|

پلاک

احمد غلامی

- تا حالا فکرش را کردی یک‌جوری خودت را گم‌وگور کنی. بعد بروی یک جای دیگر زندگی تازه‌ای شروع کنی!
- نه! یعنی قید همه‌چیز را بزنم. پدر و مادرم، رفقا...
- آره! بروی از اول شروع کنی. - چه جوری؟
- یک رفیقی داشتم توی گردان 235 زرهی. تانک‌شان را زدند. خدمه تانک بود، اما جنازه‌اش توی تانک پیدا نشد. همه بودند. راننده و فرمانده تانک. جزغاله ‌شده بودند. از روی پلاک، شناسایی‌شان کردند. پلاک این رفیق ما هم بود، ولی جنازه‌ای در کار نبود.
- جنازه کجا بود؟ - اصلا نمرده بود که جنازه‌ای باشد.
- پس چرا پلاکش بود!
- همیشه پلاکش را آویزان می‌کرد به دوربین تانک. به همه می‌گفت، من که شب و روز توی این تانکم، این تانک بدلِ من است. چه فرقی می‌کند پلاک توی تانک باشد یا روی گردنم.
- خب درست می‌گفته انگار.
- نه‌بابا فیلم بازی می‌کرده. خودش برایم تعریف کرد. گفت، خداخدا می‌کند تانک‌شان را بزنند و او توی تانک نباشد.
- چرا؟ - می‌گفت، اگر این اتفاق بیفتد. همه فکر می‌کنند او توی تانک سوخته، بعد از جبهه راهش را می‌کشد می‌رود یک جای دیگر و زندگی تازه‌ای را شروع می‌کند.
- یعنی الان نمرده و رفته جای دیگری زندگی می‌کند!
- نه بابا! می‌خواست این کار را بکند اما نتوانست. یک‌‌ماهی گم‌وگور شد. حتی توی شهرستان برایش مراسم ختم گرفتند. همه فکر می‌کردند مفقودالاثر شده. توی جبهه بچه‌ها می‌گفتند توپ خورده روی سرش و پودر شده. یک روز که توی بُنه استراحت می‌کردیم، دیدم یکی از دور می‌آید. به چشمم آشنا می‌زد. جلوتر که آمد، دیدم رحیمی است. گفتم، بی‌پدر خودش است! نرفتم طرفش. خودش آمد طرف چادر ما. به‌جز من، دو تا سرباز دیگر هم توی چادر بودند که تازه آمده بودند. آش‌خور بودند، کسی را نمی‌شناختند. گفتم، رحیمی زنده‌ای! گفت، به تو که گفته بودم بالاخره گم‌وگور می‌شوم. گفتم، خوب پس چرا برگشتی، کجا رفته بودی حالا؟ گفت، رفتم اهواز یک خانه اجاره‌ کردم تا فکرهایم را بکنم و برای آینده‌ام نقشه بکشم. از خانه بیرون نمی‌آمدم. شب و روز توی خانه بودم. از اینکه همه را سر کار گذاشته‌ام، حال می‌کردم. آزاد آزاد بودم. انگار تازه به دنیا آمده‌ام. بیچاره سربازهای آش‌خور هاج‌وواج نگاهش می‌کردند. گفتم، خوب چرا برگشتی؟ گفت، نمی‌دونم. شب‌ها می‌ترسیدم. خواب که می‌رفتم انگار چاهی دهان باز کرده و من افتاده‌ام توی آن. فکر کردم این کابوس تمام می‌شود، اما نشد. روزها هم همین حال می‌شدم. احساس می‌کردم افتادم توی چاه. تنهایی کلافه‌ام کرده بود. شب و روز به خانواده‌ام فکر می‌کردم و هی می‌گفتم الان چه‌کار می‌کنند. خواهرم کجاست؟ علی‌ریزه چه‌کار می‌کند؟ به‌زور اینها را که از سرم دور می‌کردم باز می‌افتادم توی چاه؛ چاهی که ته نداشت و به آخر نمی‌رسید. اگر به آخر می‌رسید شاید برنمی‌گشتم. گفتم، رحیمی حالا می‌خواهی چی‌کار کنی؟ پوتین‌هایش را درآورد. آمد توی چادر و گفت، بابا حداقل بگذار بیام تو سایه، یک‌کم استراحت کنم. من رفیقتم انگار! آش‌خورها جا باز کردند. جوراب‌هایش بوی گند می‌داد. گفتم چه‌قدر عرق کردی! گفت، برای اینکه کسی مرا نبیند از بیراه پیاده آمدم. گفتم آخرش چی، حالا می‌خواهی چکار کنی؟ گفت، خودم را به فرمانده معرفی می‌کنم. گفتم،‌ چه‌کارت می‌کنند؟ گفت، دهنم را سرویس می‌کنند. بازداشت، زندانی، اضافه‌خدمت. لیوان چای را گذاشتم جلوش. گفتم، حالا کاری است که شده، خودت را ناراحت نکن! گفت، ناراحت نیستم. گفتم، واقعا! گفت، آره واقعا خیلی دوست داشتم این کار را بکنم، ببینم نبودن چه‌جوری است، باشی و نباشی. برای بعضی‌ها مُرده باشی، برای خودت و آدم‌هایی که تو را نمی‌شناسند زنده باشی. گفتم، خب چرا برگشتی؟ گفت، بدون پلاک نمی‌شود زندگی کرد. گفتم، خوب پلاک می‌خریدی، تو شهر پر پلاک است. گفت، اسکول! ماشینی که پلاک ندارد هر پلاکی هم که بزند قلابی است، بالاخره پلیس گیرش می‌اندازد، گیرش هم نیندازد خودش که می‌داند قلابی است. به یکی از سربازهای آش‌خور گفت، پلاک داری؟ سرباز آش‌خور پلاکش را درآورد و نشان داد. گفت، ببین اصل جنس است. این آش‌خور اگر این پلاک را نداشته باشد هیچی نیست، الان یعقوب بابامرام است! بعد زد پس کله سرباز آش‌خور و گفت، این هم شد فامیلی! بابامرام را از کجا گیر آورده‌ای؟ چایش که تمام شد بلند شد. گفتم،‌ کجا می‌روی؟ گفت، می‌روم خودم را معرفی کنم. خدا کند سرگروهبان فحش ندهد وگرنه دعوامان می‌شود و اضافه‌خدمتم بیشتر. بندهای پوتین‌اش را که می‌بست گفت، حواست به این آش‌خورها باشد! دو تا سرباز هاج‌وواج نگاهش می‌کردند. جواب ندادم. چپیدم ته چادر، منتظر فحش و فحش‌کاری رحیمی و سرگروهبان بودم.
- بردنش زندان؟
- چند ماهی بازداشت بود، چند ماهی هم اضافه‌خدمت گرفت. بعدش رفت خط و شهید شد. این‌بار راستی‌راستی شهید شد. باباش راننده کامیون بود. تو مرخصی او را دیدم. گفت، این بهروز بی‌پدر جز دردسر و خرج‌تراشی برای ما فایده‌ای نداشت، تو مردن هم دو تا خرج روی دست ما گذاشت. بعد زد زیر گریه.
- بابای منم راننده کامیون است.
- واقعا! - آره، ولی دلم نمی‌خواهد مثل بهروز این کار را با خودم بکنم.
- چه‌کاری؟ - همین که گفتی، همین داستانی که تعریف کردی.
- نبایدم بکنی. برای چی این کار را بکنی.
- من از اینکه گم‌وگور بشوم می‌ترسم. دلم می‌خواهد حتی اگر جنازه‌ام سوخت برگردم خانه. برای همین دو تا پلاک دارم. ببین!
- ای‌ولله بابا. راست می‌گی، چرا دو تا پلاک داری؟
- گفتم که. دلم می‌خواهد هر طور شده حتی جنازه‌ام برگردد خانه.
- فکرش را نکن. حتما برمی‌گردی. همه دوست دارند برگردند.
- همه؟ - آره، همه حتی بهروز هم دوست داشت برگرده، که برگشت.
- پس برای چی رفت؟ - یک‌چیزی آزارش می‌داد.
- چی؟
- ولش کن، جنگ است دیگر... .

- تا حالا فکرش را کردی یک‌جوری خودت را گم‌وگور کنی. بعد بروی یک جای دیگر زندگی تازه‌ای شروع کنی!
- نه! یعنی قید همه‌چیز را بزنم. پدر و مادرم، رفقا...
- آره! بروی از اول شروع کنی. - چه جوری؟
- یک رفیقی داشتم توی گردان 235 زرهی. تانک‌شان را زدند. خدمه تانک بود، اما جنازه‌اش توی تانک پیدا نشد. همه بودند. راننده و فرمانده تانک. جزغاله ‌شده بودند. از روی پلاک، شناسایی‌شان کردند. پلاک این رفیق ما هم بود، ولی جنازه‌ای در کار نبود.
- جنازه کجا بود؟ - اصلا نمرده بود که جنازه‌ای باشد.
- پس چرا پلاکش بود!
- همیشه پلاکش را آویزان می‌کرد به دوربین تانک. به همه می‌گفت، من که شب و روز توی این تانکم، این تانک بدلِ من است. چه فرقی می‌کند پلاک توی تانک باشد یا روی گردنم.
- خب درست می‌گفته انگار.
- نه‌بابا فیلم بازی می‌کرده. خودش برایم تعریف کرد. گفت، خداخدا می‌کند تانک‌شان را بزنند و او توی تانک نباشد.
- چرا؟ - می‌گفت، اگر این اتفاق بیفتد. همه فکر می‌کنند او توی تانک سوخته، بعد از جبهه راهش را می‌کشد می‌رود یک جای دیگر و زندگی تازه‌ای را شروع می‌کند.
- یعنی الان نمرده و رفته جای دیگری زندگی می‌کند!
- نه بابا! می‌خواست این کار را بکند اما نتوانست. یک‌‌ماهی گم‌وگور شد. حتی توی شهرستان برایش مراسم ختم گرفتند. همه فکر می‌کردند مفقودالاثر شده. توی جبهه بچه‌ها می‌گفتند توپ خورده روی سرش و پودر شده. یک روز که توی بُنه استراحت می‌کردیم، دیدم یکی از دور می‌آید. به چشمم آشنا می‌زد. جلوتر که آمد، دیدم رحیمی است. گفتم، بی‌پدر خودش است! نرفتم طرفش. خودش آمد طرف چادر ما. به‌جز من، دو تا سرباز دیگر هم توی چادر بودند که تازه آمده بودند. آش‌خور بودند، کسی را نمی‌شناختند. گفتم، رحیمی زنده‌ای! گفت، به تو که گفته بودم بالاخره گم‌وگور می‌شوم. گفتم، خوب پس چرا برگشتی، کجا رفته بودی حالا؟ گفت، رفتم اهواز یک خانه اجاره‌ کردم تا فکرهایم را بکنم و برای آینده‌ام نقشه بکشم. از خانه بیرون نمی‌آمدم. شب و روز توی خانه بودم. از اینکه همه را سر کار گذاشته‌ام، حال می‌کردم. آزاد آزاد بودم. انگار تازه به دنیا آمده‌ام. بیچاره سربازهای آش‌خور هاج‌وواج نگاهش می‌کردند. گفتم، خوب چرا برگشتی؟ گفت، نمی‌دونم. شب‌ها می‌ترسیدم. خواب که می‌رفتم انگار چاهی دهان باز کرده و من افتاده‌ام توی آن. فکر کردم این کابوس تمام می‌شود، اما نشد. روزها هم همین حال می‌شدم. احساس می‌کردم افتادم توی چاه. تنهایی کلافه‌ام کرده بود. شب و روز به خانواده‌ام فکر می‌کردم و هی می‌گفتم الان چه‌کار می‌کنند. خواهرم کجاست؟ علی‌ریزه چه‌کار می‌کند؟ به‌زور اینها را که از سرم دور می‌کردم باز می‌افتادم توی چاه؛ چاهی که ته نداشت و به آخر نمی‌رسید. اگر به آخر می‌رسید شاید برنمی‌گشتم. گفتم، رحیمی حالا می‌خواهی چی‌کار کنی؟ پوتین‌هایش را درآورد. آمد توی چادر و گفت، بابا حداقل بگذار بیام تو سایه، یک‌کم استراحت کنم. من رفیقتم انگار! آش‌خورها جا باز کردند. جوراب‌هایش بوی گند می‌داد. گفتم چه‌قدر عرق کردی! گفت، برای اینکه کسی مرا نبیند از بیراه پیاده آمدم. گفتم آخرش چی، حالا می‌خواهی چکار کنی؟ گفت، خودم را به فرمانده معرفی می‌کنم. گفتم،‌ چه‌کارت می‌کنند؟ گفت، دهنم را سرویس می‌کنند. بازداشت، زندانی، اضافه‌خدمت. لیوان چای را گذاشتم جلوش. گفتم، حالا کاری است که شده، خودت را ناراحت نکن! گفت، ناراحت نیستم. گفتم، واقعا! گفت، آره واقعا خیلی دوست داشتم این کار را بکنم، ببینم نبودن چه‌جوری است، باشی و نباشی. برای بعضی‌ها مُرده باشی، برای خودت و آدم‌هایی که تو را نمی‌شناسند زنده باشی. گفتم، خب چرا برگشتی؟ گفت، بدون پلاک نمی‌شود زندگی کرد. گفتم، خوب پلاک می‌خریدی، تو شهر پر پلاک است. گفت، اسکول! ماشینی که پلاک ندارد هر پلاکی هم که بزند قلابی است، بالاخره پلیس گیرش می‌اندازد، گیرش هم نیندازد خودش که می‌داند قلابی است. به یکی از سربازهای آش‌خور گفت، پلاک داری؟ سرباز آش‌خور پلاکش را درآورد و نشان داد. گفت، ببین اصل جنس است. این آش‌خور اگر این پلاک را نداشته باشد هیچی نیست، الان یعقوب بابامرام است! بعد زد پس کله سرباز آش‌خور و گفت، این هم شد فامیلی! بابامرام را از کجا گیر آورده‌ای؟ چایش که تمام شد بلند شد. گفتم،‌ کجا می‌روی؟ گفت، می‌روم خودم را معرفی کنم. خدا کند سرگروهبان فحش ندهد وگرنه دعوامان می‌شود و اضافه‌خدمتم بیشتر. بندهای پوتین‌اش را که می‌بست گفت، حواست به این آش‌خورها باشد! دو تا سرباز هاج‌وواج نگاهش می‌کردند. جواب ندادم. چپیدم ته چادر، منتظر فحش و فحش‌کاری رحیمی و سرگروهبان بودم.
- بردنش زندان؟
- چند ماهی بازداشت بود، چند ماهی هم اضافه‌خدمت گرفت. بعدش رفت خط و شهید شد. این‌بار راستی‌راستی شهید شد. باباش راننده کامیون بود. تو مرخصی او را دیدم. گفت، این بهروز بی‌پدر جز دردسر و خرج‌تراشی برای ما فایده‌ای نداشت، تو مردن هم دو تا خرج روی دست ما گذاشت. بعد زد زیر گریه.
- بابای منم راننده کامیون است.
- واقعا! - آره، ولی دلم نمی‌خواهد مثل بهروز این کار را با خودم بکنم.
- چه‌کاری؟ - همین که گفتی، همین داستانی که تعریف کردی.
- نبایدم بکنی. برای چی این کار را بکنی.
- من از اینکه گم‌وگور بشوم می‌ترسم. دلم می‌خواهد حتی اگر جنازه‌ام سوخت برگردم خانه. برای همین دو تا پلاک دارم. ببین!
- ای‌ولله بابا. راست می‌گی، چرا دو تا پلاک داری؟
- گفتم که. دلم می‌خواهد هر طور شده حتی جنازه‌ام برگردد خانه.
- فکرش را نکن. حتما برمی‌گردی. همه دوست دارند برگردند.
- همه؟ - آره، همه حتی بهروز هم دوست داشت برگرده، که برگشت.
- پس برای چی رفت؟ - یک‌چیزی آزارش می‌داد.
- چی؟
- ولش کن، جنگ است دیگر... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.