|

عطف

انقلابی که در درون من است
«دروغ بسته دو گوشم را، و گند بسته ره بینی/ و دود بسته دو چشمم را، بر این تمدن ماشینی/ خردگریزی ما را بُرد، به دوردست فرار از خود/ خردگرایی ما را خورد، شکوهِ خُردِ جهان‌بینی/ و مرگ مثل کشاورزی که در اواخر تابستان/ ز شاخه جمجمه‌ها را چید، و چید داخل یک سینی/ ورم نموده و پوسیده، درون جمجمه‌ها صد حرف/ چه حرف‌های غم‌انگیزی به این بزرگی و سنگینی/ چه فحش‌ها به مدرنیته به این تمدن بی‌احساس/ گلایه‌های پر از دشنام از این تکامل تکوینی/ و بغض بسته گلویم را توان شرح فزونتر نیست/ و خود نشانه‌ی پایانی‌ست همین سه نقطه پایانی/ ...». آنچه آمد شعری است از فرزاد ارشادی که مدتی است در مجموعه‌ای با عنوان «ردیف 28» توسط انتشارات برگ‌جهان به‌چاپ رسیده است. این مجموعه شعر، آن‌طور که از عنوانش هم برمی‌آید، شامل بیست‌وهشت شعر است. برخی از اشعار این مجموعه درونمایه‌ای اجتماعی دارند و در آ‌نها به وضعیت زندگی در جهان کنونی انتقاد شده است. انتقاد به زندگی شهری و ماشینی مضمونی است که در چند شعر مجموعه دیده می‌شود و در هر شعر از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع پرداخته شده است. برای مثال در شعر «ردیف نوزدهم» این مجموعه می‌خوانیم: «گربه‌ها غالبا خبر دارند/ که چه بر روز شهر می‌آید/ می‌شناسند گربه‌ها که چه وقت/ گاو این روزگار می‌زاید/ می‌نشینند روی یک دیوار/ و تکان می‌دهند هی دم را/ در شلوغی شهر مبهوتند/ خوب زل می‌زنند مردم را/ با قدم‌های عابران هر روز/ واسه‌ی شهر فال می‌گیرند/ صد هزاران جواب پیچیده/ از همین یک سوال می‌گیرند/ که چرا سخت حس تنهایی/ می‌فشارد گلوی عالم را/ دود و ماشین محاصره کرده/ این ربات شبیه آدم را/ گربه‌ها گاه‌گاه می‌خواهند/ راهی خانه‌های ده بشوند/ گوشه‌ی یک طویله کز بکنند/ زیر چرخ زمانه له بشوند/ پیش ما با نشانه‌ی تسلیم/ دمشان را تکان‌تکان بدهند/ بنشینند گوشه‌ای تنها/ تک‌ و تنها و شیک جان بدهند.» عشق و دلتنگی مضمون دیگری است که در برخی دیگر از اشعار این مجموعه دیده می‌شود. در شعر «ردیف بیست‌و‌سوم» این مجموعه می‌خوانیم: «نامه‌ای از تو می‌نوشتم من/ خط اول خدا خدا بودم/ خط دوم من و تو و چشمت/ خط آخر که مبتلا بودم/ نامه را از قلم جدا کردم/ قلم و عینکت زرشکی بود/ نامه‌ام خیس و خیس‌تر اما/ گریه‌هایم قلم چه مشکی بود/ روزهایم بدون آغازت/ انتهای مسیر پایانم/ آسمانی بدون ابر اما/ آسمانی که گریه بارانم/ چشم‌هایم پر است از دیدن/ روز اول که دیدمت خوابم/ بین گریه عجیب می‌خندم/ باز هم بین آتش و آبم/ در دلم داد می‌زنم اما/ بر لبانم سکوت رسواییست/ تمبر نامه دلی که پرخونست/ سوختن‌های من تماشاییست/ هرچه گفتم که دوستت دارم/ بیشتر اشتباه می‌کردم/ بی‌جهت روزهای خود را باز/ مثل چشمت سیاه می‌کردم/ خط آخر هنوز بی‌نقطه‌ست/ خط آخر که ما گرفتاریم.../ خط آخر تمام بود اما/ چشم از چشم برنمی‌داریم/ خط آخر که آخر خطم/ بنویسید مبداش مرده/ بنویسید مقصدش هرجا/ نامه‌ام را کبوتری برده.»

درختی در حیاط زندان
«شیهه بر دیوارهای سپید» عنوان دفتر شعری از مصطفا مرتضوی است که به‌تازگی توسط انتشارات فصل‌ پنجم منتشر شده است. این دفتر شامل سی‌وپنج شعر غالبا کوتاه است که همگی با زبانی ساده نوشته شده‌اند. عناصر عادی زندگی روزمره در بیشتر شعرهای این کتاب دیده‌ می‌شوند و از آنها برای ایجاد فضای شاعرانه استفاده شده است: «ما هزاران لباس بودیم/ که از درون هم خبر نداشتیم/ و لکه‌های کم‌رنگ غم/ آستین‌مان را/ آرام/ سیاه می‌کرد/ به خیابان که می‌رفتیم/ تا زانو کدر می‌شدیم/ و چون لاستیکی/ که در گل می‌چرخد/ کدورت‌مان را/ به اطراف/ پخش می‌کردیم/ چه پیرهن‌ها که در اتوبوس/ ایستادند و/ به پیرهن‌های نشسته نگاه کردند/ چه پیرهن‌ها که نشستند و/ راه رفتن لباس‌های گلی را/ در سکوت نظاره کردند/ حرفی نبود/ حرفی پیدا نمی‌شد/ کلمات/ چون غذای زنان شوی‌مرده/ از دهان می‌افتاد/ و برای جستن یک کلمه/ باید همیشه/ در گل/ فرو می‌شدیم.» اضطراب و هراس، ترس و عشق، تنهایی و پریشانی از جمله مضامین شعرهای این مجموعه‌اند که غالبا این مضامین با عناصر زندگی روزمره درآمیخته‌اند و تصویری از واقعیت زندگی به‌دست داده‌اند: «تنهایی/ چند وجب گِل است/ چند وجب گِل/ که پاهایت در آن فرو می‌رود/ اندوه/ مثل ماه کامل/ گِرد است/ ماه که از فردا/ آرام خم می‌شود/ و اضطراب/ به راه رفتن مورچه‌یی/ لای شیارهای دیوارهای می‌مانَد/ که هرچند قدم می‌ایستد و/ به خاک نگاه می‌‌کند/ خاک/ که با دست‌وپای آدمی‌زاد/ به شکل غریبی/ لای شیارهای دیوار/ گیر کرده است.» در برخی از شعرهای این مجموعه، برای نشان‌دادن غم‌ها و شکست‌های زندگی از عناصر طبیعت مثل برگ، شاخه، خاک، درختان و غیره استفاده شده است. برای مثال در یکی از این شعرها می‌خوانیم: «دردهای شاخه را دارم/ وقتی دست‌اش را/ به بالای دیوار می‌کشد/ و سماجت ریشه/ که همچنان/ به جستجو/ با کفِ پاهایش/ ادامه می‌دهد/ گفته بودم درختم؟/ درختی در حیاطِ زندان؟» و یا در شعری دیگر: «نگاه کن این پریشانی را/ که ماهی قلبم را به دریا می‌زند/ دستانم را از بازو جدا می‌کند/ و مثل دو تا شاخه/ بر پهلوهای صنوبری قرار می‌دهد/ مغزم/ گردوی پوست‌کنده‌یی‌ست/ زیر آفتاب مرداد/ نگاه کن این پریشانی را/ و هر تکه از من را در جایی ببین/ نگاه کن!/ دست تو هم/ سایه‌ی برگی‌ست/ افتاده بر دیوار.» در چند شعر این مجموعه نیز سعی شده با به‌کارگرفتن عناصر روزمره طنزی پنهان در شعر ایجاد شود: «ای تلویزیونِ/ بی‌خواب/ ای لباس‌شویی/ آشفته/ بخاری جنگی/ کتاب‌خانه محترم/ ای مبل/ مبلِ راحت/ ما چه لشکر پراکنده و/ غم‌انگیزی هستیم!» و یا در شعری دیگر: «غم است که پنجره‌ها را می‌بندد/ سوپ می‌پزد/ با دماسنج/ بالا می‌رود/ مثل آوازی قدیمی/ سرفه می‌زند/ و لباس بیش‌تر می‌پوشد/ غم است/ چیزی بیش‌تر از لباس‌های زیاد/ بیش‌تر از پنجره‌های بسته/ گاهی روی یک پا می‌ایستد/ و در اتاق/ هر ثانیه/ یک برگ/ به زمین می‌افتد».

انقلابی که در درون من است
«دروغ بسته دو گوشم را، و گند بسته ره بینی/ و دود بسته دو چشمم را، بر این تمدن ماشینی/ خردگریزی ما را بُرد، به دوردست فرار از خود/ خردگرایی ما را خورد، شکوهِ خُردِ جهان‌بینی/ و مرگ مثل کشاورزی که در اواخر تابستان/ ز شاخه جمجمه‌ها را چید، و چید داخل یک سینی/ ورم نموده و پوسیده، درون جمجمه‌ها صد حرف/ چه حرف‌های غم‌انگیزی به این بزرگی و سنگینی/ چه فحش‌ها به مدرنیته به این تمدن بی‌احساس/ گلایه‌های پر از دشنام از این تکامل تکوینی/ و بغض بسته گلویم را توان شرح فزونتر نیست/ و خود نشانه‌ی پایانی‌ست همین سه نقطه پایانی/ ...». آنچه آمد شعری است از فرزاد ارشادی که مدتی است در مجموعه‌ای با عنوان «ردیف 28» توسط انتشارات برگ‌جهان به‌چاپ رسیده است. این مجموعه شعر، آن‌طور که از عنوانش هم برمی‌آید، شامل بیست‌وهشت شعر است. برخی از اشعار این مجموعه درونمایه‌ای اجتماعی دارند و در آ‌نها به وضعیت زندگی در جهان کنونی انتقاد شده است. انتقاد به زندگی شهری و ماشینی مضمونی است که در چند شعر مجموعه دیده می‌شود و در هر شعر از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع پرداخته شده است. برای مثال در شعر «ردیف نوزدهم» این مجموعه می‌خوانیم: «گربه‌ها غالبا خبر دارند/ که چه بر روز شهر می‌آید/ می‌شناسند گربه‌ها که چه وقت/ گاو این روزگار می‌زاید/ می‌نشینند روی یک دیوار/ و تکان می‌دهند هی دم را/ در شلوغی شهر مبهوتند/ خوب زل می‌زنند مردم را/ با قدم‌های عابران هر روز/ واسه‌ی شهر فال می‌گیرند/ صد هزاران جواب پیچیده/ از همین یک سوال می‌گیرند/ که چرا سخت حس تنهایی/ می‌فشارد گلوی عالم را/ دود و ماشین محاصره کرده/ این ربات شبیه آدم را/ گربه‌ها گاه‌گاه می‌خواهند/ راهی خانه‌های ده بشوند/ گوشه‌ی یک طویله کز بکنند/ زیر چرخ زمانه له بشوند/ پیش ما با نشانه‌ی تسلیم/ دمشان را تکان‌تکان بدهند/ بنشینند گوشه‌ای تنها/ تک‌ و تنها و شیک جان بدهند.» عشق و دلتنگی مضمون دیگری است که در برخی دیگر از اشعار این مجموعه دیده می‌شود. در شعر «ردیف بیست‌و‌سوم» این مجموعه می‌خوانیم: «نامه‌ای از تو می‌نوشتم من/ خط اول خدا خدا بودم/ خط دوم من و تو و چشمت/ خط آخر که مبتلا بودم/ نامه را از قلم جدا کردم/ قلم و عینکت زرشکی بود/ نامه‌ام خیس و خیس‌تر اما/ گریه‌هایم قلم چه مشکی بود/ روزهایم بدون آغازت/ انتهای مسیر پایانم/ آسمانی بدون ابر اما/ آسمانی که گریه بارانم/ چشم‌هایم پر است از دیدن/ روز اول که دیدمت خوابم/ بین گریه عجیب می‌خندم/ باز هم بین آتش و آبم/ در دلم داد می‌زنم اما/ بر لبانم سکوت رسواییست/ تمبر نامه دلی که پرخونست/ سوختن‌های من تماشاییست/ هرچه گفتم که دوستت دارم/ بیشتر اشتباه می‌کردم/ بی‌جهت روزهای خود را باز/ مثل چشمت سیاه می‌کردم/ خط آخر هنوز بی‌نقطه‌ست/ خط آخر که ما گرفتاریم.../ خط آخر تمام بود اما/ چشم از چشم برنمی‌داریم/ خط آخر که آخر خطم/ بنویسید مبداش مرده/ بنویسید مقصدش هرجا/ نامه‌ام را کبوتری برده.»

درختی در حیاط زندان
«شیهه بر دیوارهای سپید» عنوان دفتر شعری از مصطفا مرتضوی است که به‌تازگی توسط انتشارات فصل‌ پنجم منتشر شده است. این دفتر شامل سی‌وپنج شعر غالبا کوتاه است که همگی با زبانی ساده نوشته شده‌اند. عناصر عادی زندگی روزمره در بیشتر شعرهای این کتاب دیده‌ می‌شوند و از آنها برای ایجاد فضای شاعرانه استفاده شده است: «ما هزاران لباس بودیم/ که از درون هم خبر نداشتیم/ و لکه‌های کم‌رنگ غم/ آستین‌مان را/ آرام/ سیاه می‌کرد/ به خیابان که می‌رفتیم/ تا زانو کدر می‌شدیم/ و چون لاستیکی/ که در گل می‌چرخد/ کدورت‌مان را/ به اطراف/ پخش می‌کردیم/ چه پیرهن‌ها که در اتوبوس/ ایستادند و/ به پیرهن‌های نشسته نگاه کردند/ چه پیرهن‌ها که نشستند و/ راه رفتن لباس‌های گلی را/ در سکوت نظاره کردند/ حرفی نبود/ حرفی پیدا نمی‌شد/ کلمات/ چون غذای زنان شوی‌مرده/ از دهان می‌افتاد/ و برای جستن یک کلمه/ باید همیشه/ در گل/ فرو می‌شدیم.» اضطراب و هراس، ترس و عشق، تنهایی و پریشانی از جمله مضامین شعرهای این مجموعه‌اند که غالبا این مضامین با عناصر زندگی روزمره درآمیخته‌اند و تصویری از واقعیت زندگی به‌دست داده‌اند: «تنهایی/ چند وجب گِل است/ چند وجب گِل/ که پاهایت در آن فرو می‌رود/ اندوه/ مثل ماه کامل/ گِرد است/ ماه که از فردا/ آرام خم می‌شود/ و اضطراب/ به راه رفتن مورچه‌یی/ لای شیارهای دیوارهای می‌مانَد/ که هرچند قدم می‌ایستد و/ به خاک نگاه می‌‌کند/ خاک/ که با دست‌وپای آدمی‌زاد/ به شکل غریبی/ لای شیارهای دیوار/ گیر کرده است.» در برخی از شعرهای این مجموعه، برای نشان‌دادن غم‌ها و شکست‌های زندگی از عناصر طبیعت مثل برگ، شاخه، خاک، درختان و غیره استفاده شده است. برای مثال در یکی از این شعرها می‌خوانیم: «دردهای شاخه را دارم/ وقتی دست‌اش را/ به بالای دیوار می‌کشد/ و سماجت ریشه/ که همچنان/ به جستجو/ با کفِ پاهایش/ ادامه می‌دهد/ گفته بودم درختم؟/ درختی در حیاطِ زندان؟» و یا در شعری دیگر: «نگاه کن این پریشانی را/ که ماهی قلبم را به دریا می‌زند/ دستانم را از بازو جدا می‌کند/ و مثل دو تا شاخه/ بر پهلوهای صنوبری قرار می‌دهد/ مغزم/ گردوی پوست‌کنده‌یی‌ست/ زیر آفتاب مرداد/ نگاه کن این پریشانی را/ و هر تکه از من را در جایی ببین/ نگاه کن!/ دست تو هم/ سایه‌ی برگی‌ست/ افتاده بر دیوار.» در چند شعر این مجموعه نیز سعی شده با به‌کارگرفتن عناصر روزمره طنزی پنهان در شعر ایجاد شود: «ای تلویزیونِ/ بی‌خواب/ ای لباس‌شویی/ آشفته/ بخاری جنگی/ کتاب‌خانه محترم/ ای مبل/ مبلِ راحت/ ما چه لشکر پراکنده و/ غم‌انگیزی هستیم!» و یا در شعری دیگر: «غم است که پنجره‌ها را می‌بندد/ سوپ می‌پزد/ با دماسنج/ بالا می‌رود/ مثل آوازی قدیمی/ سرفه می‌زند/ و لباس بیش‌تر می‌پوشد/ غم است/ چیزی بیش‌تر از لباس‌های زیاد/ بیش‌تر از پنجره‌های بسته/ گاهی روی یک پا می‌ایستد/ و در اتاق/ هر ثانیه/ یک برگ/ به زمین می‌افتد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.