2 روي سكه بيكاري
بيش از ۳.۵ ميليون نفر بيكار، معادل ۱۱.۸ درصد از جمعيت فعال کشور؛ اين ارقام را رئيس مرکز آمار کشور اعلام کرده است. اينروزها همه از بحران رکود و بيكاري مينالند. مراجع و کارشناسان مختلف مدام نسبت به ادامه اين روند و تبعات اقتصادي و اجتماعي آن هشدار ميدهند و خلاصه همه نگران هستند. بااينحال، انبوه متقاضيان کاريابي، فقط يک روي اين بحران هستند.
جذب نيروي کار متخصص، همواره براي کارفرمايان فرايندي پيچيده و طاقتفرسا بوده است. هرچه سطح آموزش و تخصص مورد نياز براي مشاغل بالاتر ميرود، دشواريهاي يافتن نيروي کار مناسب نيز بيشتر ميشود. براي مثال، «مديرعامل مؤسسه مرکز آموزش بازرگاني» از ناتواني صنعت خودرو در جذب نيروهاي متخصص گلايه دارد. رضا سيفاللهي با انتشار يادداشتي در روزنامه صنعت، «پايينبودن بهرهوري نيروي کار» را يکي از عوامل مهم اين ضعف قلمداد کرده است. حتي معاون توسعه منابع انساني شهرداري تهران نيز از «کمبود نيروي متخصص در شهرداري» خبر ميدهد. اين در حالي است که حجم بالاي استخدامهاي غيرکارشناسي خودش به بحراني ديگر براي شهرداري تهران بدل شده است. «ابراهيم شيخ» دراينباره ميگويد: «هرچند نيروي انساني مازاد در شهرداري وجود دارد، بااينحال با فقر نيروي انساني متخصص مواجه هستيم».
گزارشهاي ديگري از فقر نيروي متخصص در حوزه بانکي کشور خبر ميدهند و تمام اين گلايهها در شرايطي مطرح ميشوند که هرساله موجي از جمعيت تحصيلکرده کشور از دانشگاهها فارغالتحصيل شده و بخش درخور توجهي از آنان به اردوي بيكاران ميپيوندند. بنا بر آمار، حدود ۳۶ درصد از جمعيت بيكاران کشور، يعني چيزي بيش از ۱.۱ ميليون نفر را همين فارغالتحصيلان دانشگاهي تشکيل ميدهند. با چنين سطح و گسترهاي از متقاضيان و بيكاران، بايد پرسيد چرا کارفرمايان برای جذب نيروي متخصص همواره دچار چالش هستند؟
واقعيت اين است که در کشور ما، سازوکارهاي جذب نيروي کار بسيار ابتدايي و غالبا ناکارآمد هستند. با وجود اينکه در سالهاي اخير انبوهي از بنگاههاي کاريابي، بهويژه شبکههاي کاريابي اينترنتي، شکل گرفته و گسترش يافتهاند، اما همچنان کارفرمايان نميتوانند با استناد به يکسري اسناد مکتوب از کموکيف واقعي متقاضيان خود کسب اطلاع کنند. اين مسئله با افزايش سطح تخصص و حساسيت مشاغل، جديتر ميشود؛ تاجاييکه کارفرمايان را به سمت بهرهگيري از کانالهاي متفاوت و گاه بسيار سنتي سوق ميدهد. يکي از رايجترين اين موارد که اينروزها در بسياري از شرکتهاي خصوصي به چشم ميخورد، تعيين پاداش براي کارمنداني است که بتوانند يک نيروي متخصص کارآمد را به شرکت معرفي کنند.
سويه ديگر ماجرا که شايد بسيار کمتر به چشم ميآيد و در بحران انبوهي از بيكاران، توجه کمتر کسي را به خود جلب ميکند، بيتمايلي بخشي از بدنه جوان و حتي تحصيلکرده کشور براي ورود به بازار کار است. بر اساس آمارهاي اعلامشده از سوی وزارت کار، حدود ۳۴ درصد از کل فارغالتحصيلان دانشگاهي غيرفعال هستند؛ يعني اصلا تمايلي به جذب در بازار کار از خود نشان ندادهاند. اين آمار در ميان زنان فارغالتحصيل تا ۵۲ درصد افزايش پيدا ميکند. بدون ترديد، نااميدي از کسب يک فرصت شغلي مناسب و متناسب با تواناييها و استعدادهاي افراد، در اين بيتمايلي شديد به کارکردن نقش مؤثري ايفا ميکند. در اين سوي ماجرا نيز معمولا متقاضيان تلاش ميکنند براي کسب يک فرصت شغلي شايسته، به همان شيوههاي سنتي، يعني متوسلشدن به شبکهاي از دوستان و آشنايان استفاده کنند؛ شيوهاي که قطعا همه فرصت و امکان استفاده از آن را ندارند و معلوم نيست کمکي به افزايش بازدهي جذب نيروهاي متخصص کند.
يکي از راهکارهايي که اکثر کشورهاي توسعهيافته براي جبران اين مسائل از آن بهره ميبرند، جشنوارههاي کار است؛ فستيوالهايي گسترده که با هدف برقراري ارتباط مستقيم کارجو و کارفرما راهاندازي ميشوند و درعينحال پلي ميان دانشگاهها و بنگاههاي کسبوکار برقرار ميکنند. با شرکت در نمايشگاههاي کار، کارفرمايان از يک سو فرصت مييابند نيروي انساني مورد نظر خود را در يک ارتباط مستقيم و رودررو شناسايي کنند؛ از سوي ديگر، با معرفي عمومي و تخصصي محصولات، خدمات و فعاليتهاي خود، اين امکان را در اختيار متقاضيان قرار ميدهند تا آنان نيز با شناخت و آگاهي هرچه بيشتر، فرصت شغلي مدنظر خود را انتخاب کنند.
نمايشگاه کار دانشگاه شريف، يکي از بزرگترين نمايشگاههاي کار کشور (يا مثلا نخستين نمايشگاه) است که از سال 1390 فعاليت خود را آغاز کرده و در اين مدت با برگزاري هشت دوره نمايشگاه کار، موفق شده است ارتباط تنگاتنگي ميان متخصصان کشور با شرکتها، کارخانهها و مؤسسات کاري ايجاد کند. امسال نيز اين نمايشگاه قصد دارد براي نخستينبار فستيوال سالانه خود را از مرزهاي دانشگاه فراتر برده و اينبار نمايشگاه خود را از تاريخ سوم تا پنجم اسفند 1396 در محل مجتمع نمايشگاهي شهرداري تهران واقع در بوستان گفتوگو برگزار کند. شايد با مشارکت هرچه فعالتر کارفرمايان و توجه مسئولان دولتي، گسترش اين حرکت بتواند بخش کوچکي از بحران جذب نيروهاي متخصص را جبران کند.
بيش از ۳.۵ ميليون نفر بيكار، معادل ۱۱.۸ درصد از جمعيت فعال کشور؛ اين ارقام را رئيس مرکز آمار کشور اعلام کرده است. اينروزها همه از بحران رکود و بيكاري مينالند. مراجع و کارشناسان مختلف مدام نسبت به ادامه اين روند و تبعات اقتصادي و اجتماعي آن هشدار ميدهند و خلاصه همه نگران هستند. بااينحال، انبوه متقاضيان کاريابي، فقط يک روي اين بحران هستند.
جذب نيروي کار متخصص، همواره براي کارفرمايان فرايندي پيچيده و طاقتفرسا بوده است. هرچه سطح آموزش و تخصص مورد نياز براي مشاغل بالاتر ميرود، دشواريهاي يافتن نيروي کار مناسب نيز بيشتر ميشود. براي مثال، «مديرعامل مؤسسه مرکز آموزش بازرگاني» از ناتواني صنعت خودرو در جذب نيروهاي متخصص گلايه دارد. رضا سيفاللهي با انتشار يادداشتي در روزنامه صنعت، «پايينبودن بهرهوري نيروي کار» را يکي از عوامل مهم اين ضعف قلمداد کرده است. حتي معاون توسعه منابع انساني شهرداري تهران نيز از «کمبود نيروي متخصص در شهرداري» خبر ميدهد. اين در حالي است که حجم بالاي استخدامهاي غيرکارشناسي خودش به بحراني ديگر براي شهرداري تهران بدل شده است. «ابراهيم شيخ» دراينباره ميگويد: «هرچند نيروي انساني مازاد در شهرداري وجود دارد، بااينحال با فقر نيروي انساني متخصص مواجه هستيم».
گزارشهاي ديگري از فقر نيروي متخصص در حوزه بانکي کشور خبر ميدهند و تمام اين گلايهها در شرايطي مطرح ميشوند که هرساله موجي از جمعيت تحصيلکرده کشور از دانشگاهها فارغالتحصيل شده و بخش درخور توجهي از آنان به اردوي بيكاران ميپيوندند. بنا بر آمار، حدود ۳۶ درصد از جمعيت بيكاران کشور، يعني چيزي بيش از ۱.۱ ميليون نفر را همين فارغالتحصيلان دانشگاهي تشکيل ميدهند. با چنين سطح و گسترهاي از متقاضيان و بيكاران، بايد پرسيد چرا کارفرمايان برای جذب نيروي متخصص همواره دچار چالش هستند؟
واقعيت اين است که در کشور ما، سازوکارهاي جذب نيروي کار بسيار ابتدايي و غالبا ناکارآمد هستند. با وجود اينکه در سالهاي اخير انبوهي از بنگاههاي کاريابي، بهويژه شبکههاي کاريابي اينترنتي، شکل گرفته و گسترش يافتهاند، اما همچنان کارفرمايان نميتوانند با استناد به يکسري اسناد مکتوب از کموکيف واقعي متقاضيان خود کسب اطلاع کنند. اين مسئله با افزايش سطح تخصص و حساسيت مشاغل، جديتر ميشود؛ تاجاييکه کارفرمايان را به سمت بهرهگيري از کانالهاي متفاوت و گاه بسيار سنتي سوق ميدهد. يکي از رايجترين اين موارد که اينروزها در بسياري از شرکتهاي خصوصي به چشم ميخورد، تعيين پاداش براي کارمنداني است که بتوانند يک نيروي متخصص کارآمد را به شرکت معرفي کنند.
سويه ديگر ماجرا که شايد بسيار کمتر به چشم ميآيد و در بحران انبوهي از بيكاران، توجه کمتر کسي را به خود جلب ميکند، بيتمايلي بخشي از بدنه جوان و حتي تحصيلکرده کشور براي ورود به بازار کار است. بر اساس آمارهاي اعلامشده از سوی وزارت کار، حدود ۳۴ درصد از کل فارغالتحصيلان دانشگاهي غيرفعال هستند؛ يعني اصلا تمايلي به جذب در بازار کار از خود نشان ندادهاند. اين آمار در ميان زنان فارغالتحصيل تا ۵۲ درصد افزايش پيدا ميکند. بدون ترديد، نااميدي از کسب يک فرصت شغلي مناسب و متناسب با تواناييها و استعدادهاي افراد، در اين بيتمايلي شديد به کارکردن نقش مؤثري ايفا ميکند. در اين سوي ماجرا نيز معمولا متقاضيان تلاش ميکنند براي کسب يک فرصت شغلي شايسته، به همان شيوههاي سنتي، يعني متوسلشدن به شبکهاي از دوستان و آشنايان استفاده کنند؛ شيوهاي که قطعا همه فرصت و امکان استفاده از آن را ندارند و معلوم نيست کمکي به افزايش بازدهي جذب نيروهاي متخصص کند.
يکي از راهکارهايي که اکثر کشورهاي توسعهيافته براي جبران اين مسائل از آن بهره ميبرند، جشنوارههاي کار است؛ فستيوالهايي گسترده که با هدف برقراري ارتباط مستقيم کارجو و کارفرما راهاندازي ميشوند و درعينحال پلي ميان دانشگاهها و بنگاههاي کسبوکار برقرار ميکنند. با شرکت در نمايشگاههاي کار، کارفرمايان از يک سو فرصت مييابند نيروي انساني مورد نظر خود را در يک ارتباط مستقيم و رودررو شناسايي کنند؛ از سوي ديگر، با معرفي عمومي و تخصصي محصولات، خدمات و فعاليتهاي خود، اين امکان را در اختيار متقاضيان قرار ميدهند تا آنان نيز با شناخت و آگاهي هرچه بيشتر، فرصت شغلي مدنظر خود را انتخاب کنند.
نمايشگاه کار دانشگاه شريف، يکي از بزرگترين نمايشگاههاي کار کشور (يا مثلا نخستين نمايشگاه) است که از سال 1390 فعاليت خود را آغاز کرده و در اين مدت با برگزاري هشت دوره نمايشگاه کار، موفق شده است ارتباط تنگاتنگي ميان متخصصان کشور با شرکتها، کارخانهها و مؤسسات کاري ايجاد کند. امسال نيز اين نمايشگاه قصد دارد براي نخستينبار فستيوال سالانه خود را از مرزهاي دانشگاه فراتر برده و اينبار نمايشگاه خود را از تاريخ سوم تا پنجم اسفند 1396 در محل مجتمع نمايشگاهي شهرداري تهران واقع در بوستان گفتوگو برگزار کند. شايد با مشارکت هرچه فعالتر کارفرمايان و توجه مسئولان دولتي، گسترش اين حرکت بتواند بخش کوچکي از بحران جذب نيروهاي متخصص را جبران کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.