آمریکا در پی تکرار سناریوی ونزوئلا در کوبا
رائول کاسترو زیر تیغ
دولت ترامپ در راستای تشدید کارزار فشارهای خود، درصدد است اتهامات جنایی علیه برادر ۹۴ساله فیدل کاسترو مطرح کند. رائول کاسترو هیچ سمت رسمی در دولت کوبا ندارد و به ندرت در انظار عمومی دیده میشود. با این حال، در حوالی ۹۵سالگی، برادر کوچکتر فیدل کاسترو که انقلاب کوبا را رهبری کرد، همچنان مردی است که حرف آخر را در مهمترین مسائل این کشور میزند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: دولت ترامپ در راستای تشدید کارزار فشارهای خود، درصدد است اتهامات جنایی علیه برادر ۹۴ساله فیدل کاسترو مطرح کند. رائول کاسترو هیچ سمت رسمی در دولت کوبا ندارد و به ندرت در انظار عمومی دیده میشود. با این حال، در حوالی ۹۵سالگی، برادر کوچکتر فیدل کاسترو که انقلاب کوبا را رهبری کرد، همچنان مردی است که حرف آخر را در مهمترین مسائل این کشور میزند. اکنون دولت ترامپ قصد دارد پدرخوانده رنجور و رئیسجمهور سابق را تحت پیگرد قانونی و اتهامات جنایی قرار دهد؛ اقدامی که جهت کارزار فشار را از تحریمهای گسترده علیه دولت کوبا، به سمت پاسخگوکردن مردی تغییر میدهد که نماد ساختار قدرت رژیم کمونیستی است. پیام پشت احتمال صدور کیفرخواست علیه رئیسجمهور ۹۴ساله سابق کوبا کاملا روشن است؛ به اتفاقی که در ونزوئلا رخ داد نگاه کنید. این کیفرخواست بخشی دیگر از کارزار فشاری است که ترامپ و روبیو برای وادارکردن دولت کوبا به تسلیم در برابر شروط آمریکا در میز مذاکره بهکار گرفتهاند.
قدرت در سایه
هرچند در کوبا قدرت رسمی به میگل دیاز کانل منتقل شده، اما برای بسیاری از کوباییها، رائول همچنان نوعی قدرت در سایه را حفظ کرده و نفوذ و حضورش در سیاست کشور همچنان محسوس است. رائول در مراسم خداحافظی خود در پایان هشتمین کنگره حزب کمونیست کوبا در آوریل ۲۰۲۱ هشدار داده بود تا زمانی که زنده باشد «پایش در رکاب» خواهد ماند تا از کوبای سوسیالیستی دفاع کند. در سالهای بعد او گهگاه در مراسم مهم مربوط به پیروزی انقلاب کوبا حاضر شد و حتی از برخی رؤسای جمهور و رهبران سیاسی کشورهای متحد کوبا در کاخ ملی استقبال کرد. کارشناسان معتقدند: حزب فقط یک ویترین است. دیاز کانل قدرتی ندارد. قدرت واقعی در دست رائول و نیروهای مسلح است؛ همانهایی که هم توپ و تانک دارند و هم حسابهای بانکی. در مقایسه با فیدل کاسترو، رائول شخصیتی منظمتر و کمحرفتر دارد و البته از کاریزمای برادر دیگر بیبهره است. رائول سوم ژوئن ۱۹۳۱ در بیران، واقع در استان اولگین در شرق کوبا به دنیا آمد. او کوچکترین از هفت فرزند خانواده کاسترو بود؛ خانوادهای که فیدل در آن نقش محوری داشت و سرانجام انقلاب کوبا را در اول ژانویه ۱۹۵۹ به پیروزی رساند و به حکومت فولخنسیو باتیستا پایان داد. سیانان نوشته است رائول از همان جوانی راه برادرش را دنبال کرد. با وجود تفاوتهای شخصیتی، هر دو در سیاست و ایده تغییر کوبا اشتراک داشتند؛ کشوری که در دهه ۱۹۵۰ اقتصاد روبهرشدی داشت، روابط نزدیکی با آمریکا برقرار کرده بود، اما در عین حال با نابرابریهای عمیق اجتماعی روبهرو بود. خوانا کاسترو، خواهر فیدل و رائول که در تبعید در میامی درگذشت، در کتاب «فیدل و رائول، برادران من؛ داستان پنهان» از رابطه بسیار نزدیک این دو برادر نوشته است. او مینویسد: آنها ساعتها با هم صحبت میکردند و رائول، برادر کوچکتر، تقریبا بدون پلکزدن با دقت فراوان به حرفهای سیاسی فیدل گوش میداد. در نهایت، در کوهستان سیهرا ماسترا، فیدل فرماندهی «جبهه دوم شرق» را به رائول سپرد؛ ساختاری چریکی که نقشی تعیینکننده در سقوط حکومت باتیستا داشت. باتیستا در اول ژانویه ۱۹۵۹ از کشور گریخت. سه هفته بعد، فیدل علنا اعلام کرد اگر در این مبارزه کشته شود، رائول جانشین او خواهد بود؛ زیرا به گفته او، شایستگی لازم را برای این کار دارد. در سالهای نخست انقلاب، فیدل سمتهای مهمی به رائول سپرد؛ از جمله وزارت نیروهای مسلح انقلابی، جایی که او به درجه ژنرال ارتش بالاترین رتبه نظامی کشور رسید. او خجالتیتر بود، اما در واقع رابط اصلی با اتحاد جماهیر شوروی محسوب میشد.
رائول و یک دردسر تازه
با روی کار آمدن فیدل کاسترو، رائول تبدیل به دومین نفر در قدرت شد. او اضافه میکند وقتی فیدل در ژوئیه ۲۰۰۶ به دلیل بیماری مجبور به واگذاری قدرت شد، انتقال قدرت بسیار آرام انجام شد.
رائول در ۲۴ فوریه ۲۰۰۸ توسط مجلس ملی به عنوان رئیسجمهور انتخاب شد؛ پس از آنکه فیدل از سمتهای خود به عنوان رئیس شورای دولت و فرمانده کل کنارهگیری کرد. در سال ۲۰۱۱ نیز حزب کمونیست کوبا او را در این سمت تثبیت کرد. او در دوران رهبریاش برخی اصلاحات را در حزب کمونیست اجرا کرد؛ از جمله محدودکردن دوره مسئولیت مقامهای سیاسی و دولتی به دو دوره پنجساله متوالی، با هدف ایجاد تغییر نسلی در رهبری کشور که تا آن زمان در کنترل خاندان کاسترو بود. در دوره حکومت او، اصلاحات اقتصادی محدودی نیز اجرا شد که فضایی برای بخش خصوصی در اقتصاد متمرکز کوبا ایجاد کرد. از جمله این اصلاحات، اجازه فعالیت به خویشفرمایان یا همان کسبوکارهای مستقل بود که به بسیاری از کوباییها امکان کار آزاد داد.
روابط پرتنش
همزمان با پیشرفت تدریجی اصلاحات در کوبا، هاوانا و واشینگتن پس از نیمقرن تقابل، روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفتند. اول ژوئیه ۲۰۱۵ باراک اوباما، رئیسجمهور وقت آمریکا، بازگشایی سفارتخانههای دو کشور و ازسرگیری روابط رسمی را اعلام کرد. هشت ماه بعد، اوباما برای دیدار با رائول به کوبا سفر کرد و مجموعهای از توافقها را نهایی ساخت؛ از جمله برقراری دوباره پروازهای مستقیم تجاری، سفر کشتیهای تفریحی میان آمریکا و کوبا و افزایش تدریجی مبادلات اقتصادی. در آن دیدار، رائول خواستار لغو تحریمها شد، در حالی که اوباما بر ضرورت پیشرفت در زمینه حقوق بشر و آزادی بیان تأکید کرد. این توافقها بهمرور رنگ باخت. به اعتقاد ناظران، از سال ۲۰۱۵ رائول تمرکز قدرت اقتصادی را بیش از پیش در دست ارتش بهویژه از طریق گروه «گائسا» یا گروه مدیریت تجاری نیروهای مسلح قرار داد. گائسا که در سال ۱۹۹۵ تأسیس شد و تحت کنترل رائول و ارتش قرار دارد، اکنون مجموعه گستردهای از هتلها، فروشگاهها، بنادر، گمرکات و مراکز اقتصادی سراسر کوبا را اداره میکند. دولت ترامپ امسال فشار بر کوبا را با اعمال تحریمهای تازه علیه گائسا افزایش داد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هنگام اعلام این تحریمها گفت: این تحریمها بخشی از کارزار گسترده دولت ترامپ برای مقابله با تهدیدهای امنیت ملی ناشی از رژیم کمونیستی کوبا و پاسخگوکردن آن رژیم و حامیان مالی و مادیاش است. رائول همچنان چهرهای کلیدی در مذاکرات جاری میان واشینگتن و هاوانا بهشمار میرود.
