سبکی و سنگینی
احمد غلامی
عمهخانم گفت: «آقابیک رو ندیدی؟» گفتم: «نه چطور مگه؟» بغض کرد، صورتش را زیر چارقدش قایم کرد. گفتم: «طوری شده؟» گفت: «مشرمضون حالش خیلی بده، میترسم پسرش رو نبینه و از دنیا بره.» رحمان را میگفت. همان پسرش که اول انقلاب فرار کرد و رفت خارج. گفتم: «مغازه آتقی رفتید؟ شاید اونجا باشه.» گفت: «از صبح که زده بیرون نیومده.» گفتم: «برم از تورانخانم بپرسم کجاست؟» گفت: «پرسیدم، میگه رفته دیدار آقای خاتمی.» پقی زدم زیر خنده. عمهخانم شاکی شد. گفت: «واسه چی میخندی، مگه تو نگفتی کارترو درست کرده؟» گفتم: «چرا عمهخانم.» سکوت شد. مشرمضون از تو اتاق داد زد: «خاور کدوم گوری رفتی؟» عمهخانم پا شد و گفت: «اومدم، دنبال آقابیک میگردم.» مشرمضون گفت: «اون رو واسه سر قبرم میخوای!» عمهخانم گفت: «ننه، آقابیک رو دیدی خبرم کن.» رفتم بقالی، آتقی پشت پیشخوان نشسته بود. قرآن میخواند. پشت سرش عکس ناطقنوری بود. گفتم: «آتقی اون عکس رو بکن دیگه.» آتقی گفت: «فرمایش!» گفتم: «آقابیک رو ندیدی؟» گفت: «فرمودند، میرن دیدار آقای خاتمی.» باز خندهام گرفت. گفت: «میخندی؟ دیدی چه به روز این مملکت آوردین. اگه شب تو اخبار نشونش دادن
که توی هیاتوزیران نشسته، تعجب نکن.» گفتم: «مگه مملکت صاحب نداره؟» آن موقع او نمیدانست هشتسال بعد خودش به محمود احمدینژاد رای میدهد، آن هم فقط به دلیل اینکه ساده و بیتکلف و مردمی حرف میزند. از بقالی زدم بیرون. صدایم زد: «مجید! » برگشتم و گفتم: «بله... » گفت: «شنیدم تو روزنامه مشغول کار شدی.» گفتم: «بله.» گفت: «مسعود هم یه چیزایی مینوشت.» دو تا از پسرهای آتقی شهید شده بودند؛ مسعود و منصور. اما هیچ عکسی از آنها توی مغازهاش نبود. حتی نگذاشت اسم کوچه و خیابان را به نام آنها کنند. اولینبار بود درباره پسرش حرف میزد. گفت: «حالا آقابیک رو واسه چی میخوای؟» گفتم: «عمهخانم دنبالش میگرده. انگار میخواد واسه پسرش نامه بنویسه.» گفت: «خدا بگم چکارت کنه مجید، چه فیلمی راه انداختی تو این محله.» گفتم: «بالاخره یه امیدواریه.» چند مشتری آمدند توی مغازه. گفت: «بیا بشین، کارت دارم.» دلم هری ریخت، تا حالا نشده بود آتقی با من کار داشته باشد. حتی وقتی درباره مسعود میپرسیدم شکستهبسته جواب میداد. اولینبار مسعود مرا با «رمان» آشنا کرد. عاشق «جنایت و مکافات» داستایفسکی بود. وقتی خواندم، گفت: «چطور بود؟ » گفتم: «زیاد
نفهمیدم اما راسکولینیکف رو خیلی دوست داشتم.» خندید و گفت: «پس برادران کارامازوف رو هم بخون.» آتقی گفت: «حواست هست؟» برگشتم. مشتریها رفته بودند. گفت: «حالا که رفتی روزنامه، باید دست از این خلبازیها برداری!» گفتم: «چشم.» گفت: «الکی نگو چشم، من راست میگم، پسر عمهخانم خارج نیست. همون سالهای انقلاب کشته شد.» گفتم: «مرد؟» گفت: «آره انگار تو یه خونه تیمی دستگیرش کردند.» گفتم: «واقعا؟ چرا به عمهخانم نگفتند؟» گفت: «گفتنش چه فایده داشت. اینطوری تا زندهست امید داره برگرده.» گفتم: «مشرمضون هم میدونه؟» گفت: «همه میدونند به جز عمهخانم.» انگار بار سنگینی را گذاشتند روی دوشم. حالا من هم مثل بقیه باید سنگینی این راز را تا زندهبودن عمهخانم تحمل کنم. حالا میفهمم سبکی یعنی چه، یعنی ندانستن. وقتی نمیدانی، سبکی مثل پرکاه با هر باد این اطراف، آن طرف میروی. سرخوشی. دل به آقابیک میبندی اگرچه خودت هم میدونی الکی است. اما دل میبندی بعضی وقتها هم بیخودی جواب میگیری. اما وقتی فهمیدی سنگین میشوی. انگار یک کیسه شن میبندند به شکمت که وقتی میخواهی جابهجا شوی آن را باید با خودت حمل کنی مثل زن باردار. آتقی عینکش را
برداشت، قرآن را باز کرد و شروع کرد به خواندن. نمیدانم چرا با اینکه سوره «والعصر» را حفظ بود، باز از روی آن میخواند. از مغازه زدم بیرون. هرچقدر با خودم فکر میکردم چرا این راز را به من گفت، عقلم به جایی نرسید. تا رفتم خانه، پدرمگیر داد و گفت: «کجا بودی؟» گفتم: «پیش آتقی!» گفت: «مگه روزنامه نبودی؟» گفتم: «نه، دو به بعد میرم.» گفت: «این چه کاریه که وقتی همه بر میگردن، تو تازه میری!» گفتم: «خوب اینطوریه دیگه.» گفت: «چقدر حقوق میدن؟» گفتم: «فعلا از حقوق حرفی نزدن.» گفت: «اگه حقوق نمیدن پس واسه چی میری؟» گفتم: «این کار رو دوست دارم.» گفت: «اگه حمالی رو دوستداری، بیا وردست خودم.» گفتم: «کار من نیست.» گفت: «حمالی کار منه؟ از شکم ننهم که در اومدم با یه وانت پر هندونه در اومدم؟» هر وقت از کارش شاکی میشد یا فروش کم بود یا تصادف میکرد، یادش میافتاد شغل مناسبی ندارد. گفت: «از فردا با خودم میای سرکار.» گفتم: «نمیام.» گفت: «غلط میکنی.» مادرم گفت: «نمیاد. واسه چی هندونهفروش بشه، واسه چی باید مثه تو بشه، واسه چی باید قد یه ارزن عقل تو کلهش نباشه. هان!؟» کلمات مثل فشنگ مسلسل از دهان مادرم شلیک میشد. پدرم
هاجوواج نگاهش میکرد. بعد گفت: «بسه دیگه، مگه من چی گفتم.» مادر رفت توی آشپزخانه. پدرم انگار که تا حالا همه حرفهایش الکی بوده، رو به من کرد و گفت: «این چه مرگشه؟»
عمهخانم گفت: «آقابیک رو ندیدی؟» گفتم: «نه چطور مگه؟» بغض کرد، صورتش را زیر چارقدش قایم کرد. گفتم: «طوری شده؟» گفت: «مشرمضون حالش خیلی بده، میترسم پسرش رو نبینه و از دنیا بره.» رحمان را میگفت. همان پسرش که اول انقلاب فرار کرد و رفت خارج. گفتم: «مغازه آتقی رفتید؟ شاید اونجا باشه.» گفت: «از صبح که زده بیرون نیومده.» گفتم: «برم از تورانخانم بپرسم کجاست؟» گفت: «پرسیدم، میگه رفته دیدار آقای خاتمی.» پقی زدم زیر خنده. عمهخانم شاکی شد. گفت: «واسه چی میخندی، مگه تو نگفتی کارترو درست کرده؟» گفتم: «چرا عمهخانم.» سکوت شد. مشرمضون از تو اتاق داد زد: «خاور کدوم گوری رفتی؟» عمهخانم پا شد و گفت: «اومدم، دنبال آقابیک میگردم.» مشرمضون گفت: «اون رو واسه سر قبرم میخوای!» عمهخانم گفت: «ننه، آقابیک رو دیدی خبرم کن.» رفتم بقالی، آتقی پشت پیشخوان نشسته بود. قرآن میخواند. پشت سرش عکس ناطقنوری بود. گفتم: «آتقی اون عکس رو بکن دیگه.» آتقی گفت: «فرمایش!» گفتم: «آقابیک رو ندیدی؟» گفت: «فرمودند، میرن دیدار آقای خاتمی.» باز خندهام گرفت. گفت: «میخندی؟ دیدی چه به روز این مملکت آوردین. اگه شب تو اخبار نشونش دادن
که توی هیاتوزیران نشسته، تعجب نکن.» گفتم: «مگه مملکت صاحب نداره؟» آن موقع او نمیدانست هشتسال بعد خودش به محمود احمدینژاد رای میدهد، آن هم فقط به دلیل اینکه ساده و بیتکلف و مردمی حرف میزند. از بقالی زدم بیرون. صدایم زد: «مجید! » برگشتم و گفتم: «بله... » گفت: «شنیدم تو روزنامه مشغول کار شدی.» گفتم: «بله.» گفت: «مسعود هم یه چیزایی مینوشت.» دو تا از پسرهای آتقی شهید شده بودند؛ مسعود و منصور. اما هیچ عکسی از آنها توی مغازهاش نبود. حتی نگذاشت اسم کوچه و خیابان را به نام آنها کنند. اولینبار بود درباره پسرش حرف میزد. گفت: «حالا آقابیک رو واسه چی میخوای؟» گفتم: «عمهخانم دنبالش میگرده. انگار میخواد واسه پسرش نامه بنویسه.» گفت: «خدا بگم چکارت کنه مجید، چه فیلمی راه انداختی تو این محله.» گفتم: «بالاخره یه امیدواریه.» چند مشتری آمدند توی مغازه. گفت: «بیا بشین، کارت دارم.» دلم هری ریخت، تا حالا نشده بود آتقی با من کار داشته باشد. حتی وقتی درباره مسعود میپرسیدم شکستهبسته جواب میداد. اولینبار مسعود مرا با «رمان» آشنا کرد. عاشق «جنایت و مکافات» داستایفسکی بود. وقتی خواندم، گفت: «چطور بود؟ » گفتم: «زیاد
نفهمیدم اما راسکولینیکف رو خیلی دوست داشتم.» خندید و گفت: «پس برادران کارامازوف رو هم بخون.» آتقی گفت: «حواست هست؟» برگشتم. مشتریها رفته بودند. گفت: «حالا که رفتی روزنامه، باید دست از این خلبازیها برداری!» گفتم: «چشم.» گفت: «الکی نگو چشم، من راست میگم، پسر عمهخانم خارج نیست. همون سالهای انقلاب کشته شد.» گفتم: «مرد؟» گفت: «آره انگار تو یه خونه تیمی دستگیرش کردند.» گفتم: «واقعا؟ چرا به عمهخانم نگفتند؟» گفت: «گفتنش چه فایده داشت. اینطوری تا زندهست امید داره برگرده.» گفتم: «مشرمضون هم میدونه؟» گفت: «همه میدونند به جز عمهخانم.» انگار بار سنگینی را گذاشتند روی دوشم. حالا من هم مثل بقیه باید سنگینی این راز را تا زندهبودن عمهخانم تحمل کنم. حالا میفهمم سبکی یعنی چه، یعنی ندانستن. وقتی نمیدانی، سبکی مثل پرکاه با هر باد این اطراف، آن طرف میروی. سرخوشی. دل به آقابیک میبندی اگرچه خودت هم میدونی الکی است. اما دل میبندی بعضی وقتها هم بیخودی جواب میگیری. اما وقتی فهمیدی سنگین میشوی. انگار یک کیسه شن میبندند به شکمت که وقتی میخواهی جابهجا شوی آن را باید با خودت حمل کنی مثل زن باردار. آتقی عینکش را
برداشت، قرآن را باز کرد و شروع کرد به خواندن. نمیدانم چرا با اینکه سوره «والعصر» را حفظ بود، باز از روی آن میخواند. از مغازه زدم بیرون. هرچقدر با خودم فکر میکردم چرا این راز را به من گفت، عقلم به جایی نرسید. تا رفتم خانه، پدرمگیر داد و گفت: «کجا بودی؟» گفتم: «پیش آتقی!» گفت: «مگه روزنامه نبودی؟» گفتم: «نه، دو به بعد میرم.» گفت: «این چه کاریه که وقتی همه بر میگردن، تو تازه میری!» گفتم: «خوب اینطوریه دیگه.» گفت: «چقدر حقوق میدن؟» گفتم: «فعلا از حقوق حرفی نزدن.» گفت: «اگه حقوق نمیدن پس واسه چی میری؟» گفتم: «این کار رو دوست دارم.» گفت: «اگه حمالی رو دوستداری، بیا وردست خودم.» گفتم: «کار من نیست.» گفت: «حمالی کار منه؟ از شکم ننهم که در اومدم با یه وانت پر هندونه در اومدم؟» هر وقت از کارش شاکی میشد یا فروش کم بود یا تصادف میکرد، یادش میافتاد شغل مناسبی ندارد. گفت: «از فردا با خودم میای سرکار.» گفتم: «نمیام.» گفت: «غلط میکنی.» مادرم گفت: «نمیاد. واسه چی هندونهفروش بشه، واسه چی باید مثه تو بشه، واسه چی باید قد یه ارزن عقل تو کلهش نباشه. هان!؟» کلمات مثل فشنگ مسلسل از دهان مادرم شلیک میشد. پدرم
هاجوواج نگاهش میکرد. بعد گفت: «بسه دیگه، مگه من چی گفتم.» مادر رفت توی آشپزخانه. پدرم انگار که تا حالا همه حرفهایش الکی بوده، رو به من کرد و گفت: «این چه مرگشه؟»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.