افزایش ۶۶درصدی نرخ گاز
زنگ خطر برای مزیت رقابتی فولاد ایران
تصمیم اخیر درباره افزایش ۶۶درصدی نرخ گاز صنایع فولادی، بار دیگر مسئله ثبات سیاستگذاری انرژی و نقش آن در سرنوشت تولید ملی را به کانون توجه بازگردانده است؛ تصمیمی که از نگاه فعالان صنعت، تنها یک تغییر قیمتی نیست، بلکه میتواند بنیان مزیت رقابتی صنعتی را که سالها بر پایه انرژی شکل گرفته است، با چالش جدی مواجه کند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
تصمیم اخیر درباره افزایش ۶۶درصدی نرخ گاز صنایع فولادی، بار دیگر مسئله ثبات سیاستگذاری انرژی و نقش آن در سرنوشت تولید ملی را به کانون توجه بازگردانده است؛ تصمیمی که از نگاه فعالان صنعت، تنها یک تغییر قیمتی نیست، بلکه میتواند بنیان مزیت رقابتی صنعتی را که سالها بر پایه انرژی شکل گرفته است، با چالش جدی مواجه کند.
صنعت فولاد ایران در دو دهه گذشته با اتکا بر دسترسی گسترده به گاز طبیعی توسعه یافته و بخش عمده ظرفیت تولید کشور بر فناوری «احیای مستقیم» استوار شده است؛ روشی که در آن گاز طبیعی نهفقط سوخت، بلکه ماده اصلی فرایند تبدیل سنگآهن به آهن اسفنجی محسوب میشود. همین ویژگی باعث شده قیمت و پایداری گاز نقشی تعیینکننده در هزینه تمامشده فولاد داشته باشد.
غلامرضا سلیمی، معاون بهرهبرداری فولاد مبارکه، با انتقاد از افزایش ناگهانی نرخ گاز تأکید میکند که صنعت فولاد ایران اساسا بر مزیت انرژی رقابتی بنا شده و تضعیف این مزیت، پیامدی فراتر از یک صنعت خواهد داشت. به گفته او، زمانی که مهمترین مؤلفه هزینه تولید بهصورت غیرقابل پیشبینی تغییر میکند، امکان برنامهریزی بلندمدت برای تولید و صادرات عملا از بین میرود. در ساختار تولید فولاد کشور، آهن اسفنجی حلقه کلیدی زنجیره به شمار میرود و سهم انرژی در بهای تمامشده آن بسیار بالاست. برآوردهای صنعتی نشان میدهد افزایش اخیر نرخ گاز میتواند هزینه تولید این محصول را تا حدود ۳۰ درصد افزایش دهد؛ افزایشی که بهصورت مستقیم به تولید شمش فولادی منتقل شده و کل زنجیره را تحت فشار قرار میدهد. در شرایطی که کورههای قوس الکتریکی وابستگی کامل به آهن اسفنجی دارند، هر تغییر در این بخش بهسرعت در قیمت نهایی فولاد منعکس میشود.
این تحولات در حالی رخ میدهد که بازار داخلی فولاد با رکود نسبی مواجه است و در سطح جهانی نیز رقابت شدید میان تولیدکنندگان بزرگ، بهویژه کشورهای دارای هزینه تولید پایینتر، حاشیه سود را کاهش داده است. در چنین فضایی، تولیدکننده ایرانی نه توان افزایش قیمت فروش را دارد و نه امکان جذب کامل افزایش هزینهها را؛ وضعیتی که میتواند به کاهش صادرات و از دست رفتن بازارهای منطقهای منجر شود. فعالان صنعت معتقدند چالش اصلی تنها افزایش قیمت انرژی نیست، بلکه بیثباتی در تصمیمگیریهاست. محدودیت تأمین گاز در زمستان، قطعی برق در تابستان و تغییرات ناگهانی هزینهها، ریسک تولید را افزایش داده و برنامهریزی عملیاتی کارخانهها را دشوار کرده است. این شرایط بیش از همه واحدهای کوچک و متوسط را در معرض کاهش تولید یا توقف فعالیت قرار میدهد. پیامدهای این روند به صنعت فولاد محدود نمیماند. افزایش هزینه فولاد میتواند به رشد قیمت در صنایع پاییندستی، افزایش هزینه پروژههای عمرانی و فشار بر بازار ساختوساز منجر شود؛ موضوعی که اثرات آن در کل اقتصاد قابل مشاهده خواهد بود. از سوی دیگر، کاهش جذابیت سرمایهگذاری صنعتی ممکن است منابع مالی را به سمت فعالیتهای غیرمولد سوق دهد. به باور کارشناسان، صنعت فولاد ایران نمونهای از توسعه مبتنی بر مزیت انرژی بوده است و هرگونه تضعیف این مزیت، بازدهی سرمایهگذاریهای گسترده انجامشده در این زنجیره را تحت تأثیر قرار میدهد. از اینرو، حمایت واقعی از تولید نه در شعار، بلکه در ایجاد ثبات، پیشبینیپذیری و حفظ مزیتهای رقابتی معنا پیدا میکند؛ مسیری که میتواند مانع از کاهش تولید، افت صادرات و تعمیق رکود صنعتی شود.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
