|

تاک

هر هفته در این ستون نوشته‌هایی درباره تربیت در اوان کودکی (تاک) منتشر می‌شود. هدف این است که آرام‌آرام در کشور از مرحله ذکر اهمیت توجه به این دوره مهم زندگی عبور کنیم و وارد مرحله اقدام و عمل درست شویم. این اقدام، هم ناظر بر چرخش‌های نگرشی و عملی والدین و مربیان و هم ناظر بر سیاست‌گذاری کشور برای این دوره است.

مسئولیت‌پذیری در کودکان
میلاد افشین‌منش . پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس
- پسر هشت‌ساله‌ام به محض رسیدن از مدرسه به خانه؛ کیفش را یک طرف و لباس‌هایش را طرف دیگر می‌اندازد!
- مرتب‌کردن کمد لباس‌ها و جعبه اسباب‌بازی‌های دختر هفت‌ساله‌ام کار هر روز من شده است!
رفتارهای بالا از سوی بچه‌ها؛ بیانگر عدم مسئولیت‌پذیری است یا به تعبیر دیگر، نقص در احساس مسئولیت آنها را نشان می‌دهد.
مسئولیت‌پذیری که در حیطه فردی به صورت پذیرش امور شخصی متناسب با توانایی‌ها و در حیطه اجتماعی به صورت مشارکت فعال در امور اجتماعی خود را نشان می‌دهد، به معنای پذیرش آگاهانه کاری غیراجباری از سوی کسی است؛ به نحوی که شرح کار برای او کاملا روشن شده باشد.
ایجاد احساس مسئولیت در کودکان از حدود دوسالگی آغاز می‌شود و با توجه به توانمندی‌ها و مراحل رشد کودک قابل ارتقا و پرورش است.
در این سن کودک کم‌کم نسبت به کمک‌کردن به دیگران علاقه‌مند شده و آن را با انجام کارهای کوچک نشان می‌دهد.
کارهایی مانند: حمل قاشق‌ها برای چیدن روی میز یا سفره، دادن لباس‌های کثیف از سبد رخت‌شویی به مادر برای شست‌وشو و مانند اینها که خارج از حوزه شخصی بوده و درواقع کمک به رفاه خانواده است، هوشیاری و تأیید والدین را می‌طلبد تا تقویت شده و زمینه‌ساز مسئولیت‌پذیری اجتماعی آنها شود.
رعایت چند نکته از سوی والدین می‌تواند به مسئولیت‌پذیری هرچه بیشتر کودکان منتهی شود:
۱- بیشتر به کودک اعتماد کنید و کاری که او به‌تنهایی قادر به انجام آن است را برایش انجام ندهید.
۲- مراقب حد توانایی‌های او باشید و کاری بیش از ظرفیت جسمی و روحی کودک از او نخواهید که سبب ناامیدی او شود.
۳- کارهای چندمرحله‌ای و پیچیده را به اجزای آن خرد کنید و هربار انجام یک مرحله را از او بخواهید.
۴- کمال‌گرایی را کنار بگذارید و انجام کار حتی به طور ناقص را از او بپذیرید و به کودک نشان دهید که توجه‌تان به تلاش او بوده است، نه نتیجه حاصل‌شده.
۵- او را متوقع بار نیاورید. فرزند شما باید بداند که انجام کارهای شخصی‌اش، بخشی از وظایف او و برعهده خود اوست و نباید انتظار دریافت جایزه یا پاداش را داشته باشد.
۶- الگوی عملی برای او باشید. مرتب‌کردن وسایل شخصی‌تان در مقابل دید کودک، تأثیرش از چندین‌بار امرونهی او برای مرتب‌کردن وسایلش بیشتر است.
به خاطر داشته باشید که مسئولیت‌پذیر واقعی کسی است که وظیفه محول‌شده را بدون حضور و نظارت مراقب بیرونی، به نحو احسن انجام می‌دهد.

هر هفته در این ستون نوشته‌هایی درباره تربیت در اوان کودکی (تاک) منتشر می‌شود. هدف این است که آرام‌آرام در کشور از مرحله ذکر اهمیت توجه به این دوره مهم زندگی عبور کنیم و وارد مرحله اقدام و عمل درست شویم. این اقدام، هم ناظر بر چرخش‌های نگرشی و عملی والدین و مربیان و هم ناظر بر سیاست‌گذاری کشور برای این دوره است.

مسئولیت‌پذیری در کودکان
میلاد افشین‌منش . پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس
- پسر هشت‌ساله‌ام به محض رسیدن از مدرسه به خانه؛ کیفش را یک طرف و لباس‌هایش را طرف دیگر می‌اندازد!
- مرتب‌کردن کمد لباس‌ها و جعبه اسباب‌بازی‌های دختر هفت‌ساله‌ام کار هر روز من شده است!
رفتارهای بالا از سوی بچه‌ها؛ بیانگر عدم مسئولیت‌پذیری است یا به تعبیر دیگر، نقص در احساس مسئولیت آنها را نشان می‌دهد.
مسئولیت‌پذیری که در حیطه فردی به صورت پذیرش امور شخصی متناسب با توانایی‌ها و در حیطه اجتماعی به صورت مشارکت فعال در امور اجتماعی خود را نشان می‌دهد، به معنای پذیرش آگاهانه کاری غیراجباری از سوی کسی است؛ به نحوی که شرح کار برای او کاملا روشن شده باشد.
ایجاد احساس مسئولیت در کودکان از حدود دوسالگی آغاز می‌شود و با توجه به توانمندی‌ها و مراحل رشد کودک قابل ارتقا و پرورش است.
در این سن کودک کم‌کم نسبت به کمک‌کردن به دیگران علاقه‌مند شده و آن را با انجام کارهای کوچک نشان می‌دهد.
کارهایی مانند: حمل قاشق‌ها برای چیدن روی میز یا سفره، دادن لباس‌های کثیف از سبد رخت‌شویی به مادر برای شست‌وشو و مانند اینها که خارج از حوزه شخصی بوده و درواقع کمک به رفاه خانواده است، هوشیاری و تأیید والدین را می‌طلبد تا تقویت شده و زمینه‌ساز مسئولیت‌پذیری اجتماعی آنها شود.
رعایت چند نکته از سوی والدین می‌تواند به مسئولیت‌پذیری هرچه بیشتر کودکان منتهی شود:
۱- بیشتر به کودک اعتماد کنید و کاری که او به‌تنهایی قادر به انجام آن است را برایش انجام ندهید.
۲- مراقب حد توانایی‌های او باشید و کاری بیش از ظرفیت جسمی و روحی کودک از او نخواهید که سبب ناامیدی او شود.
۳- کارهای چندمرحله‌ای و پیچیده را به اجزای آن خرد کنید و هربار انجام یک مرحله را از او بخواهید.
۴- کمال‌گرایی را کنار بگذارید و انجام کار حتی به طور ناقص را از او بپذیرید و به کودک نشان دهید که توجه‌تان به تلاش او بوده است، نه نتیجه حاصل‌شده.
۵- او را متوقع بار نیاورید. فرزند شما باید بداند که انجام کارهای شخصی‌اش، بخشی از وظایف او و برعهده خود اوست و نباید انتظار دریافت جایزه یا پاداش را داشته باشد.
۶- الگوی عملی برای او باشید. مرتب‌کردن وسایل شخصی‌تان در مقابل دید کودک، تأثیرش از چندین‌بار امرونهی او برای مرتب‌کردن وسایلش بیشتر است.
به خاطر داشته باشید که مسئولیت‌پذیر واقعی کسی است که وظیفه محول‌شده را بدون حضور و نظارت مراقب بیرونی، به نحو احسن انجام می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.