سکسکه مرگ
بابک زمانی- رئیس انجمن سکته مغزی
دختر جوان برای عیادت به بیمارستان رفته بوده که ناگهان تهوع، استفراغ و بیحالی پیدا میکند. از انتقال او به اورژانس تا کمای عمیق و مرگ مغزی کمتر از 20 دقیقه طول میکشد. بیمار با پای خود به بیمارستان رفته و بهعلاوه یک داروی ضدتهوع به او تزریق شده است. بنابراین این واقعیت که اولا او سکته مغزی کرده، ثانیا به هیچ ترتیبی امکان جلوگیری از آن سکته مغزی مرگآور در آن فاصله کوتاه وجود نداشته و ثالثا داروی بیخطر تهوع که روزانه هزارانبار تزریق میشود قادر به قتل نیست، تنها پس از کمیسیونهای متعدد با شرکت تعداد درخورتوجهی از متخصصان رشتههای مختلف روشن شده است و حالا همه بر این سه نکته اتفاقنظر دارند و قانع شدهاند که تظاهر نادری از یک نوع سکته مغزی نادر در سنین جوانی میتواند بیمار را بهسرعت به اغما برده و حتی بکشد. قسمت تحتانی ساقه مغز که محل تنظیم ضربان قلب و تنفس است، درعینحال مرکزی است که در صورت ضایعه، تهوع و استفراغ و سکسکه شدید هم ایجاد میکند و بهعلاوه ممکن است این علائم بهتنهایی مقدم بر سایر علائم شامل علائم قلبی و تنفسی باشند. بنابراین ممکن است وضعیت بیمار در عرض چندساعت درحالیکه نوار قلب و فشارخون تا دقایقی قبل خوب بودهاند، وخیم شود یا مانند مورد پیشگفته بهسرعت فوت کند. نکته مهم اینکه از آنجا که شریان خونرسان این قسمت حیاتی مغز از بین مهرههای گردن عبور میکند، در بسیاری از موارد این بیماری در جوانانی که هیچ فاکتور خطر سکته مغزی نداشتهاند تنها براساس استعداد و آسیبپذیری این عروق بینمهرهای و بهواسطه صدمات بسیار جزئی معمولا فراموششده در روزها و هفتههای قبل از واقعه رخ میدهد و تنها راه تشخیص آن هم برخی نکات ظریف در شرححال و معاینه است که طبیب آشنا به این بیماری را به آن مشکوک میکند. اینکه در این شرایط بحرانی، آنهم در چنین بیماریای با این سرعت آیا کاری میشد کرد یا نه؟ خود بحث مهمی است و در این مورد بخصوص تشخیص کمیسیون این شد که کاری نمیشد کرد و بیمار هم تحت درمانهای نگهدارنده قرار گرفته بود و کادر پزشکی تبرئه شد. بنابراین تشخیص دقیق ماهیت بیماری حتی در چنین شرایط مرگباری میتواند حداقل در تعیین قصور یا عدم قصور پزشکان مفید بوده و از هفتهها برخورد آنچنانی بین پزشکان و همراهان بیمار و شرکت در کمیسیونهای متعدد عذابآور بکاهد! البته در میزان قصور باید بین گفتمان عمومی و درک فردی تفاوت قائل شد. وقتی گفتمان عمومی اورژانسهای ما زیر سیطره فشارخون و تغییرات نوار قلب سیر میکند و یک شرایط استثنائی سکته مغزی ولو قابل تشخیص در اکثریت بیمارستانهای دیگر هم امکان تشخیص نمییافت، آیا باید گفتمان عمومی را سرزنش کرد یا جزء کوچکی از آن آموزه را که نیمهشب به بهایی اندک کشیک مانده؟ قطعا آنچه گفتم تنها درباره موردي است که در کمیسیون، جزئیات پروندهاش را بررسی کردم. پرونده سکسکه مرگبار هنرمند، آشکارا دارای تفاوتهایی است و بسیاری از نکات آن هنوز روشن نیست و بهخصوص حتی نمیدانم همان سکته قلبی هم که همه میدانند میتواند همراه با سکسکه باشد بررسی شده یا خیر و تفوق قلب بر تمام معاینات در اورژانس را هم براساس روال رایج در اورژانسها عرض کردم، اما مقصود نگارنده از این یادداشت و آن مثال تنها اشاره به این واقعیت است که برای اظهارنظر در مورد چنین پروندههایی نهتنها توجه به نکات فوق، بلکه چندینوچند کمیسیون تخصصی نیاز خواهد بود. اظهارنظرهای خام و هیجانی ممکن است نتایجی ناگوار به بار آورد که حداقل آن برآشفتن بیشتر انسان جوانی است که نیمهشب بیدار مانده تا براساس مجموعه یادماندهها و دانستههایش مزدی ناچیز بگیرد و کمکی برساند و خود او الان جزء کسانی است که بیشترین سؤال را دارد که راستی چه بود؟ نهتنها برای پاسخ به کمیسیونهایی که از او سؤال خواهند کرد، بلکه برای پاسخ به کمیسیونی درونی که سالهایسال اگر پاسخ قانعکنندهای نشنود، گریبان او را رها نخواهد کرد!
دختر جوان برای عیادت به بیمارستان رفته بوده که ناگهان تهوع، استفراغ و بیحالی پیدا میکند. از انتقال او به اورژانس تا کمای عمیق و مرگ مغزی کمتر از 20 دقیقه طول میکشد. بیمار با پای خود به بیمارستان رفته و بهعلاوه یک داروی ضدتهوع به او تزریق شده است. بنابراین این واقعیت که اولا او سکته مغزی کرده، ثانیا به هیچ ترتیبی امکان جلوگیری از آن سکته مغزی مرگآور در آن فاصله کوتاه وجود نداشته و ثالثا داروی بیخطر تهوع که روزانه هزارانبار تزریق میشود قادر به قتل نیست، تنها پس از کمیسیونهای متعدد با شرکت تعداد درخورتوجهی از متخصصان رشتههای مختلف روشن شده است و حالا همه بر این سه نکته اتفاقنظر دارند و قانع شدهاند که تظاهر نادری از یک نوع سکته مغزی نادر در سنین جوانی میتواند بیمار را بهسرعت به اغما برده و حتی بکشد. قسمت تحتانی ساقه مغز که محل تنظیم ضربان قلب و تنفس است، درعینحال مرکزی است که در صورت ضایعه، تهوع و استفراغ و سکسکه شدید هم ایجاد میکند و بهعلاوه ممکن است این علائم بهتنهایی مقدم بر سایر علائم شامل علائم قلبی و تنفسی باشند. بنابراین ممکن است وضعیت بیمار در عرض چندساعت درحالیکه نوار قلب و فشارخون تا دقایقی قبل خوب بودهاند، وخیم شود یا مانند مورد پیشگفته بهسرعت فوت کند. نکته مهم اینکه از آنجا که شریان خونرسان این قسمت حیاتی مغز از بین مهرههای گردن عبور میکند، در بسیاری از موارد این بیماری در جوانانی که هیچ فاکتور خطر سکته مغزی نداشتهاند تنها براساس استعداد و آسیبپذیری این عروق بینمهرهای و بهواسطه صدمات بسیار جزئی معمولا فراموششده در روزها و هفتههای قبل از واقعه رخ میدهد و تنها راه تشخیص آن هم برخی نکات ظریف در شرححال و معاینه است که طبیب آشنا به این بیماری را به آن مشکوک میکند. اینکه در این شرایط بحرانی، آنهم در چنین بیماریای با این سرعت آیا کاری میشد کرد یا نه؟ خود بحث مهمی است و در این مورد بخصوص تشخیص کمیسیون این شد که کاری نمیشد کرد و بیمار هم تحت درمانهای نگهدارنده قرار گرفته بود و کادر پزشکی تبرئه شد. بنابراین تشخیص دقیق ماهیت بیماری حتی در چنین شرایط مرگباری میتواند حداقل در تعیین قصور یا عدم قصور پزشکان مفید بوده و از هفتهها برخورد آنچنانی بین پزشکان و همراهان بیمار و شرکت در کمیسیونهای متعدد عذابآور بکاهد! البته در میزان قصور باید بین گفتمان عمومی و درک فردی تفاوت قائل شد. وقتی گفتمان عمومی اورژانسهای ما زیر سیطره فشارخون و تغییرات نوار قلب سیر میکند و یک شرایط استثنائی سکته مغزی ولو قابل تشخیص در اکثریت بیمارستانهای دیگر هم امکان تشخیص نمییافت، آیا باید گفتمان عمومی را سرزنش کرد یا جزء کوچکی از آن آموزه را که نیمهشب به بهایی اندک کشیک مانده؟ قطعا آنچه گفتم تنها درباره موردي است که در کمیسیون، جزئیات پروندهاش را بررسی کردم. پرونده سکسکه مرگبار هنرمند، آشکارا دارای تفاوتهایی است و بسیاری از نکات آن هنوز روشن نیست و بهخصوص حتی نمیدانم همان سکته قلبی هم که همه میدانند میتواند همراه با سکسکه باشد بررسی شده یا خیر و تفوق قلب بر تمام معاینات در اورژانس را هم براساس روال رایج در اورژانسها عرض کردم، اما مقصود نگارنده از این یادداشت و آن مثال تنها اشاره به این واقعیت است که برای اظهارنظر در مورد چنین پروندههایی نهتنها توجه به نکات فوق، بلکه چندینوچند کمیسیون تخصصی نیاز خواهد بود. اظهارنظرهای خام و هیجانی ممکن است نتایجی ناگوار به بار آورد که حداقل آن برآشفتن بیشتر انسان جوانی است که نیمهشب بیدار مانده تا براساس مجموعه یادماندهها و دانستههایش مزدی ناچیز بگیرد و کمکی برساند و خود او الان جزء کسانی است که بیشترین سؤال را دارد که راستی چه بود؟ نهتنها برای پاسخ به کمیسیونهایی که از او سؤال خواهند کرد، بلکه برای پاسخ به کمیسیونی درونی که سالهایسال اگر پاسخ قانعکنندهای نشنود، گریبان او را رها نخواهد کرد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.