مروري بر «شهر همنوازان سپید» بختيارعلي
ابديتِ سازهاي شكسته
جواد لگزیان: «ده نفر بودند و توى زيرزمينى دودزده به دور هم حلقه بسته بودند و چهرهى تكتكشان غمگين بود. انگار از ميان يك تصوير كهنه و قديمى آمده بودند و چهرههاشان فراخور دورههاى گذشته بود. با وجود جوانى، گويى ديرگاهىست كه زيستهاند. انگار زمانهايى قبل، خوابيدهاند و اينك از خواب پريدهاند. پريشان بودند و هركدام براى خود ساز مىزدند. بَند موسيقى تشكيل داده بودند و اسمش را گذاشته بودند «قايق برفى». جليل باران فلوت مىزد. وارد زيرزمين كه شديم، احدالناسى نگاهم نكرد. يكى در گوشهاى كتاب مىخواند. يكى در كنار سهپايهاى داشت نقاشى مىكشيد... گويى هريك در دنياى خود سير مىكردند. اما آنچه از همه عجيبتر مىنمود، تابلوى بزرگى بود كه با خط زيبايى روى آن نوشته شده بود: اى قايق برفى... من را با خود به شهر دورى ببر كه دست هيچ اهريمنى به آن نمىرسد. شهر همنوازانى كه راه به مرگ ندارد.» ابرهای فاجعه بر خاورمیانه اندوه میبارند و خبرها همه از هجوم تلخ لشكر سیاه نادانی و بیداد حکایت دارد و پیروزی دهشت مرگ بر ترنم ظریف زندگی؛ اما گویا صدایی هست که هرچند لرزان از امید بگوید، صدای فلوتی از نوازندهای بس
آشنا. بختیارعلی در رمان «شهر همنوازان سپید» از نوای این زیبایی بینظیر میگوید تا سپید شود بلکه بخت سیاه دیار لگدشده به سم ستوران تباهی. هیچ غریب نیست در دنیایی که او تصویر میکند سه فلوتزن عاشق آواره در دل توفان سهمناک جنگ و خونریزی همگان را بهسمت روشنایی غریبانهای رهنمون شوند که بهسوی باغ آبی بیکینهای اشارت دارد سرشار از موسیقی و لبخند. «بىشك توى اون باغ، فقط موسيقى و شعر موندگار نمىبينيم... فقط هنرمندها رو نمىبينيم، بلكه اونجا وطن تموم آدماى دردمنده... آخه مگه مىشه جانهاى زخمى و آرزوهاى پايمالشده رو از چنين باغى بيرون انداخت؟... اين باغ فقط متعلق به دردهايى نيست كه به هنر بدل شدن، بلكه متعلق به دردهاى ناكام و به هنر نرسيده هم هست. جاى موزيسينهايى كه موزيسين نشدن... جاى قهرمانهايى كه به قهرمان قصهها بدل نشدن... باغ جاودان، فقط اون باغى نيست كه فردوسى و ونگوگ و بتهوون توش نفس مىزنن...» جلادت کبوتر با فلوت كوچكى كه در هشتسالگى از استاد سرمد طاهر همسایه دیواربهدیوارشان به ارث میبرد به زیبایی مینوازد و همراه همنوازان راه سفری دور و دراز را در پیش میگیرد، راه موزيسينى كه در دنياى
كشتار، مىخواهد به مانايى برسد. شخصیتهای رمان بختیارعلی در افسانهای پرهیاهو شناورند و هرکدام سعی میکنند که روایت را تا سرحد اقناع مخاطب به وجود شهری سرشار از هنر در آنسوی نادیده ایام ادامه بخشند حتی آنقدر که باور کند جاودانگى در این است كه يا به شعر بدل شویم يا يک قطعه موسيقى... «تو محكوم به روايت اين داستانى!... تو بايد حقيقت رو بدونى... تماموكمال... ققنوس شخصيه كه در ميان مرگ و زندگى حركت مىكنه... مىتونه بياد توى شهر همنوازان سپيد و دوباره برگرده... روحيه كه در حدفاصل دنيا و زيبايىهاى كشتهشده در رفت و آمده... شهر همنوازان سپيد كه فقط شهر زيبايىهاى كشتهشده نيست، شهر فريادها و حقيقتها و پاكىهاى كشتهشده هم هست...» داستان همه از پیروزی نوای فلوت سحرآمیزی حکایت دارد که از سوی جاودانگی انسانساز میشود: «توى سرزمينى كه ديوارهاى بين مرگ و زندگى فرومىريزه، يه جورايى مىشه گفت كه نزديكى به مرگ، نزديكى به ابديته!مرگ هرگز نمىتونه سمت جاودان و ابدى انسان را نابود كنه... جنگها قادر نيستن كه سمت جاودان روح انسان رو گزندى بزنن... تو خودت شاهدى كه آدمها مىميرن، ولى زيبايىهاشون جاودانه است.هرقدر كه
مرگ، هولناكتر به سراغ انسان بياد، انسان بايد سريعتر و محكمتر به زيبايىهاى ابدىاش چنگ بزنه... هرقدر كه موسيقى بيشترى كشته بشه، هرقدر كه سازهاى بيشترى شكسته بشه، آدمها بايد از درون ابديت آهنگهاى ماندگار بيشترى رو بيرون بكشن... بايد شهرهاى ويران موسيقى بيشترى رو در روحمون ترميم كنيم و سرپا نگهداريم. بايد فىالفور به سمت كوچههايى حركت كنيم كه توش موسيقى ذات انسان رو در مقابل مرگ زنده نگه مىداره و از نو مىسازدش.»
شهر همنوازان سپید، بختیارعلی، ترجمه الهه قاسمزاده، انتشارات دات
جواد لگزیان: «ده نفر بودند و توى زيرزمينى دودزده به دور هم حلقه بسته بودند و چهرهى تكتكشان غمگين بود. انگار از ميان يك تصوير كهنه و قديمى آمده بودند و چهرههاشان فراخور دورههاى گذشته بود. با وجود جوانى، گويى ديرگاهىست كه زيستهاند. انگار زمانهايى قبل، خوابيدهاند و اينك از خواب پريدهاند. پريشان بودند و هركدام براى خود ساز مىزدند. بَند موسيقى تشكيل داده بودند و اسمش را گذاشته بودند «قايق برفى». جليل باران فلوت مىزد. وارد زيرزمين كه شديم، احدالناسى نگاهم نكرد. يكى در گوشهاى كتاب مىخواند. يكى در كنار سهپايهاى داشت نقاشى مىكشيد... گويى هريك در دنياى خود سير مىكردند. اما آنچه از همه عجيبتر مىنمود، تابلوى بزرگى بود كه با خط زيبايى روى آن نوشته شده بود: اى قايق برفى... من را با خود به شهر دورى ببر كه دست هيچ اهريمنى به آن نمىرسد. شهر همنوازانى كه راه به مرگ ندارد.» ابرهای فاجعه بر خاورمیانه اندوه میبارند و خبرها همه از هجوم تلخ لشكر سیاه نادانی و بیداد حکایت دارد و پیروزی دهشت مرگ بر ترنم ظریف زندگی؛ اما گویا صدایی هست که هرچند لرزان از امید بگوید، صدای فلوتی از نوازندهای بس
آشنا. بختیارعلی در رمان «شهر همنوازان سپید» از نوای این زیبایی بینظیر میگوید تا سپید شود بلکه بخت سیاه دیار لگدشده به سم ستوران تباهی. هیچ غریب نیست در دنیایی که او تصویر میکند سه فلوتزن عاشق آواره در دل توفان سهمناک جنگ و خونریزی همگان را بهسمت روشنایی غریبانهای رهنمون شوند که بهسوی باغ آبی بیکینهای اشارت دارد سرشار از موسیقی و لبخند. «بىشك توى اون باغ، فقط موسيقى و شعر موندگار نمىبينيم... فقط هنرمندها رو نمىبينيم، بلكه اونجا وطن تموم آدماى دردمنده... آخه مگه مىشه جانهاى زخمى و آرزوهاى پايمالشده رو از چنين باغى بيرون انداخت؟... اين باغ فقط متعلق به دردهايى نيست كه به هنر بدل شدن، بلكه متعلق به دردهاى ناكام و به هنر نرسيده هم هست. جاى موزيسينهايى كه موزيسين نشدن... جاى قهرمانهايى كه به قهرمان قصهها بدل نشدن... باغ جاودان، فقط اون باغى نيست كه فردوسى و ونگوگ و بتهوون توش نفس مىزنن...» جلادت کبوتر با فلوت كوچكى كه در هشتسالگى از استاد سرمد طاهر همسایه دیواربهدیوارشان به ارث میبرد به زیبایی مینوازد و همراه همنوازان راه سفری دور و دراز را در پیش میگیرد، راه موزيسينى كه در دنياى
كشتار، مىخواهد به مانايى برسد. شخصیتهای رمان بختیارعلی در افسانهای پرهیاهو شناورند و هرکدام سعی میکنند که روایت را تا سرحد اقناع مخاطب به وجود شهری سرشار از هنر در آنسوی نادیده ایام ادامه بخشند حتی آنقدر که باور کند جاودانگى در این است كه يا به شعر بدل شویم يا يک قطعه موسيقى... «تو محكوم به روايت اين داستانى!... تو بايد حقيقت رو بدونى... تماموكمال... ققنوس شخصيه كه در ميان مرگ و زندگى حركت مىكنه... مىتونه بياد توى شهر همنوازان سپيد و دوباره برگرده... روحيه كه در حدفاصل دنيا و زيبايىهاى كشتهشده در رفت و آمده... شهر همنوازان سپيد كه فقط شهر زيبايىهاى كشتهشده نيست، شهر فريادها و حقيقتها و پاكىهاى كشتهشده هم هست...» داستان همه از پیروزی نوای فلوت سحرآمیزی حکایت دارد که از سوی جاودانگی انسانساز میشود: «توى سرزمينى كه ديوارهاى بين مرگ و زندگى فرومىريزه، يه جورايى مىشه گفت كه نزديكى به مرگ، نزديكى به ابديته!مرگ هرگز نمىتونه سمت جاودان و ابدى انسان را نابود كنه... جنگها قادر نيستن كه سمت جاودان روح انسان رو گزندى بزنن... تو خودت شاهدى كه آدمها مىميرن، ولى زيبايىهاشون جاودانه است.هرقدر كه
مرگ، هولناكتر به سراغ انسان بياد، انسان بايد سريعتر و محكمتر به زيبايىهاى ابدىاش چنگ بزنه... هرقدر كه موسيقى بيشترى كشته بشه، هرقدر كه سازهاى بيشترى شكسته بشه، آدمها بايد از درون ابديت آهنگهاى ماندگار بيشترى رو بيرون بكشن... بايد شهرهاى ويران موسيقى بيشترى رو در روحمون ترميم كنيم و سرپا نگهداريم. بايد فىالفور به سمت كوچههايى حركت كنيم كه توش موسيقى ذات انسان رو در مقابل مرگ زنده نگه مىداره و از نو مىسازدش.»
شهر همنوازان سپید، بختیارعلی، ترجمه الهه قاسمزاده، انتشارات دات
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.