دیپلماسی حقیقی و یا دیپلماسی فریب و دست چدنی

مقداد توانانیا . پژوهشگر مسائل ایران و خاورمیانه

در بحبوحه و کوران جنگ تحمیلی اخیر و در حالی که نیروهای نظامی ایران در شرایط دفاع جانانه و سختی به سر می برند , اظهارات رئیس جمهور ترامپ در 24 مارچ 2026 (فروردین 1405) که ایران به دنبال مذاکره است و ما 15 شرط اصلی گذاشته ایم که یک و دو و سه مربوط به مسائل هسته ایی ایران هست, تنگه هرمز باید باز شود و ما و ایران باید آن را مدیریت کنیم , اینکه با شخصی از ایران مذاکره کرده ایم که می تواند رهبر واقعی و بزرگ برای همه ایرانیان باشد و...

تلویزیون های ماهواره ای اینترنشنال و VOA و بی بی سی و... همواره سعی در بزرگ نمایی چنین خبری داشتند با دعوت چند تن از کارشناسان که بیشتر خط فکری آنها ترجمان تسلیم کامل ایران و شادمانی در برابر کشته شدگان اخیر ایران در سطح سران و بعضا مردم عادی داشتند , حال چنین کارشناسان با شور و حرارت اذعان می نمودند که بعد از طرح مذاکره و شروط رئیس جمهور ترامپ , توپ در زمین ایران هست و ایران باید به سرعت بیش از آنکه دیرتر شود به سرعت شروط طرح شده را بپذیرد , ایران خود دنبال مذاکره بود و این فرصتی است تا سریع تر از مخمصه جنگ خارج شود و... که در قالب بمباردمان های خبری و پوشش های متنوع سعی در اقناع بیننده دارند.

حال پرسش این است اظهارات اخیر پرزیدنت ترامپ در مورد مذاکرات جدید و احتمال توافق با ایران، صرفا «یک نیرنگ جدید و بزرگ‌تر از دو فریب و جنگ قبلی» است. 

آمریکا با ارسال لشکر ۸۲ هوابرد یکی از معروف‌ترین و قدیمی‌ترین یگان‌های هوابرد جهان است. ویژگی اصلی این لشکر، توانایی آن در «واکنش فوری» است. یگان واکنش سریع آن که در حال اعزام به ایران است، طرح اصلی آمریکا شاید این است که ظرف چند روز آینده یک عملیات بزرگ و سرنوشت ساز علیه ایران در حوزه خلیج فارس انجام دهد، عملیاتی آبی-خاکی همراه با حملات سنگین به زیر ساخت های ایران در جزیره خارک و در جنوب ایران.

عربستان سعودی و امارات و حتا قطر از کشورهای حوزه خلیج فارس به رهبری و هاب عربستان، قبل و بعد از حملات نظامی، بطور کامل با آمریکا و اسراییل هماهنگ بوده و هستند, آمریکا با فشار مشترک آنها و اسراییل به ایران حمله کرد و در حقیقت آنها شرکای اصلی این جنگ بوده و هستند و هدف مشترک شان؛ «نابودی کامل زیرساخت ها و نظام سیاسی ایران» است.

حال باید دید که دستورکار واقعی و هدف نهایی آمریکا در چند روز آینده چیست : «دیپلماسی حقیقی» یا «جنگ گسترده تر».

در چنین وضعیت بغرنجی، ملت ایران به حافظه تاریخی خود مراجعه می نماید. از کودتای مرداد ۱۳۳۲ تا تحریم‌های ‌فلج‌کننده ، تجربه‌هایی آموخته هستند که هشدار می‌دهد پشت هر لبخند آمریکایی و درخواست مذاکره ایی دست چدنی قرار دارد و ممکن است تهدیدی نهفته ‌باشد. آنها بارها نشان داده‌اند که چگونه از نمایش دموکراسی و حقوق بشر برای جاه‌طلبی ‌خود بهره می‌گیرند.

می‌توان حدس زد که : ایران قبل از آغاز مذاکرات شروع جنگ تحمیلی دوم؛ خود را برای حملات نظامی آمریکا و اسراییل آماده کرده بود و به همین دلیل حدود یک ماه گذشته قدرتمندانه مقابله نموده و محاسبات آمریکا و متحدنشان را بهم ریخته است . اما نکته شاید در این دو سناریو باشد:

سناریو 1- اصل تضمین و اعتمادسازی در پرونده هسته ای  از سوی ایران (همچون برجام ): این مساله از سوی یک مقام عالی رتبه ارشد ایران برای حصول و وثوق مناسب و میسور باشد. چنین راهبردی قطعا در فضای اعتماد کامل دو طرف قابل بررسی است که در حال حاضر و فضای جنگی دور از ذهن به نظر می رسد.

سناریو 2- ایران قبل از آغاز مذاکرات فوریه ۲۰۲۶  خود را برای حملات نظامی آمریکا و اسراییل آماده کرده بود و به همین علت حدود یک ماه گذشته دلیرانه دفاع نموده و محاسبات آمریکا و متحدینش را مغشوش نموده است . با این حال بر اساس برخی داده‌ها، دشمنان ایران با پشتیبانی یکی از کشورهای منطقه، در حال تدارک عملیات اشغال یکی از جزایر ایرانی هستند. نیروهای نظامی ایران با آمادگی کامل و رصد تحرکات دشمن می تواند مانع از تحقق چنین هدف شومی شود.

در پایان شاید در کشورم ایران کم و کاستی هایی وجود داشته باشد به خصوص از نظر اقتصادی ایراداتی وجود داشته اما آنهایی که چشم شان به خارج از کشور است ظرفیت های داخلی را نمی بینند, ما باید با اتحاد از این مرحله دشوار عبور کرده و با رفتارهای مدنی مناسب در پی اصلاح و تدبیر امور گام برداریم . خدای نکرده تسلط دشمن ضمن این که در گام نخست به فکر منافع ملی خودشان گام بر می دارند , قطعا کشور را در سایه نا امنی شدید و حذف کانون های مدنی مناسب بوجود آمده و تندروی های گروهی که شاید منافع کلی ایران را نمی بینند باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «بله» و «روبیکا» بپیوندید.