خمپاره 60
احمد غلامی
- چاشنی گلوله خمپاره 60 که بخورد به سوزن ته لوله، دَنگی صدا میدهد؛ بعد از آن چند ثانیه فرصت داری که دراز بکشی روی زمین. تو چشمبههمزدنی اگر خوششانس باشی با فاصله، یککم خوششانس باشی کنارت، و بدشانس باشی میخورد درست روی کلهات. فهمیدی؟!
یاقوت با چشمهای ازحدقهدرآمده اردلان را نگاه میکرد؛ خمپارهاندازِ قدبلند دستهشان که قدش هیچ تناسبی نداشت با لوله کوتاه خمپاره 60 که تحویلش داده بودند تا عراقیها را با آن لتوپار کند.
یاقوت گفت: «تا حالا چند خمپاره زدی؟» اردلان جعبههای خالی مهمات را نشان داد و گفت: «هزار تا.» یاقوت گفت: «کسی را هم کشتی؟» اردلان گفت: «من میزنم، نمیدانم آدم میکشم یا نه. ولی نمیتوانم هی از یکجا بزنم. جایم را شناسایی میکنند، عدل میزنند روی کلهام. ناکسها جهتیابیشان حرف ندارد. دسته یک، یک خمپارهانداز قدر داشت، میشناختیاش؟» یاقوت گفت: «نه!» اردلان گفت: «اصلا حواسم نبود، تو هنوز نیامده بودی که این بیچاره شهید شد. میدانی چرا؟ ده، بیست خمپاره از یکجا شلیک کرده بود. ردش را گرفتند و خمپاره زدند توی سنگرش. بعضیها میگفتند، خمپاره عراقیها درست رفته بود تو لوله خمپارهاش!» یاقوت گفت: «واقعا!» اردلان گفت: «نه بابا، یککم پیازداغش را زیاد کرده بودند. آخر میدانی چرا؟» یاقوت گفت: «نه!» اردلان گفت: «برای چه نمیدانی، تو دیگر باید خیلی چیزها را بدانی! اینکه رفیقت چه کسی است، چه بلایی سرِ همسنگریهای قبلیات آمده، خودت کی هستی، من کی هستم، اینجا چهکار میکنیم، بالاخره روزگار همین است که هست. مثلا تو اهل کجایی؟» یاقوت تا دهانش را باز کرد که بگوید، اردلان گفت: «اصلا کجا بودیم!» یاقوت گفت: «نمیدانم، کجا
بودیم... فکر کنم داستان یکی را میگفتی که شهید شد.» اردلان گفت: «آره! خب چرا دربارهاش حرف میزدم؟ ولش کن.» یاقوت گفت: «تا حالا کسی را کشتی؟» اردلان گفت: «اسمش خلیلی بود. گفتم خلیلیِ لاکردار از یک موقعیت که آدم دَه تا گلوله نمیزند! بالاخره سنگرت را شناسایی میکنند. گوشش به این حرفها بدهکار نبود. کار خودش را میکرد. یعنی تو هیچی در موردش نشنیدی؟» یاقوت گفت: «چرا، یکی از بچهها میگفت، عاشقِ خمپاره 60 بود. میگفت، اگر از سرگروهبان نمیترسید قبضه خمپاره را میبرد توی کیسه خوابش!» اردلان گفت: «اینها را از کی شنیدی؟» یاقوت گفت: «یک بار که با ماشین ناهار برمیگشتم خط، عراقیها خمپارهبارانمان کرده بودند. راننده گفت، چشم خلیلی را دور دیدند، دارند پدر ما را در میآورند. گفت که خلیلی نشانهگیریاش حرف نداشت. میگفت، فکر کنم تا حالا هزار تا عراقی را کشته باشد. تو چی، تو چند تا کشتی؟» اردلان گفت: «یعنی درباره من حرفی نزد. نگفت ما با هم رفیق بودیم. نگفت ما شب و روز با هم بودیم، بعد او را بردند دسته یک، چون خمپارهاندازشان شهید شده بود. داشت که میرفت، بغلش کردم گفتم، خلیلی این خمپارههای 60 بدجوری آدمفروشاند.
فوری جایت را لو میدهند. حواست باشد به هیچ قبضه خمپارهای اعتماد نکنی! معلوم نیست لاکردارها با ما هستند یا با آنها. اما گوشش بدهکار نبود!»
اردلان مکث کرد، به آسمان نگاه کرد، آبی آبی بود. دشت ساکت بود. بعد انگار که چیزی یادش افتاده باشد، گفت: «راستی خودش گفت اگر از ترس سرگروهبان نبود، قبضه خمپاره را میبرد توی کیسه خوابش؟» یاقوت گفت: «به مولا!» اردلان زد روی ران پایش و گفت: «آی آی لاکردار عجب ناز گفته!» یاقوت گفت: «تا حالا کسی را کشتی؟» اردلان گفت: «تو از کی آمدی جبهه؟» یاقوت گفت: «دو، سه ماهی میشود!» اردلان گفت: «پس خلیلی را اصلا ندیدی؟» یاقوت گفت: «نه!» اردلان گفت: «بچه ماهی بود. گُل، آقا، بامرام.» یاقوت گفت: «عراقیها که خمپاره میزنند ما خیلی کشته و زخمی میدهیم. آنها هم همینطور؟» اردلان گفت: «دوست داری کمک من باشی؟ اراده کنی از تو یک خمپارهانداز درجهیک میسازم، مثل خلیلی. پاشو، پاشو نگاهت کنم!»
یاقوت بلند شد. خودش را روی پنجه بالا کشید، تا بلندتر نشان بدهد. اردلان گفت: «عالی است! دوست داری کمک من باشی؟» یاقوت جواب نداد. دوباره اردلان گفت: «اگر میآیی بگو امروز با سرگروهبان حرف بزنم.» یاقوت مردد ایستاده بود. گفت: «تو عیسی را میشناسی؟» اردلان گفت: «همان که بچه میدان خراسان است.» یاقوت گفت: «آره!» اردلان گفت: «بچه باحالی است، خیلی هم شجاع است.» یاقوت گفت: «انگار قند دارد تند تند آب میخورد.» اردلان گفت: «آره لاکردار!».
یاقوت کتری چای را که روی خاکستر گرم بود برداشت و برای اردلان چای ریخت و بعد برای خودش. اردلان گفت: «کمک خوبی میشوی، ها...» یاقوت گفت: «دیدی عیسی چهجوری آب میخورد. کلمن را میگیرد بالای سرش و دستش را میگذارد روی دکمه آن، آب، صاف میرود ته حلقاش. حتی یک بار هم سرفه نمیکند...». اردلان گفت: «آره دیدم، خیلی مشتی آب میخورد. بارها گفتند، برود عقب نرفته ناکس. نگفتی میایی کمکم باشی یا نه؟» یاقوت گفت: «واقعا هزار تا خمپاره زدی؟» اردلان گفت: «هزار تا که نه ولی زدم دیگر.» یاقوت گفت: «یعنی نمیدانی کسی را کشتی یا نه؟»
اردلان پا شد. چای کتری را روی خاکسترها خالی کرد و گفت: «خوبی جنگ این است که بعضی چیزهایش اصلا معلوم نمیشود».
- چاشنی گلوله خمپاره 60 که بخورد به سوزن ته لوله، دَنگی صدا میدهد؛ بعد از آن چند ثانیه فرصت داری که دراز بکشی روی زمین. تو چشمبههمزدنی اگر خوششانس باشی با فاصله، یککم خوششانس باشی کنارت، و بدشانس باشی میخورد درست روی کلهات. فهمیدی؟!
یاقوت با چشمهای ازحدقهدرآمده اردلان را نگاه میکرد؛ خمپارهاندازِ قدبلند دستهشان که قدش هیچ تناسبی نداشت با لوله کوتاه خمپاره 60 که تحویلش داده بودند تا عراقیها را با آن لتوپار کند.
یاقوت گفت: «تا حالا چند خمپاره زدی؟» اردلان جعبههای خالی مهمات را نشان داد و گفت: «هزار تا.» یاقوت گفت: «کسی را هم کشتی؟» اردلان گفت: «من میزنم، نمیدانم آدم میکشم یا نه. ولی نمیتوانم هی از یکجا بزنم. جایم را شناسایی میکنند، عدل میزنند روی کلهام. ناکسها جهتیابیشان حرف ندارد. دسته یک، یک خمپارهانداز قدر داشت، میشناختیاش؟» یاقوت گفت: «نه!» اردلان گفت: «اصلا حواسم نبود، تو هنوز نیامده بودی که این بیچاره شهید شد. میدانی چرا؟ ده، بیست خمپاره از یکجا شلیک کرده بود. ردش را گرفتند و خمپاره زدند توی سنگرش. بعضیها میگفتند، خمپاره عراقیها درست رفته بود تو لوله خمپارهاش!» یاقوت گفت: «واقعا!» اردلان گفت: «نه بابا، یککم پیازداغش را زیاد کرده بودند. آخر میدانی چرا؟» یاقوت گفت: «نه!» اردلان گفت: «برای چه نمیدانی، تو دیگر باید خیلی چیزها را بدانی! اینکه رفیقت چه کسی است، چه بلایی سرِ همسنگریهای قبلیات آمده، خودت کی هستی، من کی هستم، اینجا چهکار میکنیم، بالاخره روزگار همین است که هست. مثلا تو اهل کجایی؟» یاقوت تا دهانش را باز کرد که بگوید، اردلان گفت: «اصلا کجا بودیم!» یاقوت گفت: «نمیدانم، کجا
بودیم... فکر کنم داستان یکی را میگفتی که شهید شد.» اردلان گفت: «آره! خب چرا دربارهاش حرف میزدم؟ ولش کن.» یاقوت گفت: «تا حالا کسی را کشتی؟» اردلان گفت: «اسمش خلیلی بود. گفتم خلیلیِ لاکردار از یک موقعیت که آدم دَه تا گلوله نمیزند! بالاخره سنگرت را شناسایی میکنند. گوشش به این حرفها بدهکار نبود. کار خودش را میکرد. یعنی تو هیچی در موردش نشنیدی؟» یاقوت گفت: «چرا، یکی از بچهها میگفت، عاشقِ خمپاره 60 بود. میگفت، اگر از سرگروهبان نمیترسید قبضه خمپاره را میبرد توی کیسه خوابش!» اردلان گفت: «اینها را از کی شنیدی؟» یاقوت گفت: «یک بار که با ماشین ناهار برمیگشتم خط، عراقیها خمپارهبارانمان کرده بودند. راننده گفت، چشم خلیلی را دور دیدند، دارند پدر ما را در میآورند. گفت که خلیلی نشانهگیریاش حرف نداشت. میگفت، فکر کنم تا حالا هزار تا عراقی را کشته باشد. تو چی، تو چند تا کشتی؟» اردلان گفت: «یعنی درباره من حرفی نزد. نگفت ما با هم رفیق بودیم. نگفت ما شب و روز با هم بودیم، بعد او را بردند دسته یک، چون خمپارهاندازشان شهید شده بود. داشت که میرفت، بغلش کردم گفتم، خلیلی این خمپارههای 60 بدجوری آدمفروشاند.
فوری جایت را لو میدهند. حواست باشد به هیچ قبضه خمپارهای اعتماد نکنی! معلوم نیست لاکردارها با ما هستند یا با آنها. اما گوشش بدهکار نبود!»
اردلان مکث کرد، به آسمان نگاه کرد، آبی آبی بود. دشت ساکت بود. بعد انگار که چیزی یادش افتاده باشد، گفت: «راستی خودش گفت اگر از ترس سرگروهبان نبود، قبضه خمپاره را میبرد توی کیسه خوابش؟» یاقوت گفت: «به مولا!» اردلان زد روی ران پایش و گفت: «آی آی لاکردار عجب ناز گفته!» یاقوت گفت: «تا حالا کسی را کشتی؟» اردلان گفت: «تو از کی آمدی جبهه؟» یاقوت گفت: «دو، سه ماهی میشود!» اردلان گفت: «پس خلیلی را اصلا ندیدی؟» یاقوت گفت: «نه!» اردلان گفت: «بچه ماهی بود. گُل، آقا، بامرام.» یاقوت گفت: «عراقیها که خمپاره میزنند ما خیلی کشته و زخمی میدهیم. آنها هم همینطور؟» اردلان گفت: «دوست داری کمک من باشی؟ اراده کنی از تو یک خمپارهانداز درجهیک میسازم، مثل خلیلی. پاشو، پاشو نگاهت کنم!»
یاقوت بلند شد. خودش را روی پنجه بالا کشید، تا بلندتر نشان بدهد. اردلان گفت: «عالی است! دوست داری کمک من باشی؟» یاقوت جواب نداد. دوباره اردلان گفت: «اگر میآیی بگو امروز با سرگروهبان حرف بزنم.» یاقوت مردد ایستاده بود. گفت: «تو عیسی را میشناسی؟» اردلان گفت: «همان که بچه میدان خراسان است.» یاقوت گفت: «آره!» اردلان گفت: «بچه باحالی است، خیلی هم شجاع است.» یاقوت گفت: «انگار قند دارد تند تند آب میخورد.» اردلان گفت: «آره لاکردار!».
یاقوت کتری چای را که روی خاکستر گرم بود برداشت و برای اردلان چای ریخت و بعد برای خودش. اردلان گفت: «کمک خوبی میشوی، ها...» یاقوت گفت: «دیدی عیسی چهجوری آب میخورد. کلمن را میگیرد بالای سرش و دستش را میگذارد روی دکمه آن، آب، صاف میرود ته حلقاش. حتی یک بار هم سرفه نمیکند...». اردلان گفت: «آره دیدم، خیلی مشتی آب میخورد. بارها گفتند، برود عقب نرفته ناکس. نگفتی میایی کمکم باشی یا نه؟» یاقوت گفت: «واقعا هزار تا خمپاره زدی؟» اردلان گفت: «هزار تا که نه ولی زدم دیگر.» یاقوت گفت: «یعنی نمیدانی کسی را کشتی یا نه؟»
اردلان پا شد. چای کتری را روی خاکسترها خالی کرد و گفت: «خوبی جنگ این است که بعضی چیزهایش اصلا معلوم نمیشود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.