|

كارنامه 4ساله دستگاه ديپلماسي در دولت يازدهم

ظريف زير ذره‌بين

وزارت امور خارجه در سال‌هاي دولت يازدهم پرکارترين و پرالتهاب‌ترين روزهاي عمرش را تجربه کرد. پيگيري پرونده هسته‌اي به اين وزارتخانه برگردانده شد؛ در‌حالي‌که سال‌ها پرونده‌هاي مهم از دستگاه ديپلماسي خارج و به شوراي عالي امنيت ملي واگذار شده بود. همين امر موجب شد نگاه‌هاي بسياري روي اين وزارتخانه متمرکز شود، وزارت خارجه و عملکرد شخص وزير براي موافقان و مخالفان، موضوع این تمرکز بود. همين تمرکز موجب شده که شايد اکنون چهره محمدجواد ظريف و لبخندهاي معروفش را حتي بچه‌هاي روستاهاي دور ايران نيز مي‌شناسند. در چهار سال گذشته، بيش از تمامي آنچه در دولت حسن روحاني گذشت، مذاکرات هسته‌اي در مرکز ثقل عملکرد دولت قرار داشت که نهايتا با دستيابي به برجام و لغو تحريم‌هاي هسته‌اي، گلوي اقتصاد ايران از دست تحريم‌ها نجات يافت. با‌اين‌حال وزارت خارجه که 18 ماه مذاکره فشرده با شش کشور بزرگ را با دريافت قطع‌نامه‌اي ‌که همه قطع‌نامه‌هاي پيشين را ملغي مي‌کرد، به پايان رساند، در داخل مورد بي‌مهري‌هاي فراوان قرار گرفت. مراودات سياسي فراوان با اروپايي‌ها که بستر مبادلات تجاري را فراهم مي‌کرد، مورد نقد بسياري قرار گرفت و بي‌ثمر خوانده شد. بدعهدي آمريکا که دولت جديد ضد‌برجامي در آن بر سر کار آمد نيز به پاي وزارت خارجه نوشته شد و بسياري برجام را نقض‌شده فرض مي‌کنند و معتقدند دستگاه ديپلماسي در احقاق حق هسته‌اي کوتاهي مي‌کند. همه اينها در حالي است که همين وزارتخانه درگير برخي مسائل منطقه‌اي نيز هست؛ از جمله مذاکرات آستانه با محور آتش‌بس در سوريه. با اين اوصاف، دولت دوازدهم تا دو ماه آينده سر کار خواهد آمد و يک سؤال مهم اين است که آيا محمدجواد ظريف همچنان سکان دستگاه ديپلماسي را در دست خواهد داشت يا نه؟ از برخي کارشناسان و سفراي سابق خواستيم ديدگاهشان را درباره ضعف‌ها و قوت‌هاي محمدجواد ظريف بنويسند و به اين سؤال پاسخ بدهند که بهتر است او در دولت دوازدهم باقي بماند يا خير؟

وزارت امور خارجه در سال‌هاي دولت يازدهم پرکارترين و پرالتهاب‌ترين روزهاي عمرش را تجربه کرد. پيگيري پرونده هسته‌اي به اين وزارتخانه برگردانده شد؛ در‌حالي‌که سال‌ها پرونده‌هاي مهم از دستگاه ديپلماسي خارج و به شوراي عالي امنيت ملي واگذار شده بود. همين امر موجب شد نگاه‌هاي بسياري روي اين وزارتخانه متمرکز شود، وزارت خارجه و عملکرد شخص وزير براي موافقان و مخالفان، موضوع این تمرکز بود. همين تمرکز موجب شده که شايد اکنون چهره محمدجواد ظريف و لبخندهاي معروفش را حتي بچه‌هاي روستاهاي دور ايران نيز مي‌شناسند. در چهار سال گذشته، بيش از تمامي آنچه در دولت حسن روحاني گذشت، مذاکرات هسته‌اي در مرکز ثقل عملکرد دولت قرار داشت که نهايتا با دستيابي به برجام و لغو تحريم‌هاي هسته‌اي، گلوي اقتصاد ايران از دست تحريم‌ها نجات يافت. با‌اين‌حال وزارت خارجه که 18 ماه مذاکره فشرده با شش کشور بزرگ را با دريافت قطع‌نامه‌اي ‌که همه قطع‌نامه‌هاي پيشين را ملغي مي‌کرد، به پايان رساند، در داخل مورد بي‌مهري‌هاي فراوان قرار گرفت. مراودات سياسي فراوان با اروپايي‌ها که بستر مبادلات تجاري را فراهم مي‌کرد، مورد نقد بسياري قرار گرفت و بي‌ثمر خوانده شد. بدعهدي آمريکا که دولت جديد ضد‌برجامي در آن بر سر کار آمد نيز به پاي وزارت خارجه نوشته شد و بسياري برجام را نقض‌شده فرض مي‌کنند و معتقدند دستگاه ديپلماسي در احقاق حق هسته‌اي کوتاهي مي‌کند. همه اينها در حالي است که همين وزارتخانه درگير برخي مسائل منطقه‌اي نيز هست؛ از جمله مذاکرات آستانه با محور آتش‌بس در سوريه. با اين اوصاف، دولت دوازدهم تا دو ماه آينده سر کار خواهد آمد و يک سؤال مهم اين است که آيا محمدجواد ظريف همچنان سکان دستگاه ديپلماسي را در دست خواهد داشت يا نه؟ از برخي کارشناسان و سفراي سابق خواستيم ديدگاهشان را درباره ضعف‌ها و قوت‌هاي محمدجواد ظريف بنويسند و به اين سؤال پاسخ بدهند که بهتر است او در دولت دوازدهم باقي بماند يا خير؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.