کلاه آهنی
احمد غلامی
یاقوت، کلاه آهنی را از سرش برنمیداشت. میترسید تَرکشی با هدف یا بیهدف به کلهاش بخورد و دار فانی را وداع گوید. از مرگ نمیهراسید. آنچه وحشتزدهاش میکرد، چیزی شبیه مرگ بود، چیزی مثل خواب. میترسید ترکشی به سرش بخورد و از اقبال بد نمیرد و توی کما برود. همولایتیاش را ترکشی ناکار کرد. رفته بودند شهر، توی پیادهروهای سقفدار اهواز که قدم میزدند، بوی ادویههای جنوبی گیجشان کرده بود. بعد رفتند چلوکبابی و دلی از عزا درآوردند. چلوکباب کوبیده با پیازهای سفید و گنده که رد خاکی دستهایشان روی پوست نرم آنها مینشست. بعد رفتند هتل «شریف» هتل دوستارهای که قیمتش با جیب آنها میخواند. روی تخت با ملافههای سفید دراز کشیدند و با خانوادههایشان تلفنی حرف زدند. مثل دوتا توریست آنقدر بیخودی شهر را گز کرده بودند که دیگر رمقی در پاهایشان نمانده بود. موقع برگشتن به جبهه همه ترسها دوباره روی سرشان آوار شد. با مینیبوس تا سهراهی خرمشهر رفتند. آشپزخانه لشکر همان نزدیکی قرار داشت. بوی قرمهسبزی از فاصله چندصدمتری هم شنیده میشد. سوار کامیون غذا شدند. دو قابلمه بزرگ بین یاقوت و همولایتیاش فاصله انداخته بود. توی جاده
خاکی و پُردستاندازِ جبهه خورشتها از لبه قابلمه سرازیر میشد. گهگاه چشم در چشم میشدند. همولایتیاش کلاه آهنی او را با انگشت نشان داد و با هم زدند زیر خنده. به همولایتیاش گفت: «کلاه آهنیات را بگذار سرت!» صدایش در سروصدای جاده و در غریو موتور ماشین نکرهی زیل گم شد. اما همولایتیاش فهمید چه میگوید. گفت: «بیخیال!» نزدیک خاكریز توپخانه شدند. از اینجا باید ماشینها را عوض میکردند. احساس خوشایندی داشتند. این تنوع در جابهجایی ماشینها سر کیفشان میآورد. سوار تویوتا شدند، ماشینی که کمتر برای دشمن دید داشت. قابلمهها کوچکتر شدند. از خاکریز توپخانه که بیرون آمدند جاده پردستاندازتر شد. توی جاده قبلی آنقدر بالا و پایین پریدند که دلضعفه گرفتند. همولایتیاش به مسئول غذا گفت: «سهم من را بریز اینجا!» کلاه آهنیاش را نشان داد. مسئول غذا کفگیر را برداشت و زد توی دل پلوها و بالا آورد و ریخت توی کلاه آهنیاش، بعد هم خورشت ریخت رویش و هر سه شروع کردند به خوردن. ماشین بالا و پایین میپرید و آنها به زحمت لقمه را توی دهانشان میگذاشتند. گهگاه هم خمپارهای زوزهکشان از بالای سرشان میگذشت و در فاصلهای
نهچندان دور از آنها زمین میخورد و آنها ناچار میشدند با دهان پر دراز بکشند. تمام صورتشان سبز شده بود و لباسهایشان بوی خاک و قرمهسبزی گرفته بود. راننده بیتوجه به آنها با سرعت گاز میداد و آنها بیخیال مشتهایشان را پر از پلو میکردند و به دهان میبردند. بغلدستی راننده گفت: «خفه نشوید!» خمپاره خورد نزدیکشان. درختهای توی سراب کلهشان پیدا شد. انگار توی آب غرق شده بودند. خاکریز خط مقدم از پشت سراب، مواج به نظر میرسید. خمپارهای دیگر زدند، خیلی نزدیک. همه دراز کشیدند. خاک و دود همهجا را گرفت. ماشین ایستاد. بغلدستی راننده پایین آمد و فریاد زد: «پیاده شوید، راننده ترکش خورده، الان ماشین را میزنند...» پریدند پایین. سه نفر بودند. یاقوت، همولایتیاش را صدا زد: «بیا پایین، زود باش!» خمپارهای زدند. کلاه آهنیاش را روی سرش محکم کرد. از لبه باربند تویوتا آویزان شد و فریاد زد: «آهای پاشو...» اما خون کف تویوتا را پر کرده بود و همولایتیاش مثل مرغی سرکنده بالا و پایین میپرید. بهتزده ایستاد و نگاه کرد. درست وسط سر همولایتیاش ترکش خورده و همه غذاها را که نجویده بلعیده بود، برگردانده بود. خشکش زد. يكي از
عقب او را کشید. «بیا برویم نزدیک خاکریز، الان ماشین را میزنند!» هر سه به طرف خط دویدند. هرچه به خط نزدیکتر میشدند، احساس بهتری میکرد. به خط نرسیده بودند که آمبولانسِ خط، پُرگاز به سمت ماشین غذا راه افتاد. تمام پیراهنش از عرق خیس بود. چپید توی سنگر. تازه فهمید، دیگر تنها شده است. کلاه آهنی را از سرش برداشت، توی آن را نگاه کرد. شعری لبه چرمی آن نوشته شده و تاریخ آن مال دو ماه پیش بود. توی کلاه آهنی را نگاه کرد. حاشیه آن با خون خشکشدهای قرمز شده بود. کلاه آهنی را روی سرش گذاشت. بهتزده از پنجره کوچکِ سنگر به بیرون زل زد و از آنجا دشتی را دید خالی و تهی. یکی داشت پشت بیسیم میگفت: «بله، یاقوت زنده است!» این جمله برایش طنین عجیب و خوشایندی داشت، انگار برای اولین بار بود که اسمش را میشنید.
* داستانهاي بههمپيوسته «اثاثِ جنگ»، چهارشنبهها در اين ستون منتشر ميشود.
یاقوت، کلاه آهنی را از سرش برنمیداشت. میترسید تَرکشی با هدف یا بیهدف به کلهاش بخورد و دار فانی را وداع گوید. از مرگ نمیهراسید. آنچه وحشتزدهاش میکرد، چیزی شبیه مرگ بود، چیزی مثل خواب. میترسید ترکشی به سرش بخورد و از اقبال بد نمیرد و توی کما برود. همولایتیاش را ترکشی ناکار کرد. رفته بودند شهر، توی پیادهروهای سقفدار اهواز که قدم میزدند، بوی ادویههای جنوبی گیجشان کرده بود. بعد رفتند چلوکبابی و دلی از عزا درآوردند. چلوکباب کوبیده با پیازهای سفید و گنده که رد خاکی دستهایشان روی پوست نرم آنها مینشست. بعد رفتند هتل «شریف» هتل دوستارهای که قیمتش با جیب آنها میخواند. روی تخت با ملافههای سفید دراز کشیدند و با خانوادههایشان تلفنی حرف زدند. مثل دوتا توریست آنقدر بیخودی شهر را گز کرده بودند که دیگر رمقی در پاهایشان نمانده بود. موقع برگشتن به جبهه همه ترسها دوباره روی سرشان آوار شد. با مینیبوس تا سهراهی خرمشهر رفتند. آشپزخانه لشکر همان نزدیکی قرار داشت. بوی قرمهسبزی از فاصله چندصدمتری هم شنیده میشد. سوار کامیون غذا شدند. دو قابلمه بزرگ بین یاقوت و همولایتیاش فاصله انداخته بود. توی جاده
خاکی و پُردستاندازِ جبهه خورشتها از لبه قابلمه سرازیر میشد. گهگاه چشم در چشم میشدند. همولایتیاش کلاه آهنی او را با انگشت نشان داد و با هم زدند زیر خنده. به همولایتیاش گفت: «کلاه آهنیات را بگذار سرت!» صدایش در سروصدای جاده و در غریو موتور ماشین نکرهی زیل گم شد. اما همولایتیاش فهمید چه میگوید. گفت: «بیخیال!» نزدیک خاكریز توپخانه شدند. از اینجا باید ماشینها را عوض میکردند. احساس خوشایندی داشتند. این تنوع در جابهجایی ماشینها سر کیفشان میآورد. سوار تویوتا شدند، ماشینی که کمتر برای دشمن دید داشت. قابلمهها کوچکتر شدند. از خاکریز توپخانه که بیرون آمدند جاده پردستاندازتر شد. توی جاده قبلی آنقدر بالا و پایین پریدند که دلضعفه گرفتند. همولایتیاش به مسئول غذا گفت: «سهم من را بریز اینجا!» کلاه آهنیاش را نشان داد. مسئول غذا کفگیر را برداشت و زد توی دل پلوها و بالا آورد و ریخت توی کلاه آهنیاش، بعد هم خورشت ریخت رویش و هر سه شروع کردند به خوردن. ماشین بالا و پایین میپرید و آنها به زحمت لقمه را توی دهانشان میگذاشتند. گهگاه هم خمپارهای زوزهکشان از بالای سرشان میگذشت و در فاصلهای
نهچندان دور از آنها زمین میخورد و آنها ناچار میشدند با دهان پر دراز بکشند. تمام صورتشان سبز شده بود و لباسهایشان بوی خاک و قرمهسبزی گرفته بود. راننده بیتوجه به آنها با سرعت گاز میداد و آنها بیخیال مشتهایشان را پر از پلو میکردند و به دهان میبردند. بغلدستی راننده گفت: «خفه نشوید!» خمپاره خورد نزدیکشان. درختهای توی سراب کلهشان پیدا شد. انگار توی آب غرق شده بودند. خاکریز خط مقدم از پشت سراب، مواج به نظر میرسید. خمپارهای دیگر زدند، خیلی نزدیک. همه دراز کشیدند. خاک و دود همهجا را گرفت. ماشین ایستاد. بغلدستی راننده پایین آمد و فریاد زد: «پیاده شوید، راننده ترکش خورده، الان ماشین را میزنند...» پریدند پایین. سه نفر بودند. یاقوت، همولایتیاش را صدا زد: «بیا پایین، زود باش!» خمپارهای زدند. کلاه آهنیاش را روی سرش محکم کرد. از لبه باربند تویوتا آویزان شد و فریاد زد: «آهای پاشو...» اما خون کف تویوتا را پر کرده بود و همولایتیاش مثل مرغی سرکنده بالا و پایین میپرید. بهتزده ایستاد و نگاه کرد. درست وسط سر همولایتیاش ترکش خورده و همه غذاها را که نجویده بلعیده بود، برگردانده بود. خشکش زد. يكي از
عقب او را کشید. «بیا برویم نزدیک خاکریز، الان ماشین را میزنند!» هر سه به طرف خط دویدند. هرچه به خط نزدیکتر میشدند، احساس بهتری میکرد. به خط نرسیده بودند که آمبولانسِ خط، پُرگاز به سمت ماشین غذا راه افتاد. تمام پیراهنش از عرق خیس بود. چپید توی سنگر. تازه فهمید، دیگر تنها شده است. کلاه آهنی را از سرش برداشت، توی آن را نگاه کرد. شعری لبه چرمی آن نوشته شده و تاریخ آن مال دو ماه پیش بود. توی کلاه آهنی را نگاه کرد. حاشیه آن با خون خشکشدهای قرمز شده بود. کلاه آهنی را روی سرش گذاشت. بهتزده از پنجره کوچکِ سنگر به بیرون زل زد و از آنجا دشتی را دید خالی و تهی. یکی داشت پشت بیسیم میگفت: «بله، یاقوت زنده است!» این جمله برایش طنین عجیب و خوشایندی داشت، انگار برای اولین بار بود که اسمش را میشنید.
* داستانهاي بههمپيوسته «اثاثِ جنگ»، چهارشنبهها در اين ستون منتشر ميشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.