|

مضراب

«باغ‌های معلق انگور» منتشر شد
گروه هنر: آلبوم موسیقی «باغ‌های معلق انگور»، اثری از گروه موسیقی «گاه»، به نوازندگی «حمید مرادیان» و «بابک کوهستانی» منتشر شد. «باغ‌های معلق انگور»، نام اثری است تازه که «حمید مرادیان» با نوازندگی سنتور و «بابک کوهستانی» با نوازندگی ویولا، قطعات آن را ساخته و پرداخته‌اند و شامل شش قطعه بی‌کلام با نام‌های «آن اول»، «آن دوم»، «آن سوم»، «آن چهارم»، «آن پنجم» و «آن ششم» است. در «باغ‌های معلق انگور» دو سبک موسیقی در همراهی با سازهای سنتور و ویولا کنار هم نشسته‌ و گفت‌وگو کرده‌اند. مرادیان درباره این اثر می‌گوید: «ایده بداهه‌نوازی هم براساس دو فرهنگ موسیقایی، زمانی شکل گرفت که سعی کردیم بیازماییم که آیا ممکن است دو موسیقی به ظاهر متفاوت را هم‌زمان با هم نواخت و درعین‌حال آنها را در زیبایی‌شناسی فرمال و جمله‌بندی یکدیگر محفوظ داشت؟ به‌هرترتیب در این برنامه سعی شده موسیقی دستگاهی ایران در کنار موسیقی رنسانس اروپا و دیگر اقوام کهن جهان شنیده شود».

ریشه‌های پیوسته و خوشه‌های شیرین
محمدرضا درویشی

ریشه‌های زبانی، فرهنگی و هنری همه اقوام و ملل در هم تنیده است. این درهم‌تنیدگی که ما آن را «تبدیلات» می‌نامیم، برحسب عواملی چون بُعدِ جغرافیایی، مهاجرت و... در نسبت‌های مختلفی نسبت به هم قرار گرفته‌اند. در خود ایران با آن‌همه تنوع قومی، زبانی و فرهنگی، ریشه یا ریشه‌های محکمی بار همه این تنوعات و تبدیلات را بر دوش می‌کشند. این موضوع را می‌توان به قلمرو‌های مجاور، کشورها، قاره‌ها و کل زمین تعمیم داد. همه‌ این پیوستگی‌ها را زمانی می‌توان شناخت که به اصل «تبدیلات» - نه تغییرات- باور داشته باشیم. آنچه این تبدیلات را ممکن می‌کند، وجود ریشه‌های مشترک در زبان، موسیقی و رقص است. درعین‌حال علوم جدید؛ مانند علم ژنتیک و دانش زبان‌شناسی نیز به کمک آمده و بر این موضوع صحه گذاشته‌اند. بنابراین قابل فهم است که چگونه اقوام، ادیان، نژادها و فرهنگ‌های مجاور و غیرمجاور در طول تاریخ در شکل‌گیری هم مؤثر بوده و هستند. سه دین ابراهیمی یهودی، مسیحی و اسلام تقریبا در یک حوزه جغرافیایی ایجاد شده‌اند. می‌توان انتظار داشت که نخستین اِلمانی که در آیین‌های نوکیشان مسیحی خوانده می‌شده است، نمونه‌های تبدیل‌شده آواهایی بوده‌ که در آیین‌های مذهبی یهودیان به اجرا درمی‌آمده است. چگونگی نواهای عربستانِ دوره جاهلیت بر ما پوشیده است؛ چه‌بسا آنها نیز به مانند دیگر ادیان ابراهیمی از تمدنِ کهن‌ترِ «آرامی» نشئت گرفته باشند. با گذشت از این موضوعات، از یک طرف مسیحیت به اروپا می‌رود و با این مهاجرت بسیاری از آوازهای یهودی به آنجا منتقل می‌شوند و از جانب دیگر در دوران طولانی جنگ‌های صلیبی بسیاری از اصول و مبانی اجرائی موسیقی اسلامی به اروپا انتقال می‌یابند. از یک طرف مبانی نظری موسیقی یونان قدیم دست‌مایه متفکرانی چون فارابی می‌شود و از جانب دیگر وجود صداهای هم‌زمان در عود اسلامی مایه‌ای برای شکل‌گیری نخستین ارگانوم‌های قرون‌وسطایی قرار می‌گیرد. با گسترش امپراتوری اسلامی به جهات مختلفِ جهان، جدا از باورهای دینی، بسیاری از آداب و رسوم، موسیقی‌ها و سازها نیز در حال تبادل بودند. «باغ‌های معلق انگور» تشبیهی عجیب است از ریشه‌های پیوسته و خوشه‌های شیرین درخت عظیمِ تاکی، تا با تبدیلاتِ خود کامِ مردمانِ سرزمین‌های دورونزدیک را شیرین کند. مجموعه‌ «باغ‌های معلق انگور» دربرگیرنده‌ دو موسیقی به ظاهر متفاوت و به باطن مشترک است؛ یکی موسیقی به‌اصطلاح دستگاهی ایران که خود آمیخته‌ای بس شگفت است و دیگری، فواصل، مدها و نغمه‌هایی از قرون وسطا و رنسانس اروپا. جدا از اشتراکاتِ‌ سازی که در گروه‌های موسیقی دوره‌گرد همانند تِروبادورها و تِرووِرها در سازهایی از خانواده عود، سرنا، دهل، نِی‌لبک، چنگ و... جلوه می‌کند، بُعد پنهان اشتراک این دو موسیقی (ایران و اروپای رنسانس و قرون وسطا) لحن مشترک، فواصل مشترک و نغمه‌های نسبتا مشترک است. نکته دیگر در مورد این آلبوم آن است که این دو موسیقی با هم تلفیق نشده‌اند، بلکه سعی در حرکت‌دادنِ موازی دو زیبایی‌شناسی موسیقایی داشته‌اند، ازاین‌رو اثر در ژانر موسیقی تلفیقی قرار نمی‌گیرد. هرکدام از نوازندگان در چارچوب فرهنگ موردنظر به بداهه‌سرایی پرداخته‌اند و بداهه قالبی است به ظاهر بی‌قالب که آزاد از همه‌ پیش‌بینی‌ها در لحظه و فقط در لحظه اتفاق می‌افتد و این نکته ارزش مضاعفی است که به این مجموعه افزوده شده است.

«باغ‌های معلق انگور» منتشر شد
گروه هنر: آلبوم موسیقی «باغ‌های معلق انگور»، اثری از گروه موسیقی «گاه»، به نوازندگی «حمید مرادیان» و «بابک کوهستانی» منتشر شد. «باغ‌های معلق انگور»، نام اثری است تازه که «حمید مرادیان» با نوازندگی سنتور و «بابک کوهستانی» با نوازندگی ویولا، قطعات آن را ساخته و پرداخته‌اند و شامل شش قطعه بی‌کلام با نام‌های «آن اول»، «آن دوم»، «آن سوم»، «آن چهارم»، «آن پنجم» و «آن ششم» است. در «باغ‌های معلق انگور» دو سبک موسیقی در همراهی با سازهای سنتور و ویولا کنار هم نشسته‌ و گفت‌وگو کرده‌اند. مرادیان درباره این اثر می‌گوید: «ایده بداهه‌نوازی هم براساس دو فرهنگ موسیقایی، زمانی شکل گرفت که سعی کردیم بیازماییم که آیا ممکن است دو موسیقی به ظاهر متفاوت را هم‌زمان با هم نواخت و درعین‌حال آنها را در زیبایی‌شناسی فرمال و جمله‌بندی یکدیگر محفوظ داشت؟ به‌هرترتیب در این برنامه سعی شده موسیقی دستگاهی ایران در کنار موسیقی رنسانس اروپا و دیگر اقوام کهن جهان شنیده شود».

ریشه‌های پیوسته و خوشه‌های شیرین
محمدرضا درویشی

ریشه‌های زبانی، فرهنگی و هنری همه اقوام و ملل در هم تنیده است. این درهم‌تنیدگی که ما آن را «تبدیلات» می‌نامیم، برحسب عواملی چون بُعدِ جغرافیایی، مهاجرت و... در نسبت‌های مختلفی نسبت به هم قرار گرفته‌اند. در خود ایران با آن‌همه تنوع قومی، زبانی و فرهنگی، ریشه یا ریشه‌های محکمی بار همه این تنوعات و تبدیلات را بر دوش می‌کشند. این موضوع را می‌توان به قلمرو‌های مجاور، کشورها، قاره‌ها و کل زمین تعمیم داد. همه‌ این پیوستگی‌ها را زمانی می‌توان شناخت که به اصل «تبدیلات» - نه تغییرات- باور داشته باشیم. آنچه این تبدیلات را ممکن می‌کند، وجود ریشه‌های مشترک در زبان، موسیقی و رقص است. درعین‌حال علوم جدید؛ مانند علم ژنتیک و دانش زبان‌شناسی نیز به کمک آمده و بر این موضوع صحه گذاشته‌اند. بنابراین قابل فهم است که چگونه اقوام، ادیان، نژادها و فرهنگ‌های مجاور و غیرمجاور در طول تاریخ در شکل‌گیری هم مؤثر بوده و هستند. سه دین ابراهیمی یهودی، مسیحی و اسلام تقریبا در یک حوزه جغرافیایی ایجاد شده‌اند. می‌توان انتظار داشت که نخستین اِلمانی که در آیین‌های نوکیشان مسیحی خوانده می‌شده است، نمونه‌های تبدیل‌شده آواهایی بوده‌ که در آیین‌های مذهبی یهودیان به اجرا درمی‌آمده است. چگونگی نواهای عربستانِ دوره جاهلیت بر ما پوشیده است؛ چه‌بسا آنها نیز به مانند دیگر ادیان ابراهیمی از تمدنِ کهن‌ترِ «آرامی» نشئت گرفته باشند. با گذشت از این موضوعات، از یک طرف مسیحیت به اروپا می‌رود و با این مهاجرت بسیاری از آوازهای یهودی به آنجا منتقل می‌شوند و از جانب دیگر در دوران طولانی جنگ‌های صلیبی بسیاری از اصول و مبانی اجرائی موسیقی اسلامی به اروپا انتقال می‌یابند. از یک طرف مبانی نظری موسیقی یونان قدیم دست‌مایه متفکرانی چون فارابی می‌شود و از جانب دیگر وجود صداهای هم‌زمان در عود اسلامی مایه‌ای برای شکل‌گیری نخستین ارگانوم‌های قرون‌وسطایی قرار می‌گیرد. با گسترش امپراتوری اسلامی به جهات مختلفِ جهان، جدا از باورهای دینی، بسیاری از آداب و رسوم، موسیقی‌ها و سازها نیز در حال تبادل بودند. «باغ‌های معلق انگور» تشبیهی عجیب است از ریشه‌های پیوسته و خوشه‌های شیرین درخت عظیمِ تاکی، تا با تبدیلاتِ خود کامِ مردمانِ سرزمین‌های دورونزدیک را شیرین کند. مجموعه‌ «باغ‌های معلق انگور» دربرگیرنده‌ دو موسیقی به ظاهر متفاوت و به باطن مشترک است؛ یکی موسیقی به‌اصطلاح دستگاهی ایران که خود آمیخته‌ای بس شگفت است و دیگری، فواصل، مدها و نغمه‌هایی از قرون وسطا و رنسانس اروپا. جدا از اشتراکاتِ‌ سازی که در گروه‌های موسیقی دوره‌گرد همانند تِروبادورها و تِرووِرها در سازهایی از خانواده عود، سرنا، دهل، نِی‌لبک، چنگ و... جلوه می‌کند، بُعد پنهان اشتراک این دو موسیقی (ایران و اروپای رنسانس و قرون وسطا) لحن مشترک، فواصل مشترک و نغمه‌های نسبتا مشترک است. نکته دیگر در مورد این آلبوم آن است که این دو موسیقی با هم تلفیق نشده‌اند، بلکه سعی در حرکت‌دادنِ موازی دو زیبایی‌شناسی موسیقایی داشته‌اند، ازاین‌رو اثر در ژانر موسیقی تلفیقی قرار نمی‌گیرد. هرکدام از نوازندگان در چارچوب فرهنگ موردنظر به بداهه‌سرایی پرداخته‌اند و بداهه قالبی است به ظاهر بی‌قالب که آزاد از همه‌ پیش‌بینی‌ها در لحظه و فقط در لحظه اتفاق می‌افتد و این نکته ارزش مضاعفی است که به این مجموعه افزوده شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.