آمریکا از رابطه کرملین با غولهای مالی پرده برمیدارد
پاتك به كرملين
وزارت خزانهداری آمریکا از انتشار گزارشی در آینده نزدیک خبر داده که از روابط میان کرملین و غولهای مالی این کشور پرده برمیدارد. این افشاگری خبر بدی برای ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه است که خود را برای یک دوره چهارساله ریاستجمهوری آماده میکند. همین مسئله باعث شده تا کرملین نسبت به انتشار این گزارش واکنش تندی نشان داده و آن را نشانه مداخله آمریکا در انتخابات ریاستجمهوری روسیه بداند. از دیگر سو، ایالات متحده روز گذشته اقدام به انتشار فهرستی از سیاستمداران و غولهای مالی روسیه بهعنوان بخشی از قانون تحریمهای جدید خود علیه این کشور کرد؛ اقدامی که از نظر مسکو میتواند موجبات تشدید تنش میان دو کشور را فراهم آورد. در همین زمینه کنستانتین کوزاچف، رئیس کمیته امور بینالملل پارلمان روسیه انتشار این فهرست را نمونه بارز «پارانویای سیاسی» در ایالات متحده دانسته است. هرچند وزارت خزانهداری آمریکا متعاقبا اعمال تحریمها علیه افراد حاضر در این فهرست را انکار کرد اما به نظر میرسد این مسئله میتواند بر روابط دو کشور و مسائل داخلی در روسیه تأثیرگذار باشد. در واقع افرادی که نام آنها در این فهرست آمده است، همگی یا در
زمره حلقه نزدیکان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه محسوب میشوند یا افرادی هستند که از ارتباط با او، به نحوی منتفع شدهاند. اما چرا صرف انتشار فهرستی از چهرههای سیاسی و میلیاردرهای روسی باید خشم مسکو را به دنبال داشته باشد؟ از نظر کرملین، انتشار این فهرست از دو جهت به مسکو ضربه میزند. نخست، بحث ارتباط غولهای مالی با کرملین میتواند انتخابات ریاستجمهوری در این کشور را تحتالشعاع قرار دهد و از دیگر سو، مطرحشدن احتمال قرارگرفتن این افراد در فهرست تحریمها، خبر خوبی برای اقتصاد این کشور نیست.
بسیاری از تحلیلگران سیاسی این حرکت ایالات متحده را اقدامی تلافیجویانه توصیف کردهاند. پرونده مداخله روسیه در انتخابات ریاستجمهوری سال 2016 در آمریکا هرچند به مراحل پایانی خود نزدیک شده اما همچنان مفتوح است. دموکراتها هکشدن ایمیلهای ستاد مرکزی حزب دموکرات را به هکرهای روسی و کرملین نسبت میدهد. هرچند تاکنون همدستی ستاد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و روسیه اثبات نشده است اما دستگیریهای اخیر از جمله جورج پاپادوپولوس، مشاور ستاد انتخاباتی ترامپ، به اتهام تلاش برای برقراری ارتباط با کرملین، به این شائبهها قوت بخشیده است. به نظر میرسد ایالات متحده از انتشار این فهرست دو هدف را دنبال میکند. از یک سو میکوشد با شاخوشانهکشیدن برای روسیه، اعتبار ازدسترفته خود را نزد افکار عمومی داخلی و خارجی بازیابد و از دیگر سو این اقدام تلاشی است در جهت مهار قدرت داخلی و خارجی پوتین.
طبق گفته دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، انتشار این فهرست میتواند به وجهه و اعتبار تاجران و سیاستمداران حاضر در فهرست لطمه بزند. درواقع این فهرست در حالی منتشر میشود که ایالات متحده قصد دارد تحریمهای اقتصادی جدیدی را علیه روسیه وضع کند. بنابراین این شائبه وجود دارد که این افراد نیز ممکن است در آینده مشمول این تحریمها شوند. از نظر تحلیلگران روسی، این مسئله میتواند بانکها و دیگر سازمانهاي آمریکایی و اروپایی را از تجارت با روسیه منصرف و دلسرد کند. بااینحال وزارت خزانهداری ایالات متحده انتشار این فهرست را بهمعنای تعمیم تحریمهای آمریکا به افراد حاضر در فهرست نمیداند. در واقع طبق اعلام این وزارتخانه، هیچکدام از این افراد شامل عدم صدور روادید و مسدودشدن دارایی نمیشوند. بااینحال قرارگرفتن نام آنها در این فهرست رابطه آنها با ایالات متحده و بانکهای اروپایی را پیچیده میکند.
درواقع با این اقدام، آمریکا به حلقه نزدیکان پوتین هشدار داده که هر لحظه میتوانند در لیست سیاه آمریکا قرار گیرند. نام 210 نفر در این فهرست قرار دارد که 114 نفر از آنها مقامات دولتی یا تجار شناخته شدهاند و 96 نفر دیگر را غولهای مالی تشکیل میدهند که به لطف رابطهشان با کرملین، داراییهایشان بیش از یکمیلیارد دلار برآورد میشود. ازجمله چهرههای دولتی باید به دیمیتری مدودف، نخستوزیر این کشور، الکساندر بورتنیکوف، از سرویس امنیت فدرال، سرگئی ناریشکین از سرویس اطلاعات خارجی اشاره کرد. همچنین در این فهرست نامهای مهمی از حوزه انرژی نیز به چشم میخورد که از آن جمله میتوان به الکسی میلر، رئیس شرکت گازپروم، ایگور سچین، رئیس رُزنفت و بانکدارانی چون یوری کولاچوک، مدیر «روسیا بانک» اشاره کرد. از نامهایی چون آلیشر عثمانف، سهامدار باشگاه فوتبال آرسنال و رومن آبراموویچ، مالک باشگاه چلسی نیز بهعنوان غولهای مالی یا همان الیگارشهای این فهرست یاد شده است. نام کریل شامالوف که از او بهعنوان داماد پوتین یاد میشود نیز در این فهرست دیده میشود. البته کرملین هیچگاه ازدواج او با کاترینا تیخونووا را تأیید نکرده است.
روسیه خود را برای برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ماه نوامبر سال جاری مهیا میکند و انتشار گزارشی درخصوص روابط کرملین و غولهای مالی و الیگارشهای روسی میتواند اوضاع سیاسی در این کشور را پیچیدهتر کند. روسیه در روزهای گذشته نیز صحنه اعتراضات و ناآرامیها نسبت به ردصلاحیت برخی نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری بود. روز یکشنبه در همین رابطه و بعد از برگزاری تجمعاتی در مسکو و چند شهر دیگر روسیه، پلیس مسکو به دفتر الکسی ناوالنی، رهبر اپوزیسیون روسیه حمله برد. آقای ناوالنی که از دو سال پیش خود را برای حضور در رقابت انتخابات ریاستجمهوری آماده میکند، با حکم شورای مرکزی انتخابات و تأیید دادگاه عالی این کشور از ورود به این رقابت بازماند. جالب اینکه آقای ناوالنی که خود یک فعال ضدفساد است، از انتشار این فهرست استقبال کرده است. او در همین رابطه در حساب توییتر خود نوشت: «خرسندیم که این افراد در یک سطح بینالمللی بهعنوان شیاد و دزد شناخته شدهاند».
در تابستان سال گذشته بود که تحریمها از سوی کنگره آمریکا علیه روسیه تصویب شد و دونالد ترامپ برخلاف میل باطنیاش مجبور به امضاي آن شد. هدف از آن تحریمها تنبیه روسیه به علت الحاق کریمه به خاک این کشور یاد شده بود و شرکتهای دولتی روسیه را هدف قرار میداد. اما تحریمهای جدید به نظر وسعت بیشتری دارند و انتظار میرود شرکتهای همکاریکننده با نهادهای تحریمشده روسی را به فهرست سیاه وارد کند. تحریمهای قبلی علاوه بر محدودکردن میزان سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در پروژههای انرژی، تجارت با روسیه را برای شرکتهای آمریکایی سختتر میکرد. نشانههای تقابل بیشتر ایالات متحده و روسیه در ادامه پررنگتر شد و نشانههای آن را میشد در استراتژی امنیتی جدید آمریکا دید که از مسکو بهعنوان یک رقیب جدی و تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا یاد شده بود. اما فهرست جدید نشان میدهد که ایالات متحده کل نخبگان سیاسی و تجاری روس را به چشم دشمن میبیند.
تنش در آسمان
البته تنش میان روسیه و آمریکا در روز گذشته، فقط به بحث فهرست 210 نفره محدود نماند و این دو کشور در آسمان نیز دچار مشکل شدند. طبق اعلام ایالات متحده، روز گذشته جنگنده ارتش روسیه بر فراز دریای سیاه، بیشازحد به هواپیمای شنود الکترونیک نیروی دریایی آمریکا نزدیک شده است. در همین خصوص وزارت امور خارجه آمریکا در بیانيهای از روسیه خواست تا از اقدامات غیرامن خود که میتواند بهدلیل اشتباهات محاسباتی جان خدمه پرواز هر دو کشور را به خطر بیندازد، بکاهد. وزارت دفاع روسیه نیز روز دوشنبه بیانیهای درباره واقعه بر فراز دریای سیاه منتشر کرد و گفت یک فروند سوخو-۲۷ آن کشور «یک هواپیما ئیپی-۳ ارتش آمریکا را رهگیری کرده است». به گفته مسکو «تمامی اقدامات احتیاطی» پروازی در جریان این واقعه لحاظ شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا از انتشار گزارشی در آینده نزدیک خبر داده که از روابط میان کرملین و غولهای مالی این کشور پرده برمیدارد. این افشاگری خبر بدی برای ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه است که خود را برای یک دوره چهارساله ریاستجمهوری آماده میکند. همین مسئله باعث شده تا کرملین نسبت به انتشار این گزارش واکنش تندی نشان داده و آن را نشانه مداخله آمریکا در انتخابات ریاستجمهوری روسیه بداند. از دیگر سو، ایالات متحده روز گذشته اقدام به انتشار فهرستی از سیاستمداران و غولهای مالی روسیه بهعنوان بخشی از قانون تحریمهای جدید خود علیه این کشور کرد؛ اقدامی که از نظر مسکو میتواند موجبات تشدید تنش میان دو کشور را فراهم آورد. در همین زمینه کنستانتین کوزاچف، رئیس کمیته امور بینالملل پارلمان روسیه انتشار این فهرست را نمونه بارز «پارانویای سیاسی» در ایالات متحده دانسته است. هرچند وزارت خزانهداری آمریکا متعاقبا اعمال تحریمها علیه افراد حاضر در این فهرست را انکار کرد اما به نظر میرسد این مسئله میتواند بر روابط دو کشور و مسائل داخلی در روسیه تأثیرگذار باشد. در واقع افرادی که نام آنها در این فهرست آمده است، همگی یا در
زمره حلقه نزدیکان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه محسوب میشوند یا افرادی هستند که از ارتباط با او، به نحوی منتفع شدهاند. اما چرا صرف انتشار فهرستی از چهرههای سیاسی و میلیاردرهای روسی باید خشم مسکو را به دنبال داشته باشد؟ از نظر کرملین، انتشار این فهرست از دو جهت به مسکو ضربه میزند. نخست، بحث ارتباط غولهای مالی با کرملین میتواند انتخابات ریاستجمهوری در این کشور را تحتالشعاع قرار دهد و از دیگر سو، مطرحشدن احتمال قرارگرفتن این افراد در فهرست تحریمها، خبر خوبی برای اقتصاد این کشور نیست.
بسیاری از تحلیلگران سیاسی این حرکت ایالات متحده را اقدامی تلافیجویانه توصیف کردهاند. پرونده مداخله روسیه در انتخابات ریاستجمهوری سال 2016 در آمریکا هرچند به مراحل پایانی خود نزدیک شده اما همچنان مفتوح است. دموکراتها هکشدن ایمیلهای ستاد مرکزی حزب دموکرات را به هکرهای روسی و کرملین نسبت میدهد. هرچند تاکنون همدستی ستاد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و روسیه اثبات نشده است اما دستگیریهای اخیر از جمله جورج پاپادوپولوس، مشاور ستاد انتخاباتی ترامپ، به اتهام تلاش برای برقراری ارتباط با کرملین، به این شائبهها قوت بخشیده است. به نظر میرسد ایالات متحده از انتشار این فهرست دو هدف را دنبال میکند. از یک سو میکوشد با شاخوشانهکشیدن برای روسیه، اعتبار ازدسترفته خود را نزد افکار عمومی داخلی و خارجی بازیابد و از دیگر سو این اقدام تلاشی است در جهت مهار قدرت داخلی و خارجی پوتین.
طبق گفته دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، انتشار این فهرست میتواند به وجهه و اعتبار تاجران و سیاستمداران حاضر در فهرست لطمه بزند. درواقع این فهرست در حالی منتشر میشود که ایالات متحده قصد دارد تحریمهای اقتصادی جدیدی را علیه روسیه وضع کند. بنابراین این شائبه وجود دارد که این افراد نیز ممکن است در آینده مشمول این تحریمها شوند. از نظر تحلیلگران روسی، این مسئله میتواند بانکها و دیگر سازمانهاي آمریکایی و اروپایی را از تجارت با روسیه منصرف و دلسرد کند. بااینحال وزارت خزانهداری ایالات متحده انتشار این فهرست را بهمعنای تعمیم تحریمهای آمریکا به افراد حاضر در فهرست نمیداند. در واقع طبق اعلام این وزارتخانه، هیچکدام از این افراد شامل عدم صدور روادید و مسدودشدن دارایی نمیشوند. بااینحال قرارگرفتن نام آنها در این فهرست رابطه آنها با ایالات متحده و بانکهای اروپایی را پیچیده میکند.
درواقع با این اقدام، آمریکا به حلقه نزدیکان پوتین هشدار داده که هر لحظه میتوانند در لیست سیاه آمریکا قرار گیرند. نام 210 نفر در این فهرست قرار دارد که 114 نفر از آنها مقامات دولتی یا تجار شناخته شدهاند و 96 نفر دیگر را غولهای مالی تشکیل میدهند که به لطف رابطهشان با کرملین، داراییهایشان بیش از یکمیلیارد دلار برآورد میشود. ازجمله چهرههای دولتی باید به دیمیتری مدودف، نخستوزیر این کشور، الکساندر بورتنیکوف، از سرویس امنیت فدرال، سرگئی ناریشکین از سرویس اطلاعات خارجی اشاره کرد. همچنین در این فهرست نامهای مهمی از حوزه انرژی نیز به چشم میخورد که از آن جمله میتوان به الکسی میلر، رئیس شرکت گازپروم، ایگور سچین، رئیس رُزنفت و بانکدارانی چون یوری کولاچوک، مدیر «روسیا بانک» اشاره کرد. از نامهایی چون آلیشر عثمانف، سهامدار باشگاه فوتبال آرسنال و رومن آبراموویچ، مالک باشگاه چلسی نیز بهعنوان غولهای مالی یا همان الیگارشهای این فهرست یاد شده است. نام کریل شامالوف که از او بهعنوان داماد پوتین یاد میشود نیز در این فهرست دیده میشود. البته کرملین هیچگاه ازدواج او با کاترینا تیخونووا را تأیید نکرده است.
روسیه خود را برای برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ماه نوامبر سال جاری مهیا میکند و انتشار گزارشی درخصوص روابط کرملین و غولهای مالی و الیگارشهای روسی میتواند اوضاع سیاسی در این کشور را پیچیدهتر کند. روسیه در روزهای گذشته نیز صحنه اعتراضات و ناآرامیها نسبت به ردصلاحیت برخی نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری بود. روز یکشنبه در همین رابطه و بعد از برگزاری تجمعاتی در مسکو و چند شهر دیگر روسیه، پلیس مسکو به دفتر الکسی ناوالنی، رهبر اپوزیسیون روسیه حمله برد. آقای ناوالنی که از دو سال پیش خود را برای حضور در رقابت انتخابات ریاستجمهوری آماده میکند، با حکم شورای مرکزی انتخابات و تأیید دادگاه عالی این کشور از ورود به این رقابت بازماند. جالب اینکه آقای ناوالنی که خود یک فعال ضدفساد است، از انتشار این فهرست استقبال کرده است. او در همین رابطه در حساب توییتر خود نوشت: «خرسندیم که این افراد در یک سطح بینالمللی بهعنوان شیاد و دزد شناخته شدهاند».
در تابستان سال گذشته بود که تحریمها از سوی کنگره آمریکا علیه روسیه تصویب شد و دونالد ترامپ برخلاف میل باطنیاش مجبور به امضاي آن شد. هدف از آن تحریمها تنبیه روسیه به علت الحاق کریمه به خاک این کشور یاد شده بود و شرکتهای دولتی روسیه را هدف قرار میداد. اما تحریمهای جدید به نظر وسعت بیشتری دارند و انتظار میرود شرکتهای همکاریکننده با نهادهای تحریمشده روسی را به فهرست سیاه وارد کند. تحریمهای قبلی علاوه بر محدودکردن میزان سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در پروژههای انرژی، تجارت با روسیه را برای شرکتهای آمریکایی سختتر میکرد. نشانههای تقابل بیشتر ایالات متحده و روسیه در ادامه پررنگتر شد و نشانههای آن را میشد در استراتژی امنیتی جدید آمریکا دید که از مسکو بهعنوان یک رقیب جدی و تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا یاد شده بود. اما فهرست جدید نشان میدهد که ایالات متحده کل نخبگان سیاسی و تجاری روس را به چشم دشمن میبیند.
تنش در آسمان
البته تنش میان روسیه و آمریکا در روز گذشته، فقط به بحث فهرست 210 نفره محدود نماند و این دو کشور در آسمان نیز دچار مشکل شدند. طبق اعلام ایالات متحده، روز گذشته جنگنده ارتش روسیه بر فراز دریای سیاه، بیشازحد به هواپیمای شنود الکترونیک نیروی دریایی آمریکا نزدیک شده است. در همین خصوص وزارت امور خارجه آمریکا در بیانيهای از روسیه خواست تا از اقدامات غیرامن خود که میتواند بهدلیل اشتباهات محاسباتی جان خدمه پرواز هر دو کشور را به خطر بیندازد، بکاهد. وزارت دفاع روسیه نیز روز دوشنبه بیانیهای درباره واقعه بر فراز دریای سیاه منتشر کرد و گفت یک فروند سوخو-۲۷ آن کشور «یک هواپیما ئیپی-۳ ارتش آمریکا را رهگیری کرده است». به گفته مسکو «تمامی اقدامات احتیاطی» پروازی در جریان این واقعه لحاظ شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.