حق با «بيگانه» بود؟
مازيار خسروي . دبيرگروه سياست
يكم: «ما لعنت شدهايم كه با هم زندگي كنيم»؛ اين را نويسنده كتاب «بيگانه»، شش دهه پيش گفت. مخاطب توأمان او استقلالطلبان الجزايري و مليگرايان فرانسوي بودند. راهحل او براي جنگ خونيني كه شش سال بعد - زماني كه كامو ديگر مرده بود- به استقلال مستعمره زادگاهش انجاميد، در آن زمان بيش از حد معتدل، رؤياپردازانه و فانتزي به نظر ميرسيد. آن روزها از گلوي روشنفكران فرانسه، تنها صداي سارتر به گوش ميرسيد. كسي كه به طور قاطع امكان هرگونه همزيستي مسالمتآميز ميان فرانسويان و اعراب را در الجزاير به باد استهزا ميگرفت. زهرخند تاريخ آنكه آن روزها، بورژوازاده پاريسي، تجسم روح و زبان «چپ اروپايي» بود و يتيم بزرگشده در زاغههاي حومه الجزيره، نماد تداوم استعمار.
دوم: شش سال پيش يك دستفروش فارغالتحصيل دانشگاه در تونس، جان بهلبآمدهاش را هيزم آتش انقلابي كرد كه شعلهاش كوتاهزماني بعد به تمام جهان عرب سرايت كرد. آن شعله اكنون به خاموشي گراييده و خاكسترش، بستر تناسخ هيولايي خفته در اعماق تاريخ شده است. كامو زماني گفته بود: «...آفتاب به من آموخت که تاریخ، همه چیز نیست». آن كس كه با رؤياي زندگي، پيكرش را ققنوس خيزش اميد كرد «محمد بوعزيزي» نام داشت و كسي كه راننده ارابه مرگ بود «محمد بوهلال». هر دو تونسي...
سوم: آنچه در جهان واقع رخ ميدهد، گاه چنان مرزهاي كابوس را درمينوردد كه ذهن آدمي براي هضم آن ناگزير بايد «مرزهاي ممكن» را جابهجا كند. در يازدهم سپتامبر، فيلم كوبيدهشدن هواپيماهاي مسافربري به برجهاي دوقلو، هاليووديترين سكانس تاريخ شد و آنچه اكنون در «نيس» رخ داده، ميتواند آغاز «موج نو» ديگري در سينماي فرانسه باشد.
چهار: كامو حق داشت كه از آفتاب سوزان شمال آفريقا بياموزد تاريخ همهچيز نيست؛ اما تاريخ همينقدر هست كه از سرنوشت «رفتگان» به «آيندگان» بياموزاند در عالم واقع، بيگانههايي كه با گذشتهاي دوگانه در جغرافيايي يگانه به زيستن با يكديگر ناگزير شدهاند، ناچارند زندگيكردن با يكديگر را بياموزند وگرنه كشتن يكديگر را خواهند آموخت.
يكم: «ما لعنت شدهايم كه با هم زندگي كنيم»؛ اين را نويسنده كتاب «بيگانه»، شش دهه پيش گفت. مخاطب توأمان او استقلالطلبان الجزايري و مليگرايان فرانسوي بودند. راهحل او براي جنگ خونيني كه شش سال بعد - زماني كه كامو ديگر مرده بود- به استقلال مستعمره زادگاهش انجاميد، در آن زمان بيش از حد معتدل، رؤياپردازانه و فانتزي به نظر ميرسيد. آن روزها از گلوي روشنفكران فرانسه، تنها صداي سارتر به گوش ميرسيد. كسي كه به طور قاطع امكان هرگونه همزيستي مسالمتآميز ميان فرانسويان و اعراب را در الجزاير به باد استهزا ميگرفت. زهرخند تاريخ آنكه آن روزها، بورژوازاده پاريسي، تجسم روح و زبان «چپ اروپايي» بود و يتيم بزرگشده در زاغههاي حومه الجزيره، نماد تداوم استعمار.
دوم: شش سال پيش يك دستفروش فارغالتحصيل دانشگاه در تونس، جان بهلبآمدهاش را هيزم آتش انقلابي كرد كه شعلهاش كوتاهزماني بعد به تمام جهان عرب سرايت كرد. آن شعله اكنون به خاموشي گراييده و خاكسترش، بستر تناسخ هيولايي خفته در اعماق تاريخ شده است. كامو زماني گفته بود: «...آفتاب به من آموخت که تاریخ، همه چیز نیست». آن كس كه با رؤياي زندگي، پيكرش را ققنوس خيزش اميد كرد «محمد بوعزيزي» نام داشت و كسي كه راننده ارابه مرگ بود «محمد بوهلال». هر دو تونسي...
سوم: آنچه در جهان واقع رخ ميدهد، گاه چنان مرزهاي كابوس را درمينوردد كه ذهن آدمي براي هضم آن ناگزير بايد «مرزهاي ممكن» را جابهجا كند. در يازدهم سپتامبر، فيلم كوبيدهشدن هواپيماهاي مسافربري به برجهاي دوقلو، هاليووديترين سكانس تاريخ شد و آنچه اكنون در «نيس» رخ داده، ميتواند آغاز «موج نو» ديگري در سينماي فرانسه باشد.
چهار: كامو حق داشت كه از آفتاب سوزان شمال آفريقا بياموزد تاريخ همهچيز نيست؛ اما تاريخ همينقدر هست كه از سرنوشت «رفتگان» به «آيندگان» بياموزاند در عالم واقع، بيگانههايي كه با گذشتهاي دوگانه در جغرافيايي يگانه به زيستن با يكديگر ناگزير شدهاند، ناچارند زندگيكردن با يكديگر را بياموزند وگرنه كشتن يكديگر را خواهند آموخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.