حکایت «فیلم اولیها» در گفتوگو با رضا گوران
عاشق تئاتر هستم، دیوانه فیلمسازی
بهناز شیربانی
رضا گوران بهزودی نخستین فیلم بلندش را مقابل دوربین میبرد. گوران بیشتر با آثاری در تئاتر که بسیاری از آنها مورد تحسین قرار گرفته، شناخته شده است. «یرما»، «شب آوازهایش را میخواند» و «آدم آدم است»، برخی از آثاری است که او در تئاتر کارگردانی کرده، هرچند که به قول خودش همیشه جدا از تصویر و فیلمسازی هم نبوده و علاقهمند است در این مدیوم بیشتر فعالیت کند. با گوران درباره پررنگشدن حضورش در سینما و چگونگی ساخت فیلم اولش گپوگفتی داشتیم.
در تمام این سالها کم نبودند چهرههایی که از تئاتر به سینما آمدند و ساخت فیلم بلند را تجربه کردند. با صدور مجوز ساخت فیلم بلندتان، بهزودی شما را بیشتر در سینما خواهیم دید، چرا سینما برای شما جدیتر شد؟
من از 18سالگی دستیار کارگردان بودم و کارهایی از این دست انجام دادم و تغییر رشته دادم و ترجیح دادم تئاتر بخوانم. آن زمان دو آموزشگاه، یکی زیر نظر آقای سمندریان و دیگری زیر نظر آقای تارخ فعالیت میکردند و من با انتخاب آموزشگاه سمندریان تئاتر را جدیتر ادامه دادم. در تمام این سالها منتظر فرصتی برای فیلمسازی بودم. چندسال قبل فیلم مستندی درباره یک آیین مذهبی در دماوند ساختم و مدتی قبل فیلم نیمه بلندم «هنوز نه» را ساختم. واقعیت این است که سالهاست در تئاتر مشغول هستم و همیشه به سینما علاقهمند بودهام. ادعایی در زمینه فیلمسازی در سینما ندارم اما میدانم دقیقا بهدنبال چه هستم. آمدن من به سینما به این معنی نیست که از تئاتر جدا شدهام. تئاتر خانه من است.
البته شما از آن دسته کارگردانهایی هستید که آثارتان در تئاتر با استقبال خوبی از سمت مردم و منتقدان روبهرو شده است و با توجه به تفاوت این دو مدیوم، شاید تا حدودي همین موفقیت در سینما قابل حدس نباشد.
البته که این دو مدیوم تفاوتهایی با هم دارند. البته برخی این انتقاد را به برخی از آثارم در تئاتر داشتند که چرا از بازیگران سینما استفاده کردهام؟! فیلمنامههای زیادی برای تلویزیون و سینما نوشتم و تصمیم گرفتم اینبار خودم فیلم بلندی را کارگردانی کنم و ساخت فیلم نیمهبلند و اتفاقاتی که در این فیلم افتاد، باعث شد که فکر کنم برای ساخت فیلم بلند آمادهام. واقعیت این است که از تجربهکردن هراسی ندارم. در تئاتر همیشه به سراغ سوژههایی رفتهام که برایم چالشبرانگیز باشند و سینما هم برایم چالش بزرگتری است.
فیلمنامه فیلم سینمایی از الان مشخص است یا بازیگران و عواملی که قرار است با آنها کار کنید؟
در سینما همیشه به قصهگفتن اعتقاد دارم هرچند که در تئاتر خیلی این موضوع در آثارم پررنگ نشد اما به قصهگفتن معتقدم. من همان آدم هستم با همان طرز فکرهایی که تا الان با آنها کار کردهام. مدیوم برای من تغییر خواهد کرد و تلاشم را برای حضور در سینما و ساخت فیلم بلندم انجام میدهم و این نفس تلاشکردن است که اهمیت دارد و برای من تجربه بزرگی است. سینما برایم جدی است و از الان نمیتوانم بگویم که چه پیش خواهد آمد. همانطور که گفتم، تئاتر خانه من است و هروقت بخواهم، کار میکنم. من عاشق تئاتر هستم و دیوانه فیلمسازی. دو، سه طرح برای ساخت فیلم بلند در نظر گرفته شده است که در نهایت یکی از آنها انتخاب خواهد شد و فضای فیلم در فصل سرما روایت میشود و باید منتظر فصل پاییز و زمستان بود. اما دوست دارم در اینجا به نکتهای هم اشاره کنم و آن این است که بسیاری مرا به ادامه راه در سینما تشویق کردند که یکی از آنها اصغر عبداللهی بود که نقش ویژهای در تصمیم من داشت.
اینکه گفته میشود شرایط برای اهالی تئاتر مثل سابق نیست و بسیاری سینما یا مدیوم تصویر را به تئاتر ترجیح میدهند، تا چه حد از نظر شما پذیرفتنی است؟
شاید شرایط تئاتر مثل سابق نباشد و کمی درهمریختگی داشته باشد، اما واقعیت این است که کسی سینما یا تئاتر را بههم ترجیح نمیدهد. هرکدام از آنها جایگاه خودشان را دارند. بسته به چیزی که شما قصد دارید به مخاطب منتقل کنید، مدیوم را انتخاب میکنید و براساس آن میجنگید. هیچوقت نمیشود از تئاتر به سینما فرار کرد یا برعکس. به نظر من این دو هنر بسیار بههم نزدیک است و دلیلی ندارد اینطور فکر کنیم. شخصا فکر میکنم براساس مدیومی که مخاطب مشخص میکند، ما میتوانیم به این سمت حرکت کنیم و من پارهای از دیدگاههای زیباییشناسیام را در سینما و پارهای را در تئاتر یا پارهای را در نقاشی یا عکاسی دنبال میکنم. به نظرم آرتیست باید ببيند با چه مدیومی میتواند جهانبینی و درونیاتش را بگوید و همان را انتخاب کند.
رضا گوران بهزودی نخستین فیلم بلندش را مقابل دوربین میبرد. گوران بیشتر با آثاری در تئاتر که بسیاری از آنها مورد تحسین قرار گرفته، شناخته شده است. «یرما»، «شب آوازهایش را میخواند» و «آدم آدم است»، برخی از آثاری است که او در تئاتر کارگردانی کرده، هرچند که به قول خودش همیشه جدا از تصویر و فیلمسازی هم نبوده و علاقهمند است در این مدیوم بیشتر فعالیت کند. با گوران درباره پررنگشدن حضورش در سینما و چگونگی ساخت فیلم اولش گپوگفتی داشتیم.
در تمام این سالها کم نبودند چهرههایی که از تئاتر به سینما آمدند و ساخت فیلم بلند را تجربه کردند. با صدور مجوز ساخت فیلم بلندتان، بهزودی شما را بیشتر در سینما خواهیم دید، چرا سینما برای شما جدیتر شد؟
من از 18سالگی دستیار کارگردان بودم و کارهایی از این دست انجام دادم و تغییر رشته دادم و ترجیح دادم تئاتر بخوانم. آن زمان دو آموزشگاه، یکی زیر نظر آقای سمندریان و دیگری زیر نظر آقای تارخ فعالیت میکردند و من با انتخاب آموزشگاه سمندریان تئاتر را جدیتر ادامه دادم. در تمام این سالها منتظر فرصتی برای فیلمسازی بودم. چندسال قبل فیلم مستندی درباره یک آیین مذهبی در دماوند ساختم و مدتی قبل فیلم نیمه بلندم «هنوز نه» را ساختم. واقعیت این است که سالهاست در تئاتر مشغول هستم و همیشه به سینما علاقهمند بودهام. ادعایی در زمینه فیلمسازی در سینما ندارم اما میدانم دقیقا بهدنبال چه هستم. آمدن من به سینما به این معنی نیست که از تئاتر جدا شدهام. تئاتر خانه من است.
البته شما از آن دسته کارگردانهایی هستید که آثارتان در تئاتر با استقبال خوبی از سمت مردم و منتقدان روبهرو شده است و با توجه به تفاوت این دو مدیوم، شاید تا حدودي همین موفقیت در سینما قابل حدس نباشد.
البته که این دو مدیوم تفاوتهایی با هم دارند. البته برخی این انتقاد را به برخی از آثارم در تئاتر داشتند که چرا از بازیگران سینما استفاده کردهام؟! فیلمنامههای زیادی برای تلویزیون و سینما نوشتم و تصمیم گرفتم اینبار خودم فیلم بلندی را کارگردانی کنم و ساخت فیلم نیمهبلند و اتفاقاتی که در این فیلم افتاد، باعث شد که فکر کنم برای ساخت فیلم بلند آمادهام. واقعیت این است که از تجربهکردن هراسی ندارم. در تئاتر همیشه به سراغ سوژههایی رفتهام که برایم چالشبرانگیز باشند و سینما هم برایم چالش بزرگتری است.
فیلمنامه فیلم سینمایی از الان مشخص است یا بازیگران و عواملی که قرار است با آنها کار کنید؟
در سینما همیشه به قصهگفتن اعتقاد دارم هرچند که در تئاتر خیلی این موضوع در آثارم پررنگ نشد اما به قصهگفتن معتقدم. من همان آدم هستم با همان طرز فکرهایی که تا الان با آنها کار کردهام. مدیوم برای من تغییر خواهد کرد و تلاشم را برای حضور در سینما و ساخت فیلم بلندم انجام میدهم و این نفس تلاشکردن است که اهمیت دارد و برای من تجربه بزرگی است. سینما برایم جدی است و از الان نمیتوانم بگویم که چه پیش خواهد آمد. همانطور که گفتم، تئاتر خانه من است و هروقت بخواهم، کار میکنم. من عاشق تئاتر هستم و دیوانه فیلمسازی. دو، سه طرح برای ساخت فیلم بلند در نظر گرفته شده است که در نهایت یکی از آنها انتخاب خواهد شد و فضای فیلم در فصل سرما روایت میشود و باید منتظر فصل پاییز و زمستان بود. اما دوست دارم در اینجا به نکتهای هم اشاره کنم و آن این است که بسیاری مرا به ادامه راه در سینما تشویق کردند که یکی از آنها اصغر عبداللهی بود که نقش ویژهای در تصمیم من داشت.
اینکه گفته میشود شرایط برای اهالی تئاتر مثل سابق نیست و بسیاری سینما یا مدیوم تصویر را به تئاتر ترجیح میدهند، تا چه حد از نظر شما پذیرفتنی است؟
شاید شرایط تئاتر مثل سابق نباشد و کمی درهمریختگی داشته باشد، اما واقعیت این است که کسی سینما یا تئاتر را بههم ترجیح نمیدهد. هرکدام از آنها جایگاه خودشان را دارند. بسته به چیزی که شما قصد دارید به مخاطب منتقل کنید، مدیوم را انتخاب میکنید و براساس آن میجنگید. هیچوقت نمیشود از تئاتر به سینما فرار کرد یا برعکس. به نظر من این دو هنر بسیار بههم نزدیک است و دلیلی ندارد اینطور فکر کنیم. شخصا فکر میکنم براساس مدیومی که مخاطب مشخص میکند، ما میتوانیم به این سمت حرکت کنیم و من پارهای از دیدگاههای زیباییشناسیام را در سینما و پارهای را در تئاتر یا پارهای را در نقاشی یا عکاسی دنبال میکنم. به نظرم آرتیست باید ببيند با چه مدیومی میتواند جهانبینی و درونیاتش را بگوید و همان را انتخاب کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.