نتيجهاي كه پيشبيني كرديم
عباس عبدي
*بیش از یک ماه به طور مستمر روزانه در سطح تهران نظرسنجی انجام دادیم و در آخرین روز پیشبینی خود را از انتخابات به دقت تمام برای ستاد و آقای روحانی فرستادیم. البته در طول ماه نیز گزارشهای روزانه را با جزئیات تحلیلی ارائه کردیم. خلاصه نهایی این گزارش به شرح زیر تقدیم میشود.
دفتر طرحهای ملی
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
گزارش یافتههای نظرسنجی انتخاباتی
24 دی 1395 تا 28 اردیبهشت 1396
دفتر طرحهای ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دی 1395 مجموعهای از نظرسنجیهای انتخاباتی در سطح شهر تهران را از سوی دو نفر از متخصصان نظرسنجی؛ عباس عبدی و محسن گودرزی، با همکاری حسین نورینیا، با نظارت هادی خانیکی، غلامرضا غفاری و محمدرضا جوادییگانه و با حمایت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز کرد. در سال 1395 دو نظرسنجی درباره نظرات شهروندان درباره دولت و انتظارات از دولت اجرا شد. در این دو نظرسنجی، ارزیابی مردم از دولت و عملکرد آن محور اصلی سؤالات بود. از 24 فروردین 1396 نظرسنجیها به صورت روزانه و با تأکید بر انتخابات انجام شد.
نظرسنجیهای سال 1396 به صورت روزانه در تهران انجام شد و روند روزانه تغییرات افکار عمومی، گرایش به مشارکت و رأی نامزدها بررسی شد. روزانه تقریبا 300 پرسشنامه تکمیل و با دادههای قبلی تجمیع میشد و پس از رسیدن به هزارو 500 نمونه، به همین تعداد از دادههای اول کم میشد تا روند تغییرات در نظرات و رفتار رأیدهی رصد شود. با توجه به شتاب تغییرات افکار عمومی در هفته آخر، نمونهها به 500 نفر در روز افزایش پیدا کرد. در دو روز پایانی نمونه روزانه به 750 نفر افزایش یافت تا بتوان با دقت بیشتری نتیجه را برآورد کرد. در این دوره، برخلاف دورههای قبل، فضای انتخاباتی بسیار دیر شکل گرفت؛ بهنحویکه برخی نامزدهای ریاستجمهوری تا زمانی نزدیک به روز ثبتنام هنوز مشخص نشده بودند. بههمیندلیل در دی 1395 هنوز موضوع انتخابات به فضای افکار عمومی راه نیافته بود.
یافتههای مجموع نظرسنجیها نشان میدهند که در فروردین 1396 با طرح موضوع و مسائل مربوط به انتخابات در محافل سیاسی و اجتماعی میزان گرایش به مشارکت در انتخابات اندکی افزایش یافت؛ ولی تا چند روز پایانی تقریبا این نسبت ثابت ماند. در روزهای پایانی و با شدتگرفتن فضای انتخابات بر میزان گرایش به مشارکت تا حدی افزوده شد. در هفته آخر، افرادی که برای شرکت در انتخابات مردد بودند، بهتدریج به شرکت در انتخابات گرایش پیدا کردند.
ازآنجاییکه نظرسنجیهای پژوهشگاه در تهران اجرا شد، برای برآورد نتیجه کل کشور، نتایج نظرسنجیهای ملی را که از سوی مؤسسات مختلف (ایسپا، ایپو، ایرنا و...) اجرا شد، بررسی کرد. برای این کار، نخست نتایج مربوط به شهر تهران در نظرسنجیهای ملی را با نتیجه نظرسنجیهای روزانه پژوهشگاه مقایسه کردیم. در مرحله بعد، نتایج نظرسنجیهای ملی را بر اساس نظرسنجیهای روزانه شهر تهران تصحیح و تعدیل کردیم و میزان مشارکت در کل کشور برآورد شد.
روش نظرسنجیهای روزانه به پژوهشگاه امکان میداد که اثر وقایع و رخدادهای تأثیرگذار بر روند و فرایند گرایش و رفتار انتخاباتی را بررسی کند. برای نمونه بعد از مناظره دوم روند نزولی رأی برخی رقبا برآورد شد؛ بهنحویکه بعد از مناظره سوم، افکار عمومی تقریبا صورت نهایی به خود گرفت. پیش از انصراف آقای قالیباف، نظرسنجیهای روزانه شهر تهران نشان میداد که انصراف با شتاب، رأی آقای روحانی را افزایش خواهد داد و بعد از انصراف نیز نظرسنجیها این پیشبینی را تأیید کرد.
پیشبینی ما این بود که میزان مشارکت در سطح ملی 75 درصد خواهد بود. درباره شهر تهران انتظار میرفت 60 درصد در انتخابات شرکت کنند و با توجه به موج گرایش به مشارکت در دو روز آخر، احتمال افزایش آن نیز پیشبینی میشد. افزون بر این پیشبینی شد که ضریب مشارکت در مناطق مختلف شهر تهران تفاوت چشمگیری خواهد داشت. براساساین برآورد کردیم حدود 41 میلیون نفر در انتخابات شرکت خواهند کرد. نسبت رأی آقای روحانی به آقای رئیسی 60 به 40 برآورد شد و میانگین رأی آقای روحانی را 24 میلیون (در فاصله حداقل 22 و حداکثر 26 میلیون) برآورد کردیم.
*بیش از یک ماه به طور مستمر روزانه در سطح تهران نظرسنجی انجام دادیم و در آخرین روز پیشبینی خود را از انتخابات به دقت تمام برای ستاد و آقای روحانی فرستادیم. البته در طول ماه نیز گزارشهای روزانه را با جزئیات تحلیلی ارائه کردیم. خلاصه نهایی این گزارش به شرح زیر تقدیم میشود.
دفتر طرحهای ملی
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
گزارش یافتههای نظرسنجی انتخاباتی
24 دی 1395 تا 28 اردیبهشت 1396
دفتر طرحهای ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دی 1395 مجموعهای از نظرسنجیهای انتخاباتی در سطح شهر تهران را از سوی دو نفر از متخصصان نظرسنجی؛ عباس عبدی و محسن گودرزی، با همکاری حسین نورینیا، با نظارت هادی خانیکی، غلامرضا غفاری و محمدرضا جوادییگانه و با حمایت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز کرد. در سال 1395 دو نظرسنجی درباره نظرات شهروندان درباره دولت و انتظارات از دولت اجرا شد. در این دو نظرسنجی، ارزیابی مردم از دولت و عملکرد آن محور اصلی سؤالات بود. از 24 فروردین 1396 نظرسنجیها به صورت روزانه و با تأکید بر انتخابات انجام شد.
نظرسنجیهای سال 1396 به صورت روزانه در تهران انجام شد و روند روزانه تغییرات افکار عمومی، گرایش به مشارکت و رأی نامزدها بررسی شد. روزانه تقریبا 300 پرسشنامه تکمیل و با دادههای قبلی تجمیع میشد و پس از رسیدن به هزارو 500 نمونه، به همین تعداد از دادههای اول کم میشد تا روند تغییرات در نظرات و رفتار رأیدهی رصد شود. با توجه به شتاب تغییرات افکار عمومی در هفته آخر، نمونهها به 500 نفر در روز افزایش پیدا کرد. در دو روز پایانی نمونه روزانه به 750 نفر افزایش یافت تا بتوان با دقت بیشتری نتیجه را برآورد کرد. در این دوره، برخلاف دورههای قبل، فضای انتخاباتی بسیار دیر شکل گرفت؛ بهنحویکه برخی نامزدهای ریاستجمهوری تا زمانی نزدیک به روز ثبتنام هنوز مشخص نشده بودند. بههمیندلیل در دی 1395 هنوز موضوع انتخابات به فضای افکار عمومی راه نیافته بود.
یافتههای مجموع نظرسنجیها نشان میدهند که در فروردین 1396 با طرح موضوع و مسائل مربوط به انتخابات در محافل سیاسی و اجتماعی میزان گرایش به مشارکت در انتخابات اندکی افزایش یافت؛ ولی تا چند روز پایانی تقریبا این نسبت ثابت ماند. در روزهای پایانی و با شدتگرفتن فضای انتخابات بر میزان گرایش به مشارکت تا حدی افزوده شد. در هفته آخر، افرادی که برای شرکت در انتخابات مردد بودند، بهتدریج به شرکت در انتخابات گرایش پیدا کردند.
ازآنجاییکه نظرسنجیهای پژوهشگاه در تهران اجرا شد، برای برآورد نتیجه کل کشور، نتایج نظرسنجیهای ملی را که از سوی مؤسسات مختلف (ایسپا، ایپو، ایرنا و...) اجرا شد، بررسی کرد. برای این کار، نخست نتایج مربوط به شهر تهران در نظرسنجیهای ملی را با نتیجه نظرسنجیهای روزانه پژوهشگاه مقایسه کردیم. در مرحله بعد، نتایج نظرسنجیهای ملی را بر اساس نظرسنجیهای روزانه شهر تهران تصحیح و تعدیل کردیم و میزان مشارکت در کل کشور برآورد شد.
روش نظرسنجیهای روزانه به پژوهشگاه امکان میداد که اثر وقایع و رخدادهای تأثیرگذار بر روند و فرایند گرایش و رفتار انتخاباتی را بررسی کند. برای نمونه بعد از مناظره دوم روند نزولی رأی برخی رقبا برآورد شد؛ بهنحویکه بعد از مناظره سوم، افکار عمومی تقریبا صورت نهایی به خود گرفت. پیش از انصراف آقای قالیباف، نظرسنجیهای روزانه شهر تهران نشان میداد که انصراف با شتاب، رأی آقای روحانی را افزایش خواهد داد و بعد از انصراف نیز نظرسنجیها این پیشبینی را تأیید کرد.
پیشبینی ما این بود که میزان مشارکت در سطح ملی 75 درصد خواهد بود. درباره شهر تهران انتظار میرفت 60 درصد در انتخابات شرکت کنند و با توجه به موج گرایش به مشارکت در دو روز آخر، احتمال افزایش آن نیز پیشبینی میشد. افزون بر این پیشبینی شد که ضریب مشارکت در مناطق مختلف شهر تهران تفاوت چشمگیری خواهد داشت. براساساین برآورد کردیم حدود 41 میلیون نفر در انتخابات شرکت خواهند کرد. نسبت رأی آقای روحانی به آقای رئیسی 60 به 40 برآورد شد و میانگین رأی آقای روحانی را 24 میلیون (در فاصله حداقل 22 و حداکثر 26 میلیون) برآورد کردیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.