|

قهر نکنید

فریدون مجلسی . کارشناس امور بین‌الملل

دموکراسی فرآیندی است که به‌تدریج جا می‌افتد و بلوغ می‌یابد! در انگلستان که مادر دموکراسی نامیده می‌شود در آغاز قرن بیستم بیش از 15 یا 16 درصد مردم حق رای نداشتند. تدریجا‌ شرایطی مانند مالکیت زمین، پرداخت مالیات، مرد بودن و سواد حذف شد و این حق عمومیت یافت. در ایران مشروطیت جلوتر از فرهنگ عمومی حرکت می‌کرد و به همین دلیل به‌جای دموکراسی منجر به هرج‌ومرج و دیکتاتوری شد! باری، انتخابات بارزترین نماد دموکراسی است که نیاز به نهادهای مدنی دارد! وقتی چیدمان جامعه رنگ دموکراتیک نگرفته باشد، دموکراسی نیز متناسب با آن نسبی می‌شود! ‌در آفریقای‌جنوبی به‌موجب قوانین جداسازی قومی [آپارتاید] اکثریتی از جامعه از این حق سیاسی و اجتماعی محروم بودند. اما شاهد بودیم که سرانجام، به‌طور مسالمت‌آمیز، پذیرای برقراری انتخابات بدون تبعیض و عمومی شدند. درواقع چیزی که این فرآیند رو به بلوغ دموکراسی را سست می‌کند عدم مشارکت در مهم‌ترین نماد آن یعنی انتخابات است. من نیز بارها با نوعی برداشت انفعالی با این فرآیند قهر کرده و گاهی تحت فشارهای دیگری در آن شرکت کرده‌ام. نتیجه تجربه‌ام این بوده است که عدم مشارکت هیچ خاصیتی نداشته است! در حالی که مشارکت می‌تواند موثر باشد و حداقل اینکه پیامی را می‌رساند و آماری را منتقل می‌کند. تحریم انتخابات نتیجه‌ای جز بی‌تحرکی و خمودگی سیاسی و اجتماعی ندارد و تنها امیدها را برای رسیدن به حق و حقوق و استانداردهای جهانی دموکراسی کم می‌کند. بی‌اعتمادی‌ها نیز زیاد می‌شود. قهر کردن و رای ندادن حتما‌ هیچ خاصیتی ندارد. در منفی‌ترین شرایط هم، دست‌کم آمار کمّی شرکت‌کنندگانی را که طور دیگری می‌اندیشیده‌اند منتقل می‌کند و موجب می‌شود تدریجا‌ در محاسبات و رفتارهای حاکم ملحوظ و رعایت شود. به این دلیل است که به‌رغم ایرادهایی به نحوه کار، در انتخابات شرکت می‌کنم!
دموکراسی فرآیندی است که به‌تدریج جا می‌افتد و بلوغ می‌یابد! در انگلستان که مادر دموکراسی نامیده می‌شود در آغاز قرن بیستم بیش از 15 یا 16 درصد مردم حق رای نداشتند. تدریجا‌ شرایطی مانند مالکیت زمین، پرداخت مالیات، مرد بودن و سواد حذف شد و این حق عمومیت یافت. در ایران مشروطیت جلوتر از فرهنگ عمومی حرکت می‌کرد و به همین دلیل به‌جای دموکراسی منجر به هرج‌ومرج و دیکتاتوری شد! باری، انتخابات بارزترین نماد دموکراسی است که نیاز به نهادهای مدنی دارد! وقتی چیدمان جامعه رنگ دموکراتیک نگرفته باشد، دموکراسی نیز متناسب با آن نسبی می‌شود! ‌در آفریقای‌جنوبی به‌موجب قوانین جداسازی قومی [آپارتاید] اکثریتی از جامعه از این حق سیاسی و اجتماعی محروم بودند. اما شاهد بودیم که سرانجام، به‌طور مسالمت‌آمیز، پذیرای برقراری انتخابات بدون تبعیض و عمومی شدند. درواقع چیزی که این فرآیند رو به بلوغ دموکراسی را سست می‌کند عدم مشارکت در مهم‌ترین نماد آن یعنی انتخابات است. من نیز بارها با نوعی برداشت انفعالی با این فرآیند قهر کرده و گاهی تحت فشارهای دیگری در آن شرکت کرده‌ام. نتیجه تجربه‌ام این بوده است که عدم مشارکت هیچ خاصیتی نداشته است! در حالی که مشارکت می‌تواند موثر باشد و حداقل اینکه پیامی را می‌رساند و آماری را منتقل می‌کند. تحریم انتخابات نتیجه‌ای جز بی‌تحرکی و خمودگی سیاسی و اجتماعی ندارد و تنها امیدها را برای رسیدن به حق و حقوق و استانداردهای جهانی دموکراسی کم می‌کند. بی‌اعتمادی‌ها نیز زیاد می‌شود. قهر کردن و رای ندادن حتما‌ هیچ خاصیتی ندارد. در منفی‌ترین شرایط هم، دست‌کم آمار کمّی شرکت‌کنندگانی را که طور دیگری می‌اندیشیده‌اند منتقل می‌کند و موجب می‌شود تدریجا‌ در محاسبات و رفتارهای حاکم ملحوظ و رعایت شود. به این دلیل است که به‌رغم ایرادهایی به نحوه کار، در انتخابات شرکت می‌کنم!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.