|

نزاع فلسطيني–آمريکايي

گويي اين سال 17 قرن جديد تا همان بلاها و مصيبت‌هاي قرن بيستم را بر سر فلسطيني‌ها، اعراب و مسلمانان نياورد، قصد رفتن ندارد. همان‌طور که صد سال پيش (1917) وعده بالفور تصويب شد تا سرزمين فلسطين را به يهوديان ببخشد، حالا هم دونالد ترامپ بيت‌المقدس را به عنوان پايتخت دولت آنها اعلام مي‌کند. با گذشت صد سال هنوز يهوديان به آرزوي ديرين خود نرسيده‌‌اند و در روزهاي گذشته يک بار ديگر ديديم که تمام جهانيان با شناسايي بيت‌المقدس به پايتختي اسرائيل مخالف بودند. ترامپ براي تکميل پروژه قديمي صهيونيست‌ها بود که «بالفور 2» را کليد زد تا رضايت دوستش بنيامين نتانياهو را به دست آورد اما به انزواي کشورش در جهان ختم شد که يک نمونه‌اش را چند روز پيش در شوراي امنيت ديديم. پس از حوادث 11 سپتامبر 2001، آمريکايي‌ها از خود پرسيدند چرا جهانيان از ما نفرت دارند؟ بعد بعضي سعي کردند با بهانه‌هايي مثل اينکه ماهيت تمدن اسلامي چنين و چنان است يا جنگ تمدن‌ها به اين سؤال پاسخ دهند؛ حال آنکه نفرت ملت‌هاي جهان از آمريکا به دليل سياست‌هاي اين کشور در منطقه و در مرکز آن سياست‌هاي اين کشور نسبت به مسئله فلسطين و جانبداري بي‌پروا از اسرائيل بود. حتي اگر امروز يک نظرسنجي صورت بگيرد، معلوم خواهد شد که اين ميزان نفرت نسبت به آمريکا نه‌تنها کم نشده که بيشتر هم شده است. موضع آمريکايي‌ها نسبت به مسئله قدس تفاوت چنداني با موضع آمريکايي‌ها پيش از حمله به عراق در سال 2003 ندارد. بي‌توجهي به مشروعيت بين‌المللي و مخالفت با اصول اخلاقي و قانوني سبک کار رئيس‌جمهور کنوني آمريکاست. اين خطري است که نه‌تنها مسئله فلسطين که کل کشورهاي عرب را تهديد مي‌کند. براي مقابله با تصميم ترامپ به نظر مي‌رسد در درجه اول بايد آن را از محتوا خالي کرد. يعني بايد به اصل موضوع بازگشت؛ اصل موضوع در اينجا همان قدس است. شهري که اسرائيل سال‌هاست آن را اشغال کرده و مي‌کوشد با يهودي‌سازي هويت آن را عوض کند. حوادث اين چند روز نشان داد که فلسطيني‌ها مي‌روند تا انتفاضه جديدي را شبيه به همان انتفاضه سنگ برپا کنند. تصميم ترامپ هرچه بود يک تصميم آمريکايي بود. بنابراين کوشش براي اينکه ترامپ از اين تصميم برگردد، كوشش بيهوده‌اي است.با اين حال بايد خيلي مراقب بود که نزاع فلسطيني - اسرائيلي به نزاع فلسطيني - آمريکايي تبديل نشود. بهترين نتيجه براي اسرائيل اين است که اعراب در چنين دامي بيفتند. جهت‌گيري مبارزه به سمت آمريکا به معناي پيچيده‌ترشدن اين نزاع و گم‌کردن راه اصلي است. يکي از اقداماتي که مي‌توان انجام داد انحلال دولت خودگردان در چنين شرايطي است؛ به‌ويژه اگر انتفاضه بالا بگيرد. همراه آن کشورهاي عرب نيز مي‌توانند «طرح صلح عربي» را که 15 سال است خاک مي‌خورد و اسرائيل هيچ توجهي به آن نکرد، پس بگيرند. کشورهاي عرب همچنين مي‌توانند سطح روابط ديپلماتيک خود را با اسرائيل کاهش دهند. به بيان ديگر با تشديد انتفاضه و تداوم آن، کشورها‌ نيز بايد در دستاوردهاي خود از روند صلح تجديد نظر کنند. هنگامي که سال 1997 اسرائيل اقدام به ترور خالد مشعل در اردن کرد، امان تهديد كرد توافق‌نامه صلح با اسرائيل را لغو مي‌كند. نبردي که با تصميم ترامپ شروع شد، به اين زودي خاتمه نخواهد يافت. با اين حال هر نبردي نياز به يک استراتژي تکميلي دارد تا بتوان براي مدتي طولاني همه امکانات فلسطيني و عربي را در يک جهت ساماندهي کرد. بايد از برخوردهاي احساسي و شورانگيز که صد سال است فقط براي فلسطين هزينه‌بر بوده، پرهيز کرد. هدف کاملا روشن است. حفظ نام شهري که هزاران سال است قدس ناميده مي‌شود نه اورشليم. مقابله با طرحي که مي‌خواهد بيت‌المقدس را به اورشليم تبديل کند، هدف روشن و مشخصي است. اما اين هدف بدون يک انتفاضه فلسطيني که با يک‌سري اعمال سياسي و ديپلماتيک همراه باشد، تحقق نخواهد يافت. به هرحال، قدسي که همه فلسطيني‌ها از هر گروه و سازماني را حول محور خود جمع مي‌کند، مي‌تواند به عاملي براي گردآمدن اعراب و کشورهاي مسلمان نيز تبديل شود؛ حتي کشورهايي که براي يک روز هم سنگي به طرف اسرائيل پرتاب نکرده و درعوض رابطه‌اي رايگان با آن داشته‌‌اند.
منبع: الاهرام

گويي اين سال 17 قرن جديد تا همان بلاها و مصيبت‌هاي قرن بيستم را بر سر فلسطيني‌ها، اعراب و مسلمانان نياورد، قصد رفتن ندارد. همان‌طور که صد سال پيش (1917) وعده بالفور تصويب شد تا سرزمين فلسطين را به يهوديان ببخشد، حالا هم دونالد ترامپ بيت‌المقدس را به عنوان پايتخت دولت آنها اعلام مي‌کند. با گذشت صد سال هنوز يهوديان به آرزوي ديرين خود نرسيده‌‌اند و در روزهاي گذشته يک بار ديگر ديديم که تمام جهانيان با شناسايي بيت‌المقدس به پايتختي اسرائيل مخالف بودند. ترامپ براي تکميل پروژه قديمي صهيونيست‌ها بود که «بالفور 2» را کليد زد تا رضايت دوستش بنيامين نتانياهو را به دست آورد اما به انزواي کشورش در جهان ختم شد که يک نمونه‌اش را چند روز پيش در شوراي امنيت ديديم. پس از حوادث 11 سپتامبر 2001، آمريکايي‌ها از خود پرسيدند چرا جهانيان از ما نفرت دارند؟ بعد بعضي سعي کردند با بهانه‌هايي مثل اينکه ماهيت تمدن اسلامي چنين و چنان است يا جنگ تمدن‌ها به اين سؤال پاسخ دهند؛ حال آنکه نفرت ملت‌هاي جهان از آمريکا به دليل سياست‌هاي اين کشور در منطقه و در مرکز آن سياست‌هاي اين کشور نسبت به مسئله فلسطين و جانبداري بي‌پروا از اسرائيل بود. حتي اگر امروز يک نظرسنجي صورت بگيرد، معلوم خواهد شد که اين ميزان نفرت نسبت به آمريکا نه‌تنها کم نشده که بيشتر هم شده است. موضع آمريکايي‌ها نسبت به مسئله قدس تفاوت چنداني با موضع آمريکايي‌ها پيش از حمله به عراق در سال 2003 ندارد. بي‌توجهي به مشروعيت بين‌المللي و مخالفت با اصول اخلاقي و قانوني سبک کار رئيس‌جمهور کنوني آمريکاست. اين خطري است که نه‌تنها مسئله فلسطين که کل کشورهاي عرب را تهديد مي‌کند. براي مقابله با تصميم ترامپ به نظر مي‌رسد در درجه اول بايد آن را از محتوا خالي کرد. يعني بايد به اصل موضوع بازگشت؛ اصل موضوع در اينجا همان قدس است. شهري که اسرائيل سال‌هاست آن را اشغال کرده و مي‌کوشد با يهودي‌سازي هويت آن را عوض کند. حوادث اين چند روز نشان داد که فلسطيني‌ها مي‌روند تا انتفاضه جديدي را شبيه به همان انتفاضه سنگ برپا کنند. تصميم ترامپ هرچه بود يک تصميم آمريکايي بود. بنابراين کوشش براي اينکه ترامپ از اين تصميم برگردد، كوشش بيهوده‌اي است.با اين حال بايد خيلي مراقب بود که نزاع فلسطيني - اسرائيلي به نزاع فلسطيني - آمريکايي تبديل نشود. بهترين نتيجه براي اسرائيل اين است که اعراب در چنين دامي بيفتند. جهت‌گيري مبارزه به سمت آمريکا به معناي پيچيده‌ترشدن اين نزاع و گم‌کردن راه اصلي است. يکي از اقداماتي که مي‌توان انجام داد انحلال دولت خودگردان در چنين شرايطي است؛ به‌ويژه اگر انتفاضه بالا بگيرد. همراه آن کشورهاي عرب نيز مي‌توانند «طرح صلح عربي» را که 15 سال است خاک مي‌خورد و اسرائيل هيچ توجهي به آن نکرد، پس بگيرند. کشورهاي عرب همچنين مي‌توانند سطح روابط ديپلماتيک خود را با اسرائيل کاهش دهند. به بيان ديگر با تشديد انتفاضه و تداوم آن، کشورها‌ نيز بايد در دستاوردهاي خود از روند صلح تجديد نظر کنند. هنگامي که سال 1997 اسرائيل اقدام به ترور خالد مشعل در اردن کرد، امان تهديد كرد توافق‌نامه صلح با اسرائيل را لغو مي‌كند. نبردي که با تصميم ترامپ شروع شد، به اين زودي خاتمه نخواهد يافت. با اين حال هر نبردي نياز به يک استراتژي تکميلي دارد تا بتوان براي مدتي طولاني همه امکانات فلسطيني و عربي را در يک جهت ساماندهي کرد. بايد از برخوردهاي احساسي و شورانگيز که صد سال است فقط براي فلسطين هزينه‌بر بوده، پرهيز کرد. هدف کاملا روشن است. حفظ نام شهري که هزاران سال است قدس ناميده مي‌شود نه اورشليم. مقابله با طرحي که مي‌خواهد بيت‌المقدس را به اورشليم تبديل کند، هدف روشن و مشخصي است. اما اين هدف بدون يک انتفاضه فلسطيني که با يک‌سري اعمال سياسي و ديپلماتيک همراه باشد، تحقق نخواهد يافت. به هرحال، قدسي که همه فلسطيني‌ها از هر گروه و سازماني را حول محور خود جمع مي‌کند، مي‌تواند به عاملي براي گردآمدن اعراب و کشورهاي مسلمان نيز تبديل شود؛ حتي کشورهايي که براي يک روز هم سنگي به طرف اسرائيل پرتاب نکرده و درعوض رابطه‌اي رايگان با آن داشته‌‌اند.
منبع: الاهرام

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.