توافق یا شروع دوباره بحران؟‌

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

 هم‌زمان با اوج‌گیری مذاکرات برای پایان بحران، حملات هوایی رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت، روند دستیابی به توافق میان تهران و واشینگتن را با چالشی جدی مواجه کرده است.

درحالی‌که طی روزهای اخیر نشانه‌های امیدوارکننده‌ای از پیشرفت مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به گوش می‌رسید و حتی برخی منابع از امضای قریب‌الوقوع یک یادداشت تفاهم صلح خبر می‌دادند، حمله هوایی اسرائیل به منطقه ضاحیه در بیروت، معادلات را به طور کامل برهم زده است. یکی از پیش‌شرط‌های اصلی ایران برای ورود به هرگونه مذاکره و حصول توافق، «توقف درگیری‌ها در همه جبهه‌ها» بوده است. جزئیات منتشرشده از متن یادداشت تفاهم مورد بحث -که مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران آن را تشریح کرده- نشان می‌دهد‌ در گام نخست، «توقف کامل عملیات نظامی علیه ایران و لبنان و جلوگیری از هرگونه اقدام نظامی جدید» در دستور کار قرار داشته است. با این حال، تجاوز روز گذشته رژیم صهیونیستی به ضاحیه، این شرط اساسی را نقض و مسیر مذاکرات را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است.

واکنش‌های تند مقامات ایرانی و بین‌المللی

شدت این اقدام به حدی بود که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنشی صریح اعلام کرد: «پس از چراغ سبز آمریکا به رژیم برای تجاوز به ضاحیه، سخن‌گفتن از ادامه مسیر ممکن نیست‌». او افزود: «تجاوز صهیونیست‌ها به ضاحیه بار دیگر نشان داد آمریکا یا اراده‌ای برای اجرای تعهدات خود ندارد یا توان آن را. با چراغ سبز نشان‌دادن به رژیم نمی‌توانید امتیاز بگیرید. بازی پلیس بد و پلیس خوب قدیمی شده است‌».در سطح بین‌المللی نیز آلن ایر، سخنگوی اسبق وزارت خارجه آمریکا، با ابراز نگرانی گفت: «اسرائیل، همان‌طور که انتظار می‌رفت، در تلاش برای برهم‌زدن توافق آمریکا و ایران است». این اظهارات همسو با گزارشی از شبکه فاکس‌نیوز است که به نقل از یک دیپلمات آگاه نوشت: «این یک تلاش آشکار از سوی اسرائیل برای تضعیف توافق رئیس‌جمهور و کشاندن ایالات متحده به جنگ است».

آماده‌باش اسرائیل و ابهام در آینده مذاکرات

در ادامه این تحولات، شبکه المیادین گزارش داده است رژیم صهیونیستی خود را برای احتمال حمله موشکی ایران آماده می‌کند و سطح هشدار را در تشکیلات مختلف خود افزایش داده است. این موضوع نشان‌دهنده تنش فزاینده در منطقه پس از حملات اخیر است. همه این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که کمتر از ۲۴ ساعت پیش، رسانه‌هایی مانند سی‌ان‌ان از سفر نمایندگان قطری به تهران با هدف تسهیل روند نهایی‌سازی یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا خبر داده بودند. همچنین طبق گزارش العربیه، قرار بود نشست آنلاینی با نظارت میانجیگرانی از قطر و پاکستان میان مقامات آمریکایی و ایرانی برگزار و تفاهم‌نامه صلح امضا شود که بر اساس آن، محاصره بنادر ایران پایان یافته و تنگه هرمز بازگشایی می‌شد. با این حال، حمله اسرائیل به ضاحیه، تمامی این محاسبات را بر هم زده است. اگرچه جزئیات تفاهم مورد بحث شامل محورهایی چون آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران، رفع محدودیت‌های دریایی و تجاری و در نهایت لغو تحریم‌ها و بازسازی خسارت‌ها بود، اما اکنون با توجه به نقض آشکار پیش‌شرط توقف درگیری‌ها، آینده این توافق در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

چالش جدید برای دولت آمریکا

این وضعیت، دولت آمریکا را در موقعیت دشواری قرار داده است. از یک سو واشینگتن برای جلوگیری از گسترش دامنه جنگ در منطقه و کاهش تنش‌ها نیازمند توافق با تهران است و از سوی دیگر، متحد استراتژیک آن یعنی اسرائیل، با اقدام نظامی خود عملا مسیر دیپلماسی را مسدود کرده است. تحلیلگران معتقدند نتانیاهو و کابینه او به‌خوبی می‌دانند هر توافقی میان ایران و آمریکا که منجر به کاهش فشار بر تهران شود، به ضرر راهبرد امنیتی اسرائیل در منطقه خواهد بود. اکنون این پرسش مطرح است که آیا مذاکرات می‌تواند مسیر خود را ادامه دهد یا خیر؟ آنچه مسلم به نظر می‌رسد، سخنان صریح قالیباف است که اعلام کرد: «اگر اراده و توان اجرای تعهدات خود را ندارید، سخن‌گفتن از ادامه مسیر ممکن نیست». به نظر می‌رسد حمله اسرائیل با هدف مانع‌تراشی در مسیر توافق انجام شده، اما هنوز مشخص نیست که آیا این اقدام می‌تواند به طور کامل مذاکرات را متوقف کند یا اینکه دیپلماسی منطقه‌ای بار دیگر بر بحران‌افزایی‌های نظامی غلبه خواهد کرد. تا روشن‌شدن تکلیف این پرونده، باید منتظر تحولات ساعات و روزهای آینده بود.