ارديبهشت جهنمي
دکتر ناهيد توسلي*
در نوجواني که دانشآموز بوديم، ارديبهشت که از راه ميرسيد بايد آماده امتحانات خرداد ميشديم. گروهي از دانشآموزانِ فراري از درس ميخوانند: «ارديبهشتِ مَردُم، ارديجهنم ماست!» و ما آن زمان نميدانستيم چگونه ميشود «ارديبهشتماه» را ارديجهنم پنداشت! اينک اما، در ميانسالي (نترسم، بگويم کهنسالي)، ارديجهنم را در ارديبهشت زيبا و گلباران، ميبينيم و حس ميکنيم!
اسفا از روزگاران، اسفا!
به روايتي اسطورهاي-تاريخي 124 هزار پيامبر از سوي آفريدگار، براي بهترزيستن و نيز درستترزيستن ما آدميزادگان از زمين و آسمان آمدند تا بفهمانند و بفهميم که اين زمانِ کوتاهِ زيستنِ ما در اين خاکستان، کوتاهتر و ناپايدارتر از آن است که در هزاره سوم و سده بيستويک و در زمان و زمانه اينهمه گستردگي علم و دانش، همراه با پُزِ اشرفمخلوقاتبودن و خود را مرکز جهان دانستن! اينسان زيستن زيبنده ماي آدميزاده که بيشک اينک داعيه «انسان»شدن هم داريم، نيست!
دينداران خود را خليفه خدا ميپندارند و آنان که دين را قبول ندارند، اما داعيه «حقوق بشر» دارند؛ ليک در اين ميان، هر دو در پي يک هدف ميزيند: کشتار يکديگر! و اين، در اين برهه از زمان، کمديترين تراژدي زيستن ما آدميزادگان است! علم، فلسفه، تاريخ و... همه و همه اين گوهرهاي گرانبها که با درد و مشقت و سختي و کوشش و عرقريزان جسم و روان، آنها را به دست ميآوريم اما، همه ملعبه دست ما آدميزادگان شدهاند براي نابودي همين ما آدميزادگان! و اين کمديترين تراژدي زيستن ما آدميزادگان است!
با يک نگاه به اين خاکستان کُرَوي (که بسياري از همين عالِمان تازگيها آن را مسطح ميدانند) ميبينيم که در هر گوشهاي آتشي برپاست که دود آن از آسمان هفتم نيز گذشته است؛ آتشي که آتشافروز را هم دود ميکند، آتشافروزاني که «خِرَد» درک آن را هم ندارند! و آناني که ننگ نام «آدميزاده بر خود نهادن» را چه بسيار شيرينتر از «انسانبودن» پذيرفتهاند که آتشافروزي را درخور انسان نميدانند، در گوشهگوشه اين خاکستانِ آتشگرفته سرد و خاموش ايستادهاند به نظاره... و نميدانند «خِرَد» در اين ميان چيست و کجاست و«خردمند» کدام است؟ و نظاره ميکنند روز را و شب را و هنوز را! در انتظار «گودو»يي که نميدانند کِي خواهد آمد تا بساط اين کمدي تراژيک را برچيند.
ارديبهشت زيباي گلباران، چگونه زيبا بايد بماند آنگاه که خون70 انسان بيگناه، در يک روز زمين بهارياش را خونباران ميکند؟ درحاليکه روي همان زمين و در همان زمان و نيز در همان روز با فاصله يک «باور» جشن و سرور و شادماني و دستافشاني برپاست تا همين يک فاصله «باور» را هم از آنان که ميکُشند و به قتل ميرسانند بگيرد! شاید از اینرو است که گفتهاند: همه روزها عاشورا و همه سرزمينها کربلاست!
شک دارم، شک دارم «ارديبهشت»، در چنين بحبوحهاي بتواند معناي واژگاني ايرانياش را: «بهترين راستي»، «بهترين نظم» و نماد اسطورهاي امشاسپندياش را: «نماد نظام جهاني، قانون ايزدي و نظم اخلاقي در اين جهان و...» بر دوش کشد! آنگاه که همه نظمهاي طبيعت را ما آدمیزادگان بيخِرَد اينسان غيرانساني برهم ريختهايم!
آيا با اينهمه فاجعه انساني در اين ارديبهشت زيباي بهاري، ارديبهشتمان «جهنمي» نشده است؟!
* نويسنده، پژوهشگر و کنشگر حقوق زنان، مديرمسئول مجله «نافه»
در نوجواني که دانشآموز بوديم، ارديبهشت که از راه ميرسيد بايد آماده امتحانات خرداد ميشديم. گروهي از دانشآموزانِ فراري از درس ميخوانند: «ارديبهشتِ مَردُم، ارديجهنم ماست!» و ما آن زمان نميدانستيم چگونه ميشود «ارديبهشتماه» را ارديجهنم پنداشت! اينک اما، در ميانسالي (نترسم، بگويم کهنسالي)، ارديجهنم را در ارديبهشت زيبا و گلباران، ميبينيم و حس ميکنيم!
اسفا از روزگاران، اسفا!
به روايتي اسطورهاي-تاريخي 124 هزار پيامبر از سوي آفريدگار، براي بهترزيستن و نيز درستترزيستن ما آدميزادگان از زمين و آسمان آمدند تا بفهمانند و بفهميم که اين زمانِ کوتاهِ زيستنِ ما در اين خاکستان، کوتاهتر و ناپايدارتر از آن است که در هزاره سوم و سده بيستويک و در زمان و زمانه اينهمه گستردگي علم و دانش، همراه با پُزِ اشرفمخلوقاتبودن و خود را مرکز جهان دانستن! اينسان زيستن زيبنده ماي آدميزاده که بيشک اينک داعيه «انسان»شدن هم داريم، نيست!
دينداران خود را خليفه خدا ميپندارند و آنان که دين را قبول ندارند، اما داعيه «حقوق بشر» دارند؛ ليک در اين ميان، هر دو در پي يک هدف ميزيند: کشتار يکديگر! و اين، در اين برهه از زمان، کمديترين تراژدي زيستن ما آدميزادگان است! علم، فلسفه، تاريخ و... همه و همه اين گوهرهاي گرانبها که با درد و مشقت و سختي و کوشش و عرقريزان جسم و روان، آنها را به دست ميآوريم اما، همه ملعبه دست ما آدميزادگان شدهاند براي نابودي همين ما آدميزادگان! و اين کمديترين تراژدي زيستن ما آدميزادگان است!
با يک نگاه به اين خاکستان کُرَوي (که بسياري از همين عالِمان تازگيها آن را مسطح ميدانند) ميبينيم که در هر گوشهاي آتشي برپاست که دود آن از آسمان هفتم نيز گذشته است؛ آتشي که آتشافروز را هم دود ميکند، آتشافروزاني که «خِرَد» درک آن را هم ندارند! و آناني که ننگ نام «آدميزاده بر خود نهادن» را چه بسيار شيرينتر از «انسانبودن» پذيرفتهاند که آتشافروزي را درخور انسان نميدانند، در گوشهگوشه اين خاکستانِ آتشگرفته سرد و خاموش ايستادهاند به نظاره... و نميدانند «خِرَد» در اين ميان چيست و کجاست و«خردمند» کدام است؟ و نظاره ميکنند روز را و شب را و هنوز را! در انتظار «گودو»يي که نميدانند کِي خواهد آمد تا بساط اين کمدي تراژيک را برچيند.
ارديبهشت زيباي گلباران، چگونه زيبا بايد بماند آنگاه که خون70 انسان بيگناه، در يک روز زمين بهارياش را خونباران ميکند؟ درحاليکه روي همان زمين و در همان زمان و نيز در همان روز با فاصله يک «باور» جشن و سرور و شادماني و دستافشاني برپاست تا همين يک فاصله «باور» را هم از آنان که ميکُشند و به قتل ميرسانند بگيرد! شاید از اینرو است که گفتهاند: همه روزها عاشورا و همه سرزمينها کربلاست!
شک دارم، شک دارم «ارديبهشت»، در چنين بحبوحهاي بتواند معناي واژگاني ايرانياش را: «بهترين راستي»، «بهترين نظم» و نماد اسطورهاي امشاسپندياش را: «نماد نظام جهاني، قانون ايزدي و نظم اخلاقي در اين جهان و...» بر دوش کشد! آنگاه که همه نظمهاي طبيعت را ما آدمیزادگان بيخِرَد اينسان غيرانساني برهم ريختهايم!
آيا با اينهمه فاجعه انساني در اين ارديبهشت زيباي بهاري، ارديبهشتمان «جهنمي» نشده است؟!
* نويسنده، پژوهشگر و کنشگر حقوق زنان، مديرمسئول مجله «نافه»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.