|

یقلاوی

احمد غلامی

از شب باران باریده بود و دشت پُر از جویبارهای باریکی بود که شاخه شاخه شده و در جایی به‌هم دست می‌دادند و سرازیر می‌شدند طرف سنگرها. سربازها تلاش کردند تا با گونی‌های پر از خاک جلوِ آب را بگیرند، اما نشد. هر کاری می‌کردند آب از جای دیگر راهش را باز می‌کرد و با سرعت بیشتری جاری می‌شد. سربازان تصمیم گرفتند تا فرصت دارند، کیسه‌خواب‌ها و پتوها را از سنگرها بیرون بیاورند تا خیس نشود. استوار بقایی که پاچه‌هایش را بالا زده بود و سیگار دود می‌کرد گفت: «گندش بزنند، نمی‌شود کاری کرد.» بعد روی گونی‌ای که دم سنگر دمر افتاده بود نشست و گفت: «بی‌سیم بزن بگو ناهار را فرستادند.» منشی بی‌سیم را روشن کرد در میان خش‌خش آن گفت: «عباس، عباس، عباس!» عباس گفت: «سرکار به گوشم!» منشی گفت: «ماشین غذا راه افتاده؟» از آن طرف بی‌سیم، سربازی که معلوم بود دارد چیزی می‌جود، گفت: «خیلی وقت است، مگر نرسیده؟» استوار بقایی که خم شده بود و یقلاوی‌‌اش را از آب می‌گرفت، بلند شد و با دست دیگرش گوشی را گرفت و گفت: «معلومه جایت گرم و نرم است!» سرباز گفت: «بله قربان!» استوار بقایی گفت: «من قربان نیستم.» سرباز گفت: «بله سرکار!» استوار بقایی گفت: «با خودت نگفتی این بیچاره‌ها تو باران چه‌کار می‌کنند!» سرباز سکوت کرد. استوار بقایی گفت: «ناهار خوردی؟» سرباز گفت: «بله سرکار.» سربازهایی که مثل کارگرهای روزمزد، ‌مشغول کار بودند با شنیدن صدایی به طرف او برگشتند و منتظر حادثه‌ای بودند. استوار بقایی گفت: «می‌دانی ساعت چند است؟» سرباز گفت: «ساعت پنج عصر است قربان!» استوار بقایی با یقلاوی‌ای که دستش بود کوبید روی تراورز‌های سنگر و گفت: «می‌دانی این صدای چیه؟» سرباز گفت: «نخیر سرکار!» استوار بقایی آن را محکم‌تر کوبید و فریاد زد: «این یقلاوی‌ خالی من و سربازهایی‌ست که شب باید توی باران بخوابند!» سرباز گفت: «الان موتور می‌فرستم دنبال ماشین غذا.» استوار بقایی یقلاوی قراضه را انداخت روی خاکریز و گفت: «جان بکن! شاید تو راه مردند، نباید یک خبری از آن بیچاره‌ها بگیری لااقل؟» گوشی را قطع کرد و بی‌سیم را داد به منشی. رفت طرف یقلاوی. آن را برداشت و گفت: «بیست سال است نگهش داشته بودم، از سربازی...» معلوم نبود با چه کسی حرف می‌زند. لبه‌های یقلاوی کج شده بود. نشست تا با ته سرنیزه آن را صاف کند. فایده نداشت، آن را گذاشت گوشه سنگر و گفت: «یکی دو نفر با من بیایند برویم سراغ ماشین ناهار.» دو سرباز جلو آمدند. یکی از آنها اسماعیلی بود و دیگری خسروی. استوار بقایی گفت: «معلومه شما اهل جنگ هستید... جنگ با گرسنگی.» بعد پای برهنه راه افتادند. پوتین‌هایشان را دست گرفته یا روی دوش‌شان انداخته بودند. اسماعیلی گفت: «اگر ما برویم و ماشین بیاید چه؟» خسروی گفت: «اگر می‌خواست بیاید، تا حالا آمده بود.» استوار بقایی گفت:‌ «بالاخره باید کاری بکنیم. تا شب که نمی‌شود گرسنه ماند.» هر سه توی یک خط می‌رفتند. باران دوباره نم‌نم شروع به باریدن کرد. آنها به‌سختی راه می‌رفتند. پاهایشان تا قوزک توی گل فرو می‌رفت و بعضی‌وقت‌ها که تندتر می‌رفتند، سُر می‌خوردند. اسماعیلی گفت: «قیافه‌مان مثل خشت‌مال‌ها شده!» خسروی نگاهی به استوار بقایی کرد و خندید. استوار بقایی گفت: «زهرمار!» اسماعیلی گفت: «شب کجا بخوابیم؟» خسروی گفت:‌ «بگذار اول شکم‌مان را سیر کنیم بعد به فکر جای خواب باشیم.» استوار بقایی گفت: «تف، کیسه‌خواب هم نداریم.» هر سه سکوت کردند. صدای سوت خمپاره آمد. دشمن آنها را دیده بود. هر سه روی زمین خوابیدند. خمپاره در دوردست‌ها افتاد. بلند شدند. تمام لباس‌هایشان گِلی شده بود. خسروی گفت: «چه حوصله‌‌ای دارند توی این باران!» استوار بقایی گفت: «کاش عقل منشی برسد و یقلاوی را دور نیندازد.» خسروی گفت: «به چه دردی می‌خورد، داغون شد.» اسماعیلی گفت: «انگار یادگاری‌ست.» استوار بقایی گفت: «به تو چه!» خسروی گفت: «خیلی شاکی هستید امروز!» استوار بقایی سکوت کرد. فهمیده بود کمی تند رفته است. گفت: «بیست سال است که آن را دارم، از سربازی.» اسماعیلی گفت:‌ «مگر سرباز بودید شما؟» استوار بقایی جوابش را نداد. خسروی گفت: «من هم یک یقلاوی داشتم، توی عقب‌نشینی جایش گذاشتم.» اسماعیلی گفت: «الان عراقی‌ها توی آن...» استوار بقایی گفت: «خدا کند این منشی یقلاوی را دور نیندازد که آب ببرد.» خسروی گفت: «یادگاری مهم است، اما نباید خودتان را ناراحت کنید.» استوار بقایی گفت: «یادگار پدرم است.» اسماعیلی گفت: «واقعا!» استوار بقایی جوابش را نداد. خسروی گفت: «چطور آمدید توی ارتش؟» استوار بقایی گفت: «سرباز بودم. پدرم که مرد توی ارتش ماندگار شدم.» دوباره خمپاره زدند. هر سه روی زمین دراز کشیدند. استوار بقایی با صورت توی گل رفت. بلند که شد تمام صورتش گِلی بود. اسماعیلی زد زیر خنده و گفت:‌ «عین مجسمه‌ها شدید.» استوار بقایی سر تا پای خودش را نگاه کرد. خسروی گفت: «کوفت، برای چی می‌خندی؟» استوار گفت: «آنجا را نگاه کنید، ماشین غذا...» با دیدن ماشین هر سه دویدند. این بار اسماعیلی خورد زمین اما کسی نخندید و نایستاد. استوار بقایی زودتر از بقیه به ماشین رسید. طرف راننده کسی نبود. آن طرف‌تر پشت ماشین دو جنازه افتاده بود. استوار بقایی گفت: «برو ماشین را روشن کن!» خسروی استارت زد، ماشین روشن شد. فریاد زد: «گاز بده!» گاز داد، ماشین درجا چرخ‌هایش توی گل می‌چرخید. اسماعیلی رسید. بهت‌زده به جنازه‌ها نگاه کرد. استوار بقایی گفت: «بجنب، الان می‌زنند داغون‌مان می‌کنند.» اسماعیلی زیر سپر را گرفت و هل داد. استوار بقایی گِلگیر را بالا می‌کشید و فریاد می‌زد: «یاحسین...» ماشین از جا کنده شد، جلو رفت و ایستاد. استوار پرید از عقب، پلاستیک روی قابلمه‌ها را برداشت و آورد کشید روی جنازه و به اسماعیلی گفت: «برو خط، بی‌سیم بزن بیایند جنازه‌ها را ببرند. من اینجا می‌مانم.» اسماعیلی گفت: «چشم سرکار...» و دوید طرف تویوتا. خیلی دور نشده بود که برگشت. استوار کنار جنازه‌ها نشسته بود و پلاستیک را روی صورت آنها می‌کشید. انگار می‌خواست باران آنها را از خواب بیدار نکند. سرش را بالا آورد، اسماعیلی را که دید گفت: «برای چی برگشتی؟» اسماعیلی این پا و آن پا کرد و گفت: «یقلاوی را برمی‌دارم که گم‌و‌گور نشود.» استوار بقایی جوابش را نداد. سیگاری از پاکت مچاله‌شده‌اش بیرون آورد و به‌زحمت آن را روشن کرد و همین‌طور که به افق ابرآلود خیره شده بود به سیگارش پک زد.

از شب باران باریده بود و دشت پُر از جویبارهای باریکی بود که شاخه شاخه شده و در جایی به‌هم دست می‌دادند و سرازیر می‌شدند طرف سنگرها. سربازها تلاش کردند تا با گونی‌های پر از خاک جلوِ آب را بگیرند، اما نشد. هر کاری می‌کردند آب از جای دیگر راهش را باز می‌کرد و با سرعت بیشتری جاری می‌شد. سربازان تصمیم گرفتند تا فرصت دارند، کیسه‌خواب‌ها و پتوها را از سنگرها بیرون بیاورند تا خیس نشود. استوار بقایی که پاچه‌هایش را بالا زده بود و سیگار دود می‌کرد گفت: «گندش بزنند، نمی‌شود کاری کرد.» بعد روی گونی‌ای که دم سنگر دمر افتاده بود نشست و گفت: «بی‌سیم بزن بگو ناهار را فرستادند.» منشی بی‌سیم را روشن کرد در میان خش‌خش آن گفت: «عباس، عباس، عباس!» عباس گفت: «سرکار به گوشم!» منشی گفت: «ماشین غذا راه افتاده؟» از آن طرف بی‌سیم، سربازی که معلوم بود دارد چیزی می‌جود، گفت: «خیلی وقت است، مگر نرسیده؟» استوار بقایی که خم شده بود و یقلاوی‌‌اش را از آب می‌گرفت، بلند شد و با دست دیگرش گوشی را گرفت و گفت: «معلومه جایت گرم و نرم است!» سرباز گفت: «بله قربان!» استوار بقایی گفت: «من قربان نیستم.» سرباز گفت: «بله سرکار!» استوار بقایی گفت: «با خودت نگفتی این بیچاره‌ها تو باران چه‌کار می‌کنند!» سرباز سکوت کرد. استوار بقایی گفت: «ناهار خوردی؟» سرباز گفت: «بله سرکار.» سربازهایی که مثل کارگرهای روزمزد، ‌مشغول کار بودند با شنیدن صدایی به طرف او برگشتند و منتظر حادثه‌ای بودند. استوار بقایی گفت: «می‌دانی ساعت چند است؟» سرباز گفت: «ساعت پنج عصر است قربان!» استوار بقایی با یقلاوی‌ای که دستش بود کوبید روی تراورز‌های سنگر و گفت: «می‌دانی این صدای چیه؟» سرباز گفت: «نخیر سرکار!» استوار بقایی آن را محکم‌تر کوبید و فریاد زد: «این یقلاوی‌ خالی من و سربازهایی‌ست که شب باید توی باران بخوابند!» سرباز گفت: «الان موتور می‌فرستم دنبال ماشین غذا.» استوار بقایی یقلاوی قراضه را انداخت روی خاکریز و گفت: «جان بکن! شاید تو راه مردند، نباید یک خبری از آن بیچاره‌ها بگیری لااقل؟» گوشی را قطع کرد و بی‌سیم را داد به منشی. رفت طرف یقلاوی. آن را برداشت و گفت: «بیست سال است نگهش داشته بودم، از سربازی...» معلوم نبود با چه کسی حرف می‌زند. لبه‌های یقلاوی کج شده بود. نشست تا با ته سرنیزه آن را صاف کند. فایده نداشت، آن را گذاشت گوشه سنگر و گفت: «یکی دو نفر با من بیایند برویم سراغ ماشین ناهار.» دو سرباز جلو آمدند. یکی از آنها اسماعیلی بود و دیگری خسروی. استوار بقایی گفت: «معلومه شما اهل جنگ هستید... جنگ با گرسنگی.» بعد پای برهنه راه افتادند. پوتین‌هایشان را دست گرفته یا روی دوش‌شان انداخته بودند. اسماعیلی گفت: «اگر ما برویم و ماشین بیاید چه؟» خسروی گفت: «اگر می‌خواست بیاید، تا حالا آمده بود.» استوار بقایی گفت:‌ «بالاخره باید کاری بکنیم. تا شب که نمی‌شود گرسنه ماند.» هر سه توی یک خط می‌رفتند. باران دوباره نم‌نم شروع به باریدن کرد. آنها به‌سختی راه می‌رفتند. پاهایشان تا قوزک توی گل فرو می‌رفت و بعضی‌وقت‌ها که تندتر می‌رفتند، سُر می‌خوردند. اسماعیلی گفت: «قیافه‌مان مثل خشت‌مال‌ها شده!» خسروی نگاهی به استوار بقایی کرد و خندید. استوار بقایی گفت: «زهرمار!» اسماعیلی گفت: «شب کجا بخوابیم؟» خسروی گفت:‌ «بگذار اول شکم‌مان را سیر کنیم بعد به فکر جای خواب باشیم.» استوار بقایی گفت: «تف، کیسه‌خواب هم نداریم.» هر سه سکوت کردند. صدای سوت خمپاره آمد. دشمن آنها را دیده بود. هر سه روی زمین خوابیدند. خمپاره در دوردست‌ها افتاد. بلند شدند. تمام لباس‌هایشان گِلی شده بود. خسروی گفت: «چه حوصله‌‌ای دارند توی این باران!» استوار بقایی گفت: «کاش عقل منشی برسد و یقلاوی را دور نیندازد.» خسروی گفت: «به چه دردی می‌خورد، داغون شد.» اسماعیلی گفت: «انگار یادگاری‌ست.» استوار بقایی گفت: «به تو چه!» خسروی گفت: «خیلی شاکی هستید امروز!» استوار بقایی سکوت کرد. فهمیده بود کمی تند رفته است. گفت: «بیست سال است که آن را دارم، از سربازی.» اسماعیلی گفت:‌ «مگر سرباز بودید شما؟» استوار بقایی جوابش را نداد. خسروی گفت: «من هم یک یقلاوی داشتم، توی عقب‌نشینی جایش گذاشتم.» اسماعیلی گفت: «الان عراقی‌ها توی آن...» استوار بقایی گفت: «خدا کند این منشی یقلاوی را دور نیندازد که آب ببرد.» خسروی گفت: «یادگاری مهم است، اما نباید خودتان را ناراحت کنید.» استوار بقایی گفت: «یادگار پدرم است.» اسماعیلی گفت: «واقعا!» استوار بقایی جوابش را نداد. خسروی گفت: «چطور آمدید توی ارتش؟» استوار بقایی گفت: «سرباز بودم. پدرم که مرد توی ارتش ماندگار شدم.» دوباره خمپاره زدند. هر سه روی زمین دراز کشیدند. استوار بقایی با صورت توی گل رفت. بلند که شد تمام صورتش گِلی بود. اسماعیلی زد زیر خنده و گفت:‌ «عین مجسمه‌ها شدید.» استوار بقایی سر تا پای خودش را نگاه کرد. خسروی گفت: «کوفت، برای چی می‌خندی؟» استوار گفت: «آنجا را نگاه کنید، ماشین غذا...» با دیدن ماشین هر سه دویدند. این بار اسماعیلی خورد زمین اما کسی نخندید و نایستاد. استوار بقایی زودتر از بقیه به ماشین رسید. طرف راننده کسی نبود. آن طرف‌تر پشت ماشین دو جنازه افتاده بود. استوار بقایی گفت: «برو ماشین را روشن کن!» خسروی استارت زد، ماشین روشن شد. فریاد زد: «گاز بده!» گاز داد، ماشین درجا چرخ‌هایش توی گل می‌چرخید. اسماعیلی رسید. بهت‌زده به جنازه‌ها نگاه کرد. استوار بقایی گفت: «بجنب، الان می‌زنند داغون‌مان می‌کنند.» اسماعیلی زیر سپر را گرفت و هل داد. استوار بقایی گِلگیر را بالا می‌کشید و فریاد می‌زد: «یاحسین...» ماشین از جا کنده شد، جلو رفت و ایستاد. استوار پرید از عقب، پلاستیک روی قابلمه‌ها را برداشت و آورد کشید روی جنازه و به اسماعیلی گفت: «برو خط، بی‌سیم بزن بیایند جنازه‌ها را ببرند. من اینجا می‌مانم.» اسماعیلی گفت: «چشم سرکار...» و دوید طرف تویوتا. خیلی دور نشده بود که برگشت. استوار کنار جنازه‌ها نشسته بود و پلاستیک را روی صورت آنها می‌کشید. انگار می‌خواست باران آنها را از خواب بیدار نکند. سرش را بالا آورد، اسماعیلی را که دید گفت: «برای چی برگشتی؟» اسماعیلی این پا و آن پا کرد و گفت: «یقلاوی را برمی‌دارم که گم‌و‌گور نشود.» استوار بقایی جوابش را نداد. سیگاری از پاکت مچاله‌شده‌اش بیرون آورد و به‌زحمت آن را روشن کرد و همین‌طور که به افق ابرآلود خیره شده بود به سیگارش پک زد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.