|

مرور

سایه‌های طبیعت
«چرا پدر تو رو نمی‌زنه رامَمَد؟» مجموعه داستانی است از محمد رفیعی شیخ‌حسین که در نشر پیدایش منتشر شده است. این مجموعه شامل پنج داستان است به نام‌های کُوزَن، بَرم پیوند، چرا پدر تو رو نمی‌زنه راممد؟، رفتگان و نُه سالگی شوم. روستا زمینه وقایع داستان‌های مجموعه «چرا پدر تو رو نمی‌زنه رامَمَد؟» است و ازهمین‌رو طبیعت با اوهام و رمز و رازهایی که در خود دارد، در این داستان‌ها حضوری پررنگ دارد و بخشی از طرح بیشتر داستان‌ها به آن وابسته است. در داستان‌های این کتاب گونه‌ای رئالیسمِ خشن با وهم و فضاهایی وهم‌انگیز پیوند خورده است. این وهم گاه از باورهای عامه می‌آید و گاه از مختصات طبیعت و گاهی هم از پیوندخوردن باورهای عامه با طبیعت و در واقع تلقی و تعبیرهایی که مردمی که زندگی‌شان در دلِ طبیعت می‌گذرد از طبیعت دارند. ازهمین‌رو داستان‌ها گاه عرصه حضور سایه‌ها و اشباح هستند و بازتاب‌دهنده صداهایی که از دل طبیعت به گوش می‌رسد؛ صداهایی که به باور مردم معناهایی در دل خود دارند و به این‌ها باید افزود بازی گاه تلخ طبیعت را با زندگی آدم‌ها. داستان‌ها گاه عرصه مواجهه و تقابل دو گروه از آدم‌ها هستند؛ یکی آن‌ها که از بیرون به زندگی مردم روستا وارد شده‌اند و دیگری خود مردم روستا. نمونه‌اش داستان «بَرم پیوند» از این مجموعه است که در آن گویا دو نفر برای نوشتن قصه‌ای به روستا آمده‌اند و قصه در ادامه حال و هوایی وهمناک پیدا می‌کند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید قسمتی است از همین قصه، آن‌جا که دو غریبه تازه وارد روستا شده‌اند و به خانه زنی به نام بی‌بی آمده‌اند: «سیاهی شب کامل شده بود. بی‌بی پوست‌های نیمه‌زرد نیمه‌سیاه بادنجان را توی چاله ریخت. صدای جلِزوِلِز آب همراه با دودشدن پوست‌ها به هوا رفت. شام را با روشنایی چراغ‌موشی خوردند. سیامک خسته بود و تازه سیگارش را گیراند که بی‌بی گفت برای خواب در اتاق علیشیر برای‌شان جا می‌اندازد. از در که وارد شدند روبه‌روی‌شان دو عکس ماشین بود که دورشان را با میخَک حاشیه‌بندی کرده بودند. زیر عکس‌ها با خط درشت نوشته بود لندرووِر، رولزرویس. سمت چپ اتاق طاقچه‌ای بود با ردیف قوطی‌ها و شیشه‌های رنگی که روی‌شان با خط ریز نوشته بود و بالای‌شان عکس سیاه‌سفیدِ صورت جوانی با حاشیه‌های میخک‌پیچ. با پیرهن یقه‌واز با سبیلی کم‌پشت اما مردانه که به دیوار چسب شده بود و لکه‌های زرد تویش افتاده بود. صندوق چوبی رنگ و رو رفته‌ای چند قدم سمت راست، به طرف بخاری هیمه‌سوز بود. نگاه سیما به سقف چوبی خوش‌ردیفی افتاد که سیاه شده بود و با خودش فکر کرد: از بوی نم دیوار معلومه مدت‌هاست خالیه. بی‌بی پله‌ها را بالا آمد. پوشن‌ها را انداخت روی نمد. سیامک بالش را برداشت و به دیوار تکیه داد...» و این هم سطرهایی از قصه «نُه سالگی شوم» که نمودی است از حضور طبیعت در قصه‌های این کتاب: «هوا بدتر شده بود. باد، خار و خاشاک به هوا بلند می‌کرد و بوی خاک توی کوهستان می‌پیچید. گردبادهای قهوه‌ای زمین‌های کشاورزی و هرچه بود را به آسمان می‌برد و آنجا در باد پخش می‌کرد و پوست پفک و بیسکویت و پاره گونی و پلاستیک‌های رنگی را به غار می‌آورد و او همیشه شاکی بود...»

جرات شروع بازی
«امروز چهل دقیقه برف آمد. اگر هنوز توی این شهر باشی، شاید یاد خیلی چیزها بیفتی. شاید هم نه. مامان همیشه می‌گوید مردها حافظه درست و حسابی ندارند. برای همین است که همیشه می‌توانند از اول شروع کنند ولی ما نگرانیم روز خوب همانی باشد که پشت سر گذاشته‌ایم. همین می‌شود که خاطره را می‌گیریم و می‌چسبانیم کف ذهنمان و هی مرورش می‌کنیم و غصه‌اش را می‌خوریم. راست می‌گوید. همین استادمیثم. توی این سن و سال، باز هم می‌خواهد از نو شروع کند. گفتنش دلم را درد می‌آورد. تو هم با من از نو شروع کردی. بعد دلت را زدم. استادمیثم گفت نفر قبلی نتوانسته با عمه‌خانوم کنار بیاید. در واقع دخترک قبول کرده اما انگار تو وسط کار زده‌ای زیر همه‌چیز و گفته‌ای حوصله متلک‌های ننه و بابای دختره را نداری. نمی‌دانم چرا استاد این حرف‌ها را دو سال پیش به من نگفت. الان به چه دردم می‌خورد؟»
آن‌چه خواندید سطرهایی است از رمان «مثلث‌های موازی»، نوشته مژده سالارکیا، که اخیرا در نشر پیدایش منتشر شده است.
رمان، داستان زنانی را باز می‌گوید که گویی به بحران رابطه زناشویی رسیده‌اند، مردان زندگی‌شان بی‌اعتنا به آنها پیِ خواسته‌های خود رفته‌اند و حال آن‌ها در تنهایی موقعیت خود را واکاوی می‌کنند و این را که زندگی‌های مشترک خود و دیگر زنان اطراف‌شان چگونه پا گرفت و به کجا انجامید. وقایع «مثلث‌های موازی» در متن زندگی شهری رخ می‌دهد و روایتگر زنانی است از نسل‌های مختلف که در سیطره جهانی مردانه بوده‌اند و رمان با واکاوی این جهان از دید و زبانِ زنان، روایت خود را در برابر آن جهان مردانه برمی‌سازد. روایتی که به نوعی، برهم‌زننده قواعد آن جهان مردانه نیز می‌تواند باشد. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهای دیگری است از این رمان: «بعد از ملاقات آخر با استاد، کاری نمی‌ماند جز اینکه اتفاق‌های این مدت را برایت تعریف کنم و سرم را جوری گرم کنم تا ببینم که جرات رفتن از جایی را پیدا می‌کنم که دیگر کسی در آن منتظرم نیست. یک روز، آدم از خواب بیدار می‌شود و می‌بیند هیچ‌چیز و هیچ‌کس دیگر منتظرش نیست. بعد تصمیم می‌گیرد چه کار کند؟ یا باید بمیرد یا بجنگد تا بازنده نباشد. برای بردن یا باختن باید جرات شروع بازی را داشت و این وسط، تاس اول را تو ریختی وقتی تصمیم گرفتی آن کاغذ کوچک را بچسبانی روی آینه و بگویی خسته‌ای و دیگر توان بازی‌کردن نداری و من یکمرتبه ببینم وسط رینگ بوکس ایستاده‌ام و آن‌قدر مشت خورده‌ام که دیگر نفسم بالا نمی‌آید و اصلا حالی‌ام نبوده آن وسط چه کار می‌کردم.»

سایه‌های طبیعت
«چرا پدر تو رو نمی‌زنه رامَمَد؟» مجموعه داستانی است از محمد رفیعی شیخ‌حسین که در نشر پیدایش منتشر شده است. این مجموعه شامل پنج داستان است به نام‌های کُوزَن، بَرم پیوند، چرا پدر تو رو نمی‌زنه راممد؟، رفتگان و نُه سالگی شوم. روستا زمینه وقایع داستان‌های مجموعه «چرا پدر تو رو نمی‌زنه رامَمَد؟» است و ازهمین‌رو طبیعت با اوهام و رمز و رازهایی که در خود دارد، در این داستان‌ها حضوری پررنگ دارد و بخشی از طرح بیشتر داستان‌ها به آن وابسته است. در داستان‌های این کتاب گونه‌ای رئالیسمِ خشن با وهم و فضاهایی وهم‌انگیز پیوند خورده است. این وهم گاه از باورهای عامه می‌آید و گاه از مختصات طبیعت و گاهی هم از پیوندخوردن باورهای عامه با طبیعت و در واقع تلقی و تعبیرهایی که مردمی که زندگی‌شان در دلِ طبیعت می‌گذرد از طبیعت دارند. ازهمین‌رو داستان‌ها گاه عرصه حضور سایه‌ها و اشباح هستند و بازتاب‌دهنده صداهایی که از دل طبیعت به گوش می‌رسد؛ صداهایی که به باور مردم معناهایی در دل خود دارند و به این‌ها باید افزود بازی گاه تلخ طبیعت را با زندگی آدم‌ها. داستان‌ها گاه عرصه مواجهه و تقابل دو گروه از آدم‌ها هستند؛ یکی آن‌ها که از بیرون به زندگی مردم روستا وارد شده‌اند و دیگری خود مردم روستا. نمونه‌اش داستان «بَرم پیوند» از این مجموعه است که در آن گویا دو نفر برای نوشتن قصه‌ای به روستا آمده‌اند و قصه در ادامه حال و هوایی وهمناک پیدا می‌کند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید قسمتی است از همین قصه، آن‌جا که دو غریبه تازه وارد روستا شده‌اند و به خانه زنی به نام بی‌بی آمده‌اند: «سیاهی شب کامل شده بود. بی‌بی پوست‌های نیمه‌زرد نیمه‌سیاه بادنجان را توی چاله ریخت. صدای جلِزوِلِز آب همراه با دودشدن پوست‌ها به هوا رفت. شام را با روشنایی چراغ‌موشی خوردند. سیامک خسته بود و تازه سیگارش را گیراند که بی‌بی گفت برای خواب در اتاق علیشیر برای‌شان جا می‌اندازد. از در که وارد شدند روبه‌روی‌شان دو عکس ماشین بود که دورشان را با میخَک حاشیه‌بندی کرده بودند. زیر عکس‌ها با خط درشت نوشته بود لندرووِر، رولزرویس. سمت چپ اتاق طاقچه‌ای بود با ردیف قوطی‌ها و شیشه‌های رنگی که روی‌شان با خط ریز نوشته بود و بالای‌شان عکس سیاه‌سفیدِ صورت جوانی با حاشیه‌های میخک‌پیچ. با پیرهن یقه‌واز با سبیلی کم‌پشت اما مردانه که به دیوار چسب شده بود و لکه‌های زرد تویش افتاده بود. صندوق چوبی رنگ و رو رفته‌ای چند قدم سمت راست، به طرف بخاری هیمه‌سوز بود. نگاه سیما به سقف چوبی خوش‌ردیفی افتاد که سیاه شده بود و با خودش فکر کرد: از بوی نم دیوار معلومه مدت‌هاست خالیه. بی‌بی پله‌ها را بالا آمد. پوشن‌ها را انداخت روی نمد. سیامک بالش را برداشت و به دیوار تکیه داد...» و این هم سطرهایی از قصه «نُه سالگی شوم» که نمودی است از حضور طبیعت در قصه‌های این کتاب: «هوا بدتر شده بود. باد، خار و خاشاک به هوا بلند می‌کرد و بوی خاک توی کوهستان می‌پیچید. گردبادهای قهوه‌ای زمین‌های کشاورزی و هرچه بود را به آسمان می‌برد و آنجا در باد پخش می‌کرد و پوست پفک و بیسکویت و پاره گونی و پلاستیک‌های رنگی را به غار می‌آورد و او همیشه شاکی بود...»

جرات شروع بازی
«امروز چهل دقیقه برف آمد. اگر هنوز توی این شهر باشی، شاید یاد خیلی چیزها بیفتی. شاید هم نه. مامان همیشه می‌گوید مردها حافظه درست و حسابی ندارند. برای همین است که همیشه می‌توانند از اول شروع کنند ولی ما نگرانیم روز خوب همانی باشد که پشت سر گذاشته‌ایم. همین می‌شود که خاطره را می‌گیریم و می‌چسبانیم کف ذهنمان و هی مرورش می‌کنیم و غصه‌اش را می‌خوریم. راست می‌گوید. همین استادمیثم. توی این سن و سال، باز هم می‌خواهد از نو شروع کند. گفتنش دلم را درد می‌آورد. تو هم با من از نو شروع کردی. بعد دلت را زدم. استادمیثم گفت نفر قبلی نتوانسته با عمه‌خانوم کنار بیاید. در واقع دخترک قبول کرده اما انگار تو وسط کار زده‌ای زیر همه‌چیز و گفته‌ای حوصله متلک‌های ننه و بابای دختره را نداری. نمی‌دانم چرا استاد این حرف‌ها را دو سال پیش به من نگفت. الان به چه دردم می‌خورد؟»
آن‌چه خواندید سطرهایی است از رمان «مثلث‌های موازی»، نوشته مژده سالارکیا، که اخیرا در نشر پیدایش منتشر شده است.
رمان، داستان زنانی را باز می‌گوید که گویی به بحران رابطه زناشویی رسیده‌اند، مردان زندگی‌شان بی‌اعتنا به آنها پیِ خواسته‌های خود رفته‌اند و حال آن‌ها در تنهایی موقعیت خود را واکاوی می‌کنند و این را که زندگی‌های مشترک خود و دیگر زنان اطراف‌شان چگونه پا گرفت و به کجا انجامید. وقایع «مثلث‌های موازی» در متن زندگی شهری رخ می‌دهد و روایتگر زنانی است از نسل‌های مختلف که در سیطره جهانی مردانه بوده‌اند و رمان با واکاوی این جهان از دید و زبانِ زنان، روایت خود را در برابر آن جهان مردانه برمی‌سازد. روایتی که به نوعی، برهم‌زننده قواعد آن جهان مردانه نیز می‌تواند باشد. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهای دیگری است از این رمان: «بعد از ملاقات آخر با استاد، کاری نمی‌ماند جز اینکه اتفاق‌های این مدت را برایت تعریف کنم و سرم را جوری گرم کنم تا ببینم که جرات رفتن از جایی را پیدا می‌کنم که دیگر کسی در آن منتظرم نیست. یک روز، آدم از خواب بیدار می‌شود و می‌بیند هیچ‌چیز و هیچ‌کس دیگر منتظرش نیست. بعد تصمیم می‌گیرد چه کار کند؟ یا باید بمیرد یا بجنگد تا بازنده نباشد. برای بردن یا باختن باید جرات شروع بازی را داشت و این وسط، تاس اول را تو ریختی وقتی تصمیم گرفتی آن کاغذ کوچک را بچسبانی روی آینه و بگویی خسته‌ای و دیگر توان بازی‌کردن نداری و من یکمرتبه ببینم وسط رینگ بوکس ایستاده‌ام و آن‌قدر مشت خورده‌ام که دیگر نفسم بالا نمی‌آید و اصلا حالی‌ام نبوده آن وسط چه کار می‌کردم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.