شرایط ویژه برق

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

 شرق: جنگ نزدیک به 60 هزار میلیارد تومان خسارت به شبکه برق کشور وارد کرده است؛ خسارت به شبکه برقی که تا پیش از این گرفتار زخم مزمن ناترازی بود و حالا سازمان هواشناسی اعلام کرده‌ که ال‌نینو و تابستانی گرم و خشک در راه است. مجموع این رویدادها سبب شده است‌ شخص رئیس‌جمهوری از مردم درخواست کند که برای عبور از این شرایط، صرفه‌جویی در انرژی را از همیشه جدی‌تر بگیرند. به‌جز رئیس‌جمهور‌، سخنگوی دولت و متولیان کشور هم بارها ‌از مردم درخواست داشته‌اند که امسال به صرفه‌جویی در انرژی توجه ویژه کنند.

خسارت 60 هزار میلیارد تومانی جنگ به صنعت برق

‌جنگ به گرفتاری‌های صنعت برق کشور دامن زد و حالا نگرانی برای افزایش زمان خاموشی و کاهش تزریق برق به صنایع کشور در روزهای پیش‌رو وجود دارد. همین موضوع سبب شده است‌ دولت مردم را به صرفه‌جویی در مصرف برق تشویق کند. چندی پیش مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری‌ گفت‌: «دشمنان زیرساخت‌های ایران را هدف گرفتند و ما را در محاصره قرار می‌دهند تا مردم ناراضی شوند و رضایت امروز تبدیل به نارضایتی شود. اگر اجازه ندهیم زمینه‌هایی که دشمنان فکر می‌کنند باعث نارضایتی است ایجاد شود، جلوی دشمن را در تحقق اهدافش گرفته‌ایم». او در ادامه تأکید کرد که از 30 میلیون جان‌فدای ایران می‌خواهد ‌در مصرف انرژی صرفه‌جویی کنند. پزشکیان خطاب به مردم حاضر در خیابان‌های شهر گفت:‌‌ «از مردم عزیزمان که آماده‌اند و در صحنه‌اند، درخواست می‌کنیم مصرف برق و انرژی را کاهش دهند. اگر در خانه ۱۰ چراغ روشن است، دو چراغ روشن بماند، چه اشکالی دارد؟».

در جنگ 40‌روزه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، بارها تهدید کرد که نیروگاه‌های برق کشور را ‌هدف قرار می‌دهد؛ هرچند ‌این تهدید عملی نشد، اما در همین 40 روز جنگ رمضان نیز خسارات درخور توجهی به شبکه برق کشور وارد شده است. محمد اله‌داد، سرپرست توانیر، در یک نشست خبری میزان خسارات وارد‌شده به زیرساخت‌های برق کشور را در مجموع حدود 60 هزار میلیارد تومان برآورد می‌کند و می‌گوید حدود دو هزار ناحیه از شبکه برق در معرض اصابت مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته و بیش از شش‌هزار‌و ۴۷۳ نقطه از تجهیزات، خطوط انتقال، پست‌ها و تأسیسات حیاتی صنعت برق کشور آسیب دیده‌اند. در گزارش دیگری، ایرنا به نقل از سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) توضیح داد که در پی حمله به یکی از انبارهای ذخیره‌سازی تجهیزات نیروگاه‌های خورشیدی، میزان خسارت واردشده‌ حدود ۱.۵ میلیارد دلار برآورد شده و در این حادثه بخشی از تجهیزات شامل پنل‌ها، کابل‌ها و اینورترها آسیب دیده‌اند.

 زخم مزمن ناترازی

این خسارات در شرایطی گزارش می‌شود که پیش از جنگ نیز کشور با عارضه ناترازی انرژی دست‌و‌پنجه نرم می‌کرد. ناترازی انرژی سبب شده است ‌صنعت برق ایران قادر نباشد چیزی نزدیک به یک‌پنجم نیاز بازار داخلی را تأمین کند. بر‌اساس گزارش وزارت نیرو، میزان رشد سالانه تقاضای برق در کشور بین پنج تا شش درصد است، اما میزان رشد ظرفیت نیروگاهی به زحمت به سه تا چهار درصد در سال می‌رسد و عقب‌ماندگی مداوم تولید از تقاضا سبب شده است‌ میزان کسری برق کشور به 20 تا 25 هزار مگاوات برسد. گذشته از عارضه عقب‌ماندگی تولید از تقاضا که به عوامل مختلف بستگی دارد، ترکیب نیروگاه‌های کشور به‌گونه‌ای طراحی شده‌ که امروز عارضه کمبود گاز، به‌طور مستقیم تولید برق را تحت تأثیر قرار داده است. نزدیک به 85 تا 90 درصد نیروگاه‌های برق کشور وابسته به گاز هستند و به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از سوخت گاز تغذیه می‌شوند. گرچه ایران دارای دومین میدان گازی دنیا‌ست، اما حالا کشور گرفتار ناترازی گاز است و کمبود گاز به‌طور مستقیم تولید برق را تحت‌الشعاع قرار داده‌ و گرفتار ناترازی کرده است.

غیر از این، نزدیک به 10 تا 14 درصد نیروگاه‌های کشور برق‌آبی هستند و این نیروگاه‌ها با بحران آب از مدار خارج می‌شوند. از این میان، سهم نیروگاه‌های تجدیدپذیر از سبد تولید انرژی ایران بسیار اندک بوده و به زیر یک درصد می‌رسید که با بروز ناترازی گسترده گاز، دولت به سمت توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر رفته و بر‌اساس اعلام وزارت نیرو، هم‌اکنون سهم این نیروگاه‌ها از سبد تولید برق کشور به حدود سه درصد رسیده است. با‌این‌حال، افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از سبد تولید برق کشور هرگز کافی نبوده و نتوانسته است زخم عمیق کمبود انرژی را برطرف کند. گذشته از مدل ترکیب نیروگاه‌های کشور، باید گفت‌ بیشتر نیروگاه‌های موجود در ایران، نیروگاه‌های فرسوده و با راندمان پایین هستند. در ایران راندمان نیروگاهی حدود ۳۴ درصد است و معنای آن‌ ۶۶ درصد اتلاف سوخت‌های فسیلی است. همچنین در کشور ما نیروگاه‌های برق برای تولید هر کیلو‌وات ساعت برق، حدود ۱.۵ برابر میانگین جهان گاز مصرف می‌کنند. گذشته از این، میزان تلفات شبکه برق کشور ۱۳ درصد است؛ هرچند ‌برآوردها تا ۱۸ درصد می‌رسد و باید گفت ‌تلفات شبکه برق کشور نسبت به متوسط دنیا حدود ۱۰ درصد بیشتر است که اگر این حجم اتلاف برق به حداقل برسد، شش هزار مگاوات رشد ظرفیت عملیاتی برق خواهیم داشت و این عدد می‌تواند مقابل کسری ۱۸ هزار مگاواتی برق، عدد درخور توجهی باشد.

‌ال‌نینو در راه تابستان

‌علاوه بر ناترازی مزمن امسال، وضعیت بارندگی‌ها، فعالیت نیروگاه‌های برق‌آبی در تابستان را در هاله‌ای از ابهام برده است. آخرین گزارش هفتگی وزارت نیرو از ذخایر سدهای کشور حاکی از آن است که بارندگی بهار امسال به‌طور شایان توجهی افزایش داشته است؛ هرچند‌ گزارش‌های آماری حاکی از آن است که برخی شهرهای پرجمعیت کشور از‌جمله تهران، همچنان فقر بارندگی را تجربه می‌کنند. بر‌اساس این گزارش، ذخایر سدهای کشور تا چهارم اردیبهشت به ۲۹.۷۱ میلیارد مترمکعب رسیده است که در مدت مشابه سال گذشته تنها حدود ۱۹ میلیارد مترمکعب بوده و میانگین ۱۰‌ساله به ۲۹.۳۸ میلیارد مترمکعب می‌رسید. بنابراین ذخایر آب سدهای کشور رشد 56‌درصدی نسبت به سال گذشته و افزایش یک‌درصدی را نسبت به میانگین 10‌ساله تجربه می‌کند. در عین حال، این گزارش حاکی از آن است که اگرچه میزان بارندگی بهاره درخور توجه بوده، اما میزان پرشدگی ذخایر سدهای کشور اندکی بیش از نیمی از مخازن سدها و تنها حدود 61 درصد است که اگر حجم رسوب سدها را در نظر بگیریم، میزان واقعی آب ذخیره‌شده پشت سدها کمتر از این میزان است. گذشته از این، آمار وزارت نیرو نشان می‌دهد که در مناطق پرجمعیت مانند تهران، البرز، قزوین، اراک و مشهد، میانگین آب سدها زیر ۳۷ درصد است. نگاهی به وضعیت پنج سد تأمین‌کننده آب تهران نشان می‌دهد‌ سد امیرکبیر ۳۶ درصد، سد لار سه درصد و سد طالقان فقط ۲۸ درصد پر‌شدگی دارند و مخازن سد لتیان و ماملو در مجموع تنها 25 درصد پر شده است.

با‌این‌حال، این میزان بارندگی در تابستان تداوم ندارد و امسال تابستان گرم‌تر از معمول و ال‌نینو در راه است. سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، گفته است که «عمده بارش‌های بهاری تا حدود نیمه اردیبهشت‌ رخ می‌دهد و پس از آن، با نزدیک‌شدن به خرداد، از میزان بارندگی‌ها کاسته شده و در ادامه‌ کشور به‌ تدریج وارد دوره کم‌بارش تابستانی می‌شود». او توضیح داده:‌ «در تابستان پیش‌رو الگوهای بزرگ‌مقیاس جوی نشان می‌دهد که امسال احتمال شکل‌گیری پدیده ال‌نینو نسبتا فعال وجود دارد. در چنین شرایطی، معمولا بارش‌های تابستانه که عمدتا در مناطق جنوب‌ شرق کشور و تحت تأثیر سامانه‌های مانسونی رخ می‌دهد، کاهش پیدا می‌کند. در سال‌هایی که ال‌نینو فعال است، معمولا امواج گرمایی شدیدتری شکل می‌گیرد. بر همین اساس، انتظار می‌رود تابستان پیش‌رو با افزایش دما و وقوع امواج گرمایی متناوب همراه باشد و در مجموع، دمای هوا بالاتر از حد نرمال باشد‌. این شرایط می‌تواند تأثیر مستقیمی بر افزایش مصرف انرژی، به‌ویژه در بخش سرمایشی و همچنین فشار بیشتر بر منابع آبی کشور داشته باشد».

مجموع این نگرانی‌ها سبب شده است‌ دولت از مردم بخواهد‌ برای عبور از شرایط دشوار تابستان و ناترازی برق صرفه‌جویی کنند.

مصطفی رجبی‌مشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، در یک نشست خبری توضیح داده است‌: «صرفه‌جویی یک لامپ ۲۵‌واتی از سوی مشترکان خانگی، به میزان بیش از ۷۵ مگاوات صرفه‌جویی در مصرف برق را به دنبال خواهد داشت که معادل مصرف برق همه کارخانجات سیمان کشور است». او همچنین خبر داده است ‌مشترکانی که بیش از ۱۰ درصد کاهش مصرف برق داشته باشند، کاهش بیش از ۳۰‌درصدی در مبلغ قبض آنها را به دنبال خواهد داشت و کسانی که داوطلبانه از نیروگاه‌های خورشیدی بیش از پنج کیلو‌وات استفاده کنند، به‌عنوان پاداش تا ۲۰ درصد مبلغ قبض‌شان کاهش خواهد داشت و اگر از نیروگاه‌های خورشیدی به همراه ذخیره‌ساز (باتری) استفاده کنند، تا ۳۰ درصد مبلغ قبض‌شان در بازه زمانی ابتدای خرداد تا پایان شهریور‌ کاهش خواهد یافت.