|

تروريسم و تحريم ايران

مدير برنامه مطالعات جهاني مرکز بررسي‌هاي استراتژيک رياست‌جمهوري

تأسيس گروه اقدام در وزارت امور خارجه آمريکا ظاهرا واپسين گامي است که در راه تشديد تمرکز واشنگتن براي فشار بر ايران برداشته شده است؛ بدون آنکه اين اميدواري کاذب را در تهران ايجاد کرده باشد که ممکن است هماهنگي سياست‌هاي مربوط به ايران در اين نهاد جديد، به‌زودي تغييرات ملموسي در لحن و رفتار غيرواقع‌بينانه ايالات متحده ايجاد کند. با وجود اين، آنها شايد فرصت و دقت تازه‌اي در ارزيابي نتايج اعمال تحريم‌هاي ايران به‌دست آورند که با انتظارات خام اوليه دولت آمريکا در تناقض است.
در يک نگاه ساده‌انديشانه، تحريم‌ها به منزله ابزاري بازدارنده حتي اگر تهران را به پاي ميز مذاکره نکشاند، با تحت‌فشارگذاشتن منابع مالي ايران، توانايي ما را براي حمايت از محور مقاومت از لبنان تا يمن خواهد کاست اما در يک برداشت هشدارآميز کسي در واشنگتن نبايد در نتيجه اعمال تحريم‌ها عليه ايران، از جوانه‌زدن مجدد گروه‌هاي تروريستي در سرتاسر جهان تعجب کند. تحريم‌هاي اقتصادي عليه ايران در بهترين صورت ممکن است به توانايي ما در نبرد طولاني با گروه‌هاي تروريستي مانند القاعده و داعش که در سال‌هاي اخير موفقيت‌آميز بوده‌اند، آسيب بزند و ايران نتواند اين مبارزات را که نقش مؤثري در تضعيف تروريسم در سراسر جهان داشته است، کماکان ادامه دهد. اگر چنين اتفاقي رخ دهد، ادامه تحريم‌هاي ايران مي‌تواند رابطه مستقيمي با قدرت‌گرفتن دوباره گروه‌هاي تروريستي و افزايش حملات آنها در جهان داشته باشد و مسئوليت چنين اتفاقاتي در هر گوشه‌اي از جهان، مستقيما بر عهده ايالات متحده خواهد بود.
با وجود پيروزي‌هاي بزرگي که ايران و متحدانش در عقب‌راندن داعش و نابود‌کردن هسته‌هاي تروريستي در عراق و سوريه به آن دست يافته‌‌اند اما اين نبرد هرگز به پايان
نرسيده است.

طبق برآوردها بين 15 تا 20 هزار عضو داعش در شامات و عراق همچنان متفرق‌اند. گزارش‌هاي ديگر از شکل‌گيري کانون‌هاي جديد داعش در افغانستان، يمن و آسياي مرکزي حکايت دارند. دست‌کم در يمن، به دنبال تداوم بن‌بست در جنگ نيروهاي ائتلاف تحت هدايت عربستان سعودي و انصارالله، القاعده توانسته از خلأ موجود و سرگرم‌بودن همه طرف‌ها، هرآنچه را براي تجديد قواي خود لازم دارد مهيا کند. در صورتي‌ که تحريم‌ها تأثيري بر حمايت‌هاي ضروري ايران از حزب‌الله بر جاي بگذارد، جبهه النصره به عنوان قدرتمندترين بازوي افراطي‌گري باقي‌مانده در شامات، در مدت زماني نه چندان طولاني، سوريه، لبنان و فراسوي آن را به طور جدي تهديد خواهد کرد. گذشته از اين، تضعيف ايران در موازنه‌هاي منطقه‌اي بر اثر تحريم‌ها، يک بار ديگر عربستان سعودي را در رأس حاميان تروريسم در جهان به صدر خواهد کشيد؛ عربستان سعودي با وجود شعارهاي نوگرايانه، هنوز نقش بي‌مانندي در توسعه وهابيسم از کوزوو تا اندونزي برعهده دارد. همان‌طور که ويکي‌ليکس از مکاتبات هيلاري کلينتون وزير امور خارجه سابق ايالات متحده فاش کرد: «مهم‌ترين منبع تأمين مالي براي گروه‌هاي تروريستي سني در سراسر جهان است». دونالد ترامپ پيش از آنکه گرفتار لابي سعودي و معاملات ميلياردي با عربستان سعودي شود، در کتاب «زمان سرسخت‌بودن» که در سال 2015 به انتشار رساند، اقرار کرده بود که «عربستان سعودي بزرگ‌ترين تأمين‌کننده تروريسم در سراسر جهان است. اين کشور در حالي که براي امنيت خود به ما متکي است، پول‌هاي پتر و دلار ما را روي تروريست‌هايي سرمايه‌گذاري مي‌کند که قصد کشتن مردم ما را دارند». ايالات متحده نبايد آن‌قدر ساده‌لوح باشد که استدلال شاهزاده جوان مبني بر اينکه ريشه حمايت عربستان سعودي از گروه‌هاي تروريستي را مقابله با انقلاب ايران معرفي کرده بود، باور کند. چگونه ممکن است عربستان سعودي به‌خاطر مقابله با انقلاب ايران، تصميم گرفته باشد که آموزش 15‌شهروند خود را براي ربودن و کوبيدن هواپيماها به برج‌هاي دوقلو و قتل‌عام سه هزار آمريکايي تسهيل کند؟! اين آخرين دليلي نيست که تحريم ايران به رشد دوباره تروريسم در جهان کمک خواهد کرد. ايران نمي‌تواند به‌خاطر بي‌مسئوليتي ايالات متحده در درک ضرورت مشارکت ايران در مبارزه با تروريسم، تسليم تحريم‌هاي آمريکا شده و اين نبرد را در شرايطي که تا پيروزي کامل راهي باقي نمانده، رها کند و ايرانيان را يک بار ديگر در معرض خشونت‌هاي تروريستي قرار دهد. مي‌توان انتظار داشت که با ادامه حمايت‌هاي ايران از جبهه مقابله با تروريسم در حالي که بايد توانايي مالي کمتر براي حمايت از آنها را با اقدامات هم‌سنگ ديگري جبران کند، متحدان عرب آمريکا حجم حمايت‌هاي خود را از گروه‌هاي سني افراطي به بهانه مبارزه با نفوذ ايران گسترش دهند. با درنظرگرفتن استعداد بازيابي قدرت و نفوذ اين گروه‌هاي نيمه‌شکست‌خورده در کشورهايي که در برابر تجمع و سازماندهي آنها آسيب‌پذيرند، ايالات متحده بايد آماده باشد بسياري از اين گروه‌هاي تروريستي را که به لطف حمايت متحدان عربش در حال تجديد قوا براي کشتار شهروندان غربي هستند، مشاهده کند. اين خطرات مي‌تواند چنان انباشته و گسترده شود که لازم باشد براي مقابله با آنها، رأي‌دهندگان آمريکايي ميلياردها دلار ديگر را براي اعزام سربازان‌شان به منظور دفع اين تهديدات هدر دهند. براي ايالات متحده بهتر است که به‌جاي افتادن در اين دور باطل، نقش ايران در مبارزه با خشن‌ترين شکل تروريسم را در سال‌هاي اخير به رسميت بشناسد و به تحريم‌ها عليه ايران که مي‌تواند با جان‌دادن دوباره به خشونت‌طلبي، حيات ملت‌ها را در مقياس بزرگ به خطر بيندازد، پايان دهد.
تأسيس گروه اقدام در وزارت امور خارجه آمريکا ظاهرا واپسين گامي است که در راه تشديد تمرکز واشنگتن براي فشار بر ايران برداشته شده است؛ بدون آنکه اين اميدواري کاذب را در تهران ايجاد کرده باشد که ممکن است هماهنگي سياست‌هاي مربوط به ايران در اين نهاد جديد، به‌زودي تغييرات ملموسي در لحن و رفتار غيرواقع‌بينانه ايالات متحده ايجاد کند. با وجود اين، آنها شايد فرصت و دقت تازه‌اي در ارزيابي نتايج اعمال تحريم‌هاي ايران به‌دست آورند که با انتظارات خام اوليه دولت آمريکا در تناقض است.
در يک نگاه ساده‌انديشانه، تحريم‌ها به منزله ابزاري بازدارنده حتي اگر تهران را به پاي ميز مذاکره نکشاند، با تحت‌فشارگذاشتن منابع مالي ايران، توانايي ما را براي حمايت از محور مقاومت از لبنان تا يمن خواهد کاست اما در يک برداشت هشدارآميز کسي در واشنگتن نبايد در نتيجه اعمال تحريم‌ها عليه ايران، از جوانه‌زدن مجدد گروه‌هاي تروريستي در سرتاسر جهان تعجب کند. تحريم‌هاي اقتصادي عليه ايران در بهترين صورت ممکن است به توانايي ما در نبرد طولاني با گروه‌هاي تروريستي مانند القاعده و داعش که در سال‌هاي اخير موفقيت‌آميز بوده‌اند، آسيب بزند و ايران نتواند اين مبارزات را که نقش مؤثري در تضعيف تروريسم در سراسر جهان داشته است، کماکان ادامه دهد. اگر چنين اتفاقي رخ دهد، ادامه تحريم‌هاي ايران مي‌تواند رابطه مستقيمي با قدرت‌گرفتن دوباره گروه‌هاي تروريستي و افزايش حملات آنها در جهان داشته باشد و مسئوليت چنين اتفاقاتي در هر گوشه‌اي از جهان، مستقيما بر عهده ايالات متحده خواهد بود.
با وجود پيروزي‌هاي بزرگي که ايران و متحدانش در عقب‌راندن داعش و نابود‌کردن هسته‌هاي تروريستي در عراق و سوريه به آن دست يافته‌‌اند اما اين نبرد هرگز به پايان
نرسيده است.

طبق برآوردها بين 15 تا 20 هزار عضو داعش در شامات و عراق همچنان متفرق‌اند. گزارش‌هاي ديگر از شکل‌گيري کانون‌هاي جديد داعش در افغانستان، يمن و آسياي مرکزي حکايت دارند. دست‌کم در يمن، به دنبال تداوم بن‌بست در جنگ نيروهاي ائتلاف تحت هدايت عربستان سعودي و انصارالله، القاعده توانسته از خلأ موجود و سرگرم‌بودن همه طرف‌ها، هرآنچه را براي تجديد قواي خود لازم دارد مهيا کند. در صورتي‌ که تحريم‌ها تأثيري بر حمايت‌هاي ضروري ايران از حزب‌الله بر جاي بگذارد، جبهه النصره به عنوان قدرتمندترين بازوي افراطي‌گري باقي‌مانده در شامات، در مدت زماني نه چندان طولاني، سوريه، لبنان و فراسوي آن را به طور جدي تهديد خواهد کرد. گذشته از اين، تضعيف ايران در موازنه‌هاي منطقه‌اي بر اثر تحريم‌ها، يک بار ديگر عربستان سعودي را در رأس حاميان تروريسم در جهان به صدر خواهد کشيد؛ عربستان سعودي با وجود شعارهاي نوگرايانه، هنوز نقش بي‌مانندي در توسعه وهابيسم از کوزوو تا اندونزي برعهده دارد. همان‌طور که ويکي‌ليکس از مکاتبات هيلاري کلينتون وزير امور خارجه سابق ايالات متحده فاش کرد: «مهم‌ترين منبع تأمين مالي براي گروه‌هاي تروريستي سني در سراسر جهان است». دونالد ترامپ پيش از آنکه گرفتار لابي سعودي و معاملات ميلياردي با عربستان سعودي شود، در کتاب «زمان سرسخت‌بودن» که در سال 2015 به انتشار رساند، اقرار کرده بود که «عربستان سعودي بزرگ‌ترين تأمين‌کننده تروريسم در سراسر جهان است. اين کشور در حالي که براي امنيت خود به ما متکي است، پول‌هاي پتر و دلار ما را روي تروريست‌هايي سرمايه‌گذاري مي‌کند که قصد کشتن مردم ما را دارند». ايالات متحده نبايد آن‌قدر ساده‌لوح باشد که استدلال شاهزاده جوان مبني بر اينکه ريشه حمايت عربستان سعودي از گروه‌هاي تروريستي را مقابله با انقلاب ايران معرفي کرده بود، باور کند. چگونه ممکن است عربستان سعودي به‌خاطر مقابله با انقلاب ايران، تصميم گرفته باشد که آموزش 15‌شهروند خود را براي ربودن و کوبيدن هواپيماها به برج‌هاي دوقلو و قتل‌عام سه هزار آمريکايي تسهيل کند؟! اين آخرين دليلي نيست که تحريم ايران به رشد دوباره تروريسم در جهان کمک خواهد کرد. ايران نمي‌تواند به‌خاطر بي‌مسئوليتي ايالات متحده در درک ضرورت مشارکت ايران در مبارزه با تروريسم، تسليم تحريم‌هاي آمريکا شده و اين نبرد را در شرايطي که تا پيروزي کامل راهي باقي نمانده، رها کند و ايرانيان را يک بار ديگر در معرض خشونت‌هاي تروريستي قرار دهد. مي‌توان انتظار داشت که با ادامه حمايت‌هاي ايران از جبهه مقابله با تروريسم در حالي که بايد توانايي مالي کمتر براي حمايت از آنها را با اقدامات هم‌سنگ ديگري جبران کند، متحدان عرب آمريکا حجم حمايت‌هاي خود را از گروه‌هاي سني افراطي به بهانه مبارزه با نفوذ ايران گسترش دهند. با درنظرگرفتن استعداد بازيابي قدرت و نفوذ اين گروه‌هاي نيمه‌شکست‌خورده در کشورهايي که در برابر تجمع و سازماندهي آنها آسيب‌پذيرند، ايالات متحده بايد آماده باشد بسياري از اين گروه‌هاي تروريستي را که به لطف حمايت متحدان عربش در حال تجديد قوا براي کشتار شهروندان غربي هستند، مشاهده کند. اين خطرات مي‌تواند چنان انباشته و گسترده شود که لازم باشد براي مقابله با آنها، رأي‌دهندگان آمريکايي ميلياردها دلار ديگر را براي اعزام سربازان‌شان به منظور دفع اين تهديدات هدر دهند. براي ايالات متحده بهتر است که به‌جاي افتادن در اين دور باطل، نقش ايران در مبارزه با خشن‌ترين شکل تروريسم را در سال‌هاي اخير به رسميت بشناسد و به تحريم‌ها عليه ايران که مي‌تواند با جان‌دادن دوباره به خشونت‌طلبي، حيات ملت‌ها را در مقياس بزرگ به خطر بيندازد، پايان دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.