|

منیره

سیروس ابراهیم‌زاده

در زندگی بازیگران، آفرینش نقش‌های گوناگون چه تاثیری باقی می‌گذارد؟ دکتر، مهندس، زن سربراه، مردخیانت‌پیشه، معلم دلسوز، مدیر اهل مداخل، سرباز فداکار، سیاستمدار خائن و و و... می‌گویند فلان ستاره سینما آنچنان در نقش فرو می‌رود که انگار در زندگی خویش جلوه‌های شخصیت بازی را تجربه کرده است. در این مقال جای حرف و حدیث بسیار است که در حوصله قلم اندازی‌های شتابزده نمی‌گنجد.
در سال‌های جوانی راقم این سطور، «منیره»، به معرفی یکی از دوستان به جمع ما پیوست و در همان یکی، دو جلسه نخستین‌روخوانی متن، کارآیی شگرف خویش را برای زنده کردن نقش «مریم» به منصه حضور‌ رسانید و همه را شگفت‌زده نمود و مرا بیش از نخستین دیدار مجذوب خویش ساخت. مونولوگ زیر در یکی از بخش‌های اساسی نمایشنامه «شبی خون» آمده است.
«روز اول آشنایی مون یادت می‌آد... روز عاشورا... تعزیه حضرت سید الشهدا... تو اون جلو نشسته بودی داشتی آروم گریه می‌کردی... از شبستان تماشات می‌کردم. یه دفه سرت‌رو بالا کردی، با حالتی که انگار می‌خوای خدا‌رو ببینی... استغفرالله... بعد چشمات تو همه چشم‌هایی که از چادر بیرون بودن چشم‌های منو پیدا کردن و همون جا میخکوب شدن. من واست چادر انداختم. وقتی سرت‌رو پایین انداختی حس کردم یه چیزی تودلم هری ریخت. حس کردم رنگ‌ام پرید یا سرخ شدم... حس کردم نگات‌رو صورتم ماسید! آره... نگاهِ سربی تو دورچشم‌های من هم انگار سرمه کشید. چشم هام درشت‌تر شده بودن... بازتر شده بودن. دنیا‌رو بزرگ‌تر می‌دیدن و تو‌رو بزرگ‌تر از همه... »
«منیره» در اجرای قطعه فوق شیرین می‌کاشت. اشک‌اش سرازیر می‌شد و مجذوب و مسحور نقش، در خلسه و شور و حال غرق می‌گشت. تا جایی که به او پیشنهاد می‌کردم بیش از آن خود را آزار ندهد و از ادامه تمرین دست بکشد... ولی منیره عاشق نقش شده بود. می‌گفت با همه زجری که می‌کشد از آن رهایی ندارد و باید تا انتها پیش برود.
دهم محرم‌الحرام سال 1425هجری قمری. اسفند ماه سردی است. در «طالقان» روز عاشورای حسینی به دیدن تعزیه رفته‌ایم. در میان انبوه تماشاگرانی که از شهر و روستا در حسینیه «بادامستان» جمع شده بودند، در تصویری محو و بخارآلود، «منیره مجدی» را بازشناختم... پیر و چروکیده و پوستی و استخوانی! با اشتیاق به سویش رفتم و خود را معرفی کردم. لحظاتی با چشمان نیمه‌بسته به چهره‌ام خیره ماند و سپس ناگهان از جا برخاست و آشفته و پریشان با صدایی پس‌افتاده ولی نیرومند و کشدار فریاد زد: «سلام ‌ای نویسنده سیاهکار! هیچ وقت نتوانستم از چنگال «مریم» رهایی پیدا کنم. این چه نقشی بود که برایم نوشتی؟ بی‌رحم! ‌ای بشکنه اون دست و قلم منحوس‌ات! ... » و گریه‌کنان و بر سر و سینه کوبان از در بیرون رفت...
گویا کلک سرنوشت، زندگی این زن را به دست نگارنده رقم زده بود.
در زندگی بازیگران، آفرینش نقش‌های گوناگون چه تاثیری باقی می‌گذارد؟ دکتر، مهندس، زن سربراه، مردخیانت‌پیشه، معلم دلسوز، مدیر اهل مداخل، سرباز فداکار، سیاستمدار خائن و و و... می‌گویند فلان ستاره سینما آنچنان در نقش فرو می‌رود که انگار در زندگی خویش جلوه‌های شخصیت بازی را تجربه کرده است. در این مقال جای حرف و حدیث بسیار است که در حوصله قلم اندازی‌های شتابزده نمی‌گنجد.
در سال‌های جوانی راقم این سطور، «منیره»، به معرفی یکی از دوستان به جمع ما پیوست و در همان یکی، دو جلسه نخستین‌روخوانی متن، کارآیی شگرف خویش را برای زنده کردن نقش «مریم» به منصه حضور‌ رسانید و همه را شگفت‌زده نمود و مرا بیش از نخستین دیدار مجذوب خویش ساخت. مونولوگ زیر در یکی از بخش‌های اساسی نمایشنامه «شبی خون» آمده است.
«روز اول آشنایی مون یادت می‌آد... روز عاشورا... تعزیه حضرت سید الشهدا... تو اون جلو نشسته بودی داشتی آروم گریه می‌کردی... از شبستان تماشات می‌کردم. یه دفه سرت‌رو بالا کردی، با حالتی که انگار می‌خوای خدا‌رو ببینی... استغفرالله... بعد چشمات تو همه چشم‌هایی که از چادر بیرون بودن چشم‌های منو پیدا کردن و همون جا میخکوب شدن. من واست چادر انداختم. وقتی سرت‌رو پایین انداختی حس کردم یه چیزی تودلم هری ریخت. حس کردم رنگ‌ام پرید یا سرخ شدم... حس کردم نگات‌رو صورتم ماسید! آره... نگاهِ سربی تو دورچشم‌های من هم انگار سرمه کشید. چشم هام درشت‌تر شده بودن... بازتر شده بودن. دنیا‌رو بزرگ‌تر می‌دیدن و تو‌رو بزرگ‌تر از همه... »
«منیره» در اجرای قطعه فوق شیرین می‌کاشت. اشک‌اش سرازیر می‌شد و مجذوب و مسحور نقش، در خلسه و شور و حال غرق می‌گشت. تا جایی که به او پیشنهاد می‌کردم بیش از آن خود را آزار ندهد و از ادامه تمرین دست بکشد... ولی منیره عاشق نقش شده بود. می‌گفت با همه زجری که می‌کشد از آن رهایی ندارد و باید تا انتها پیش برود.
دهم محرم‌الحرام سال 1425هجری قمری. اسفند ماه سردی است. در «طالقان» روز عاشورای حسینی به دیدن تعزیه رفته‌ایم. در میان انبوه تماشاگرانی که از شهر و روستا در حسینیه «بادامستان» جمع شده بودند، در تصویری محو و بخارآلود، «منیره مجدی» را بازشناختم... پیر و چروکیده و پوستی و استخوانی! با اشتیاق به سویش رفتم و خود را معرفی کردم. لحظاتی با چشمان نیمه‌بسته به چهره‌ام خیره ماند و سپس ناگهان از جا برخاست و آشفته و پریشان با صدایی پس‌افتاده ولی نیرومند و کشدار فریاد زد: «سلام ‌ای نویسنده سیاهکار! هیچ وقت نتوانستم از چنگال «مریم» رهایی پیدا کنم. این چه نقشی بود که برایم نوشتی؟ بی‌رحم! ‌ای بشکنه اون دست و قلم منحوس‌ات! ... » و گریه‌کنان و بر سر و سینه کوبان از در بیرون رفت...
گویا کلک سرنوشت، زندگی این زن را به دست نگارنده رقم زده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.