|

از تذكر تا حبس

قوانین برخورد با قصور و خطای پزشکی تقریبا در ایران و جهان مشابه است. به‌طور کلی قصور پزشکی ناظر بر آسیب‌رساندن به یک بیمار از سوی پزشکان و سایر ارائه‌دهندگان خدمات درمانی در نتیجه سهل‌انگاری یا غفلت است. خطا یا قصور پزشکی در دنیا شامل مواردی از قبیل تشخیص اشتباه بیماری، تجویز اشتباه دارو، هشدارندادن به بیمار درباره خطرات و عوارض جانبی یک روش درمانی، انجام خدمات بدون رضایت آگاهانه بیمار و اشتباه در طول جراحی یا زایمان است. اما روند پیگیری خطای پزشکی در دنیا چگونه است. قوانین مختلفی در کشورهای متفاوت حاکم است اما در بسیاری از کشورهای جهان این قانون ثابت است که شما برای پیگیری پرونده خطای پزشکی حتما باید وکیل بگیرید. در بسیاری از کشورهای دنیا فقط ارائه دادخواست شخصی در این زمینه کافی نیست. همچنین به دلیل تخصصی که در پرونده‌های پزشکی نیاز هست همه وکلا حاضر نیستند این پرونده‌ها را قبول کنند. پس از گرفتن وکیل، اوست که به جمع‌آوری شواهد می‌پردازد و شکایت را تنظیم می‌کند. این شکایت سپس باید از سوی دستگاه قضائی کشور مورد بررسی کارشناسانه قرار گیرد. پس از تأیید درصورتی‌که جبران خسارت مالی امکان‌پذیر باشد، پزشک با مذاکره و پرداخت مبلغی که دادگاه تعیین می‌کند پرونده را مختومه می‌کند اما اگر جبران خسارت ممکن یا مذاکرات بین بیمار و پزشک رضایت‌بخش نباشد، هیأت‌منصفه درباره آن تصمیم خواهد گرفت.
در ایران دو نوع تخلف برای پزشکان در نظر گرفته شده است:
الف- تخلفات انتظامی: که مرجع تشخیص این امر سازمان نظام پزشکی است و به دلیل تخصصی‌بودن موضوع از نظرات کارشناسی متخصصان مربوطه استفاده خواهد شد. اگر تخلف پزشکان متضمن یکی از عناوین مجرمانه نباشد، فقط به‌عنوان تخلف انتظامی با آن برخورد خواهد شد.
رعایت‌‌نکردن موازین‌ شرعی‌ و قانونی‌ و مقررات‌ صنفی‌ و حرفه‌ای‌ و شغلی‌ و سهل‌انگاری‌ در انجام‌ وظایف‌ قانونی‌ به‌ وسیله‌ شاغلان‌ حرفه‌هاي‌ پزشکی‌ و وابسته‌ به‌ پزشکی، تخلف‌ محسوب می‌شود‌ و متخلفان‌ حسب‌ مورد به‌ مجازات‌های‌ زیر محکوم‌ می‌شوند:
- تذکر یا توبیخ‌ شفاهی‌ در حضور هیأت‌مدیره‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌.
- اخطار یا توبیخ‌ کتبی‌ با درج‌ در پرونده‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌.
- توبیخ‌ کتبی‌ با درج‌ در پرونده‌ نظام‌ پزشکی‌ و نشریه‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌ یا الصاق‌ رأی‌ در تابلو اعلانات‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌.
- محرومیت‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ و وابسته به آن‌ از سه ماه‌ تا یک سال‌ در محل‌ ارتکاب‌ تخلف‌.
- محرومیت‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ و وابسته به آن‌ از سه ماه‌ تا یک سال‌ در همه کشور.
- محرومیت‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ از بیش‌ از یک سال‌ تا پنج سال‌ در همه‌ کشور.
- محرومیت‌ دائم‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ و وابسته به آن‌ در تمام‌ کشور.
ب- جرائم پزشکی، که مرجع احراز جرم و تعیین مجازات آن برعهده مراجع قضائی اعم از دادسرا و دادگاه‌های کیفری است. البته دراین‌مورد هم به لحاظ تخصصی‌بودن موضوع، از نظرات کارشناسی سازمان پزشکی قانونی و سازمان نظام پزشکی استفاده می‌شود. ولی تعیین تقصیر یا قصور کادر پزشکی یا بی‌گناهی آنان درنهایت برعهده قاضی صادر‌کننده رأی است. چنانچه تخلف پزشکان و کادر پزشکی متضمن یکی از عناوین مجرمانه مانند قتل یا ضرب‌وجرح، نقص عضو اعم از عمدی یا غیرعمدی و سقط جنین برخلاف ضوابط و مانند آن باشد، با مرتکب آن برابر مجازات‌های مندرج در قوانین جزایی به‌ویژه قانون مجازات اسلامی برخورد خواهد شد، که حسب مورد مجازات‌هایی مانند حبس، جزای نقدی، پرداخت دیه و حتی محرومیت از اشتغال به حرفه طبابت را دربر خواهد داشت.

قوانین برخورد با قصور و خطای پزشکی تقریبا در ایران و جهان مشابه است. به‌طور کلی قصور پزشکی ناظر بر آسیب‌رساندن به یک بیمار از سوی پزشکان و سایر ارائه‌دهندگان خدمات درمانی در نتیجه سهل‌انگاری یا غفلت است. خطا یا قصور پزشکی در دنیا شامل مواردی از قبیل تشخیص اشتباه بیماری، تجویز اشتباه دارو، هشدارندادن به بیمار درباره خطرات و عوارض جانبی یک روش درمانی، انجام خدمات بدون رضایت آگاهانه بیمار و اشتباه در طول جراحی یا زایمان است. اما روند پیگیری خطای پزشکی در دنیا چگونه است. قوانین مختلفی در کشورهای متفاوت حاکم است اما در بسیاری از کشورهای جهان این قانون ثابت است که شما برای پیگیری پرونده خطای پزشکی حتما باید وکیل بگیرید. در بسیاری از کشورهای دنیا فقط ارائه دادخواست شخصی در این زمینه کافی نیست. همچنین به دلیل تخصصی که در پرونده‌های پزشکی نیاز هست همه وکلا حاضر نیستند این پرونده‌ها را قبول کنند. پس از گرفتن وکیل، اوست که به جمع‌آوری شواهد می‌پردازد و شکایت را تنظیم می‌کند. این شکایت سپس باید از سوی دستگاه قضائی کشور مورد بررسی کارشناسانه قرار گیرد. پس از تأیید درصورتی‌که جبران خسارت مالی امکان‌پذیر باشد، پزشک با مذاکره و پرداخت مبلغی که دادگاه تعیین می‌کند پرونده را مختومه می‌کند اما اگر جبران خسارت ممکن یا مذاکرات بین بیمار و پزشک رضایت‌بخش نباشد، هیأت‌منصفه درباره آن تصمیم خواهد گرفت.
در ایران دو نوع تخلف برای پزشکان در نظر گرفته شده است:
الف- تخلفات انتظامی: که مرجع تشخیص این امر سازمان نظام پزشکی است و به دلیل تخصصی‌بودن موضوع از نظرات کارشناسی متخصصان مربوطه استفاده خواهد شد. اگر تخلف پزشکان متضمن یکی از عناوین مجرمانه نباشد، فقط به‌عنوان تخلف انتظامی با آن برخورد خواهد شد.
رعایت‌‌نکردن موازین‌ شرعی‌ و قانونی‌ و مقررات‌ صنفی‌ و حرفه‌ای‌ و شغلی‌ و سهل‌انگاری‌ در انجام‌ وظایف‌ قانونی‌ به‌ وسیله‌ شاغلان‌ حرفه‌هاي‌ پزشکی‌ و وابسته‌ به‌ پزشکی، تخلف‌ محسوب می‌شود‌ و متخلفان‌ حسب‌ مورد به‌ مجازات‌های‌ زیر محکوم‌ می‌شوند:
- تذکر یا توبیخ‌ شفاهی‌ در حضور هیأت‌مدیره‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌.
- اخطار یا توبیخ‌ کتبی‌ با درج‌ در پرونده‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌.
- توبیخ‌ کتبی‌ با درج‌ در پرونده‌ نظام‌ پزشکی‌ و نشریه‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌ یا الصاق‌ رأی‌ در تابلو اعلانات‌ نظام‌ پزشکی‌ محل‌.
- محرومیت‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ و وابسته به آن‌ از سه ماه‌ تا یک سال‌ در محل‌ ارتکاب‌ تخلف‌.
- محرومیت‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ و وابسته به آن‌ از سه ماه‌ تا یک سال‌ در همه کشور.
- محرومیت‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ از بیش‌ از یک سال‌ تا پنج سال‌ در همه‌ کشور.
- محرومیت‌ دائم‌ از اشتغال‌ به‌ حرفه‌های‌ پزشکی‌ و وابسته به آن‌ در تمام‌ کشور.
ب- جرائم پزشکی، که مرجع احراز جرم و تعیین مجازات آن برعهده مراجع قضائی اعم از دادسرا و دادگاه‌های کیفری است. البته دراین‌مورد هم به لحاظ تخصصی‌بودن موضوع، از نظرات کارشناسی سازمان پزشکی قانونی و سازمان نظام پزشکی استفاده می‌شود. ولی تعیین تقصیر یا قصور کادر پزشکی یا بی‌گناهی آنان درنهایت برعهده قاضی صادر‌کننده رأی است. چنانچه تخلف پزشکان و کادر پزشکی متضمن یکی از عناوین مجرمانه مانند قتل یا ضرب‌وجرح، نقص عضو اعم از عمدی یا غیرعمدی و سقط جنین برخلاف ضوابط و مانند آن باشد، با مرتکب آن برابر مجازات‌های مندرج در قوانین جزایی به‌ویژه قانون مجازات اسلامی برخورد خواهد شد، که حسب مورد مجازات‌هایی مانند حبس، جزای نقدی، پرداخت دیه و حتی محرومیت از اشتغال به حرفه طبابت را دربر خواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.