سرکوب به بهانه «نبرد با تروریسم»
هادي فيروزي
حدود 22 میلیون چینی در سینکیانگ زندگی میکنند که نزدیک به نیمی از آنها مسلمانان اویغور هستند. مسلمانان اویغور در گستره هزاررنگ چین، اقلیتی مهجور و مظلوم واقع شدهاند. چراکه سالها است بهوسیله حزب کمونیست چین آزار و سرکوب میشوند. سینکیانگ که از سال ۱۹۵۵ یک منطقه خودمختار اعلام شده است، در زبان چینی معنای «سرزمین نو» میدهد؛ اما خود اویغورها ترجیح میدهند آن را اویغورستان یا ترکستان شرقی بنامند.
بعد از حملات تروریستی ۱۳ نوامبر سالگذشته در پاریس، چین در پاسخ به شعار جهانی «مبارزه با تروریسم»، آزار اقلیت مسلمان اویغور را افزایش داد. بعد از حملات پاریس، «شینهوا»، خبرگزاری دولتی چین، به نقل از «وانگ یی»، دیپلمات چینی، گزارش داد: «سرکوب نیروهای تروریستی ترکستان شرقی باید تبدیل به یکی از هدفهای مهم مبارزه با تروریسم شود».
اما سابقه آزار و اذیت مسلمانان در چین به بهانه نبرد با تروریسم، به زمان رویداد 11 سپتامبر برمیگردد. رویدادی که برای چین دستاویزی شد تا فشار را بر مسلمانان اویغور ساکن ایالت سینکیانگ شدت بخشد. «ربیا کادیر»، رئیس کنگره جهانی اویغور، میگوید: مقامات چین به بهانه واقعه 11 سپتامبر تمام اختلافات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اویغور را سرکوب کردند و بروز هرگونه خشونت در منطقه را به سه گروه تروریستها، جداییطلبان و مذهبیون افراطی نسبت میدهند. «علیم سیتوف»، دبیرکل انجمن اویغورهای آمریکا، دراینباره میگوید پکن پس از حملات تروریستی سال ٢٠٠١ به آمریکا، اویغورها را تروریستهای چین توصیف کرده است. با این اوصاف، به هر فردی که بهدلیل مخالفت با دولت چین دستگیر یا حتی اعدام شود، برچسب تروریست یا بنیادگرای اسلامی زده میشود.
به گفته تحلیلگران مسائل چین، با تغییر چشمانداز امنیتی جهان پس از حوادث ١١ سپتامبر و حضور نظامی آمریکا در آسیای مرکزی، بر اهمیت استراتژیک این منطقه برای چین افزوده شد. جلب موافقت چین از سوی آمریکا برای مبارزه با تروریسم و بنیادگرایی و متعاقب آن حضور نظامی آمریکا در پایگاه نظامی «مناس» قرقیزستان و «خانآب» ازبکستان، موجب ایجاد نوعی منافع مشترک برای چین و آمریکا به طور موقت شد. ایالاتمتحدهآمریکا پس از حملات ١١ سپتامبر، برای جلب حمایت چین در جنگ علیه تروریسم، جنبش اسلامی شرق ترکستان را به فهرست سازمانهای تروریستی وارد کرد. در نتیجه این تصمیم، چین برای برخوردهای خشونتبار با اقلیت مسلمان دلیل در خورتوجهی یافت.
گروههای حقوق بشر از مقامات این کشور را به خاطر سرکوب دینی مسلمانان اویغور به بهانه «مقابله با تروریسم»، بارها انتقاد کردهاند. از سالگذشته، مقامات چینی به کسانی که از همسایگان مسلمان خود جاسوسی کنند، جایزه نقدی میدهند. مقابله با پوشیدن حجاب و منع گذاشتن ریش نیز از دیگر اقداماتی است که علیه مسلمانان چینی انجام میشود.
همزمان با فرارسیدن سال نوی میلادی 2016، نمایندگان مجلس چین یک قانون ظاهرا «ضدتروریسم» را تصویب کردند که در دو حوزه «تأمین امنیت داخلی» و «تثبیت امنیت بینالمللی» تنظیم شده است. تصویب این قانون با اعتراض نهادهای حامی حقوق بشر و نیز دولت آمریکا روبهرو شده است. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: قانون ضدتروریسم چین، منجر به محدودیتهای بیشتر بر آزادی بیان، انجمنها، تجمع مسالمتآمیز و آزادی دینی در چین خواهد شد. او حتی اعلام کرد این قانون میتواند از شرکتهای فناوری بخواهد اطلاعات حساس را تحویل دولت بدهند.
امروزه در کنار مشکلات امنیتی، در اثر سیاستهای استبدادی حزب کمونیست چین، مردم سینکیانگ به لحاظ اقتصادی نیز زندگی سختی را میگذرانند. سیاستهای حکومت در این استان باعث سیطره اقتصادی چینیهای نژاد هان، که اکثریت جمعیت این کشور را تشکیل میدهند، بر مسلمانان و در نتیجه فقر و محرومیت مسلمانان شده است. درحالیکه چینیهای هان بیشترین تسهیلات دولتی را دارند و از سرمایهگذاریهای دولتی بهره میبرند، مسلمانان سینکیانگ در سرزمین مادری خود مانند بیگانگان زندگی میکنند و دولت چین را به تلاش برای نابودی آیین و فرهنگ خود متهم میکنند.
به گزارش دیدهبان حقوق بشر، «حزب کمونیست چین»، یک سیستم نظارتی چند لایه دارد که هر نوع فعالیت مذهبی در میان اویغورهای سینکیانگ را سرکوب میکند. در سالهای اخیر، حزب کمونیست، ریش بلند و حجاب اسلامی را در این منطقه ممنوع کرده است. دولت چین سالگذشته در آستانه فرارسیدن ماه رمضان اقدام به برگزاری جشنواره آبجو در استان مسلماننشین سینکیانگ کرد. این اقدام باعث خشمگینشدن مسلمانان چین و بروز اعتراضات گستردهای شد. ایندیپندنت نوشت: در نواحی مسلماننشین چین، به فروشگاهها و رستورانها دستور داده شد تا در روزهای ماه رمضان باز باشند. در سراسر جهان، معمولا دولتها اقدام به محدودکردن فروش الکل و سیگار، بهخاطر مضرات آنها میکنند. اما حزب کمونیست چین در استان «سینکیانگ»، از فروشندگان این استان صراحتا خواستهاند تا سیگار و مشروبات الکلی بفروشند.
به گزارش «رادیو آزاد آسیا» مقامات حزب در شهر «لاسکی»، واقع در «ختن»، در آوریل اعلام کردند همه رستورانها و سوپرمارکتها باید پیش از اول ماه مي «پنج نوع نوشیدنی الکلی و سیگار» را در «محل دید مشتریان» قرار دهند؛ فروشندگانی که از این دستور تخطی کنند، با توقیف مغازه و اقدامات قانونی مواجه خواهند شد. طیف وسیعی از اشکال عجیبوغریب سرکوب مذهبی در سینکیانگ گزارش شده که میتوان به برگزاری ضیافت رایگان ناهار توسط کارکنان حزب در ماه رمضان و دعوت از مسلمانان منطقه برای شرکت در آن با هدف شکستن روزه آنها اشاره کرد. همچنین جریمه مردان بهخاطر گذاشتن ریش و زنان برای پوشیدن روسری نیز از این دست اقدامات است.
در سالهای اخیر اقدامات حزب کمونیست چین در این منطقه، با چندین تظاهرات و آشوب همراه بوده است که مهمترین آن تظاهرات سال ۲۰۰۹ در شهر «اورومچی»، مرکز استان سینکیانگ بوده که پلیس به سمت تظاهرکنندگان شلیک کرده است. منابع حزب کمونیست چین میگویند ۱۹۷ نفر در این جریان کشته شدهاند؛ درحالیکه کنگره جهانی اویغورها، شمار کشتهشدگان را نزدیک ۶۰۰ نفر اعلام کرده است. آشوبهای مشابهی نیز در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ روی داده است. در گزارش کنگره آمده است، «چین همواره به چنین حوادثی بهعنوان اقدامات تروریستی مینگرد. بدون شک برخی از آنها اینگونه هستند؛ اما در بیشتر موارد برای افراد خارج از چین تقریبا غیرممکن است که بتوانند صحت اینگونه حوادثی که از نظر چین «تروریستی» است، بررسی کنند».
حدود 22 میلیون چینی در سینکیانگ زندگی میکنند که نزدیک به نیمی از آنها مسلمانان اویغور هستند. مسلمانان اویغور در گستره هزاررنگ چین، اقلیتی مهجور و مظلوم واقع شدهاند. چراکه سالها است بهوسیله حزب کمونیست چین آزار و سرکوب میشوند. سینکیانگ که از سال ۱۹۵۵ یک منطقه خودمختار اعلام شده است، در زبان چینی معنای «سرزمین نو» میدهد؛ اما خود اویغورها ترجیح میدهند آن را اویغورستان یا ترکستان شرقی بنامند.
بعد از حملات تروریستی ۱۳ نوامبر سالگذشته در پاریس، چین در پاسخ به شعار جهانی «مبارزه با تروریسم»، آزار اقلیت مسلمان اویغور را افزایش داد. بعد از حملات پاریس، «شینهوا»، خبرگزاری دولتی چین، به نقل از «وانگ یی»، دیپلمات چینی، گزارش داد: «سرکوب نیروهای تروریستی ترکستان شرقی باید تبدیل به یکی از هدفهای مهم مبارزه با تروریسم شود».
اما سابقه آزار و اذیت مسلمانان در چین به بهانه نبرد با تروریسم، به زمان رویداد 11 سپتامبر برمیگردد. رویدادی که برای چین دستاویزی شد تا فشار را بر مسلمانان اویغور ساکن ایالت سینکیانگ شدت بخشد. «ربیا کادیر»، رئیس کنگره جهانی اویغور، میگوید: مقامات چین به بهانه واقعه 11 سپتامبر تمام اختلافات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اویغور را سرکوب کردند و بروز هرگونه خشونت در منطقه را به سه گروه تروریستها، جداییطلبان و مذهبیون افراطی نسبت میدهند. «علیم سیتوف»، دبیرکل انجمن اویغورهای آمریکا، دراینباره میگوید پکن پس از حملات تروریستی سال ٢٠٠١ به آمریکا، اویغورها را تروریستهای چین توصیف کرده است. با این اوصاف، به هر فردی که بهدلیل مخالفت با دولت چین دستگیر یا حتی اعدام شود، برچسب تروریست یا بنیادگرای اسلامی زده میشود.
به گفته تحلیلگران مسائل چین، با تغییر چشمانداز امنیتی جهان پس از حوادث ١١ سپتامبر و حضور نظامی آمریکا در آسیای مرکزی، بر اهمیت استراتژیک این منطقه برای چین افزوده شد. جلب موافقت چین از سوی آمریکا برای مبارزه با تروریسم و بنیادگرایی و متعاقب آن حضور نظامی آمریکا در پایگاه نظامی «مناس» قرقیزستان و «خانآب» ازبکستان، موجب ایجاد نوعی منافع مشترک برای چین و آمریکا به طور موقت شد. ایالاتمتحدهآمریکا پس از حملات ١١ سپتامبر، برای جلب حمایت چین در جنگ علیه تروریسم، جنبش اسلامی شرق ترکستان را به فهرست سازمانهای تروریستی وارد کرد. در نتیجه این تصمیم، چین برای برخوردهای خشونتبار با اقلیت مسلمان دلیل در خورتوجهی یافت.
گروههای حقوق بشر از مقامات این کشور را به خاطر سرکوب دینی مسلمانان اویغور به بهانه «مقابله با تروریسم»، بارها انتقاد کردهاند. از سالگذشته، مقامات چینی به کسانی که از همسایگان مسلمان خود جاسوسی کنند، جایزه نقدی میدهند. مقابله با پوشیدن حجاب و منع گذاشتن ریش نیز از دیگر اقداماتی است که علیه مسلمانان چینی انجام میشود.
همزمان با فرارسیدن سال نوی میلادی 2016، نمایندگان مجلس چین یک قانون ظاهرا «ضدتروریسم» را تصویب کردند که در دو حوزه «تأمین امنیت داخلی» و «تثبیت امنیت بینالمللی» تنظیم شده است. تصویب این قانون با اعتراض نهادهای حامی حقوق بشر و نیز دولت آمریکا روبهرو شده است. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: قانون ضدتروریسم چین، منجر به محدودیتهای بیشتر بر آزادی بیان، انجمنها، تجمع مسالمتآمیز و آزادی دینی در چین خواهد شد. او حتی اعلام کرد این قانون میتواند از شرکتهای فناوری بخواهد اطلاعات حساس را تحویل دولت بدهند.
امروزه در کنار مشکلات امنیتی، در اثر سیاستهای استبدادی حزب کمونیست چین، مردم سینکیانگ به لحاظ اقتصادی نیز زندگی سختی را میگذرانند. سیاستهای حکومت در این استان باعث سیطره اقتصادی چینیهای نژاد هان، که اکثریت جمعیت این کشور را تشکیل میدهند، بر مسلمانان و در نتیجه فقر و محرومیت مسلمانان شده است. درحالیکه چینیهای هان بیشترین تسهیلات دولتی را دارند و از سرمایهگذاریهای دولتی بهره میبرند، مسلمانان سینکیانگ در سرزمین مادری خود مانند بیگانگان زندگی میکنند و دولت چین را به تلاش برای نابودی آیین و فرهنگ خود متهم میکنند.
به گزارش دیدهبان حقوق بشر، «حزب کمونیست چین»، یک سیستم نظارتی چند لایه دارد که هر نوع فعالیت مذهبی در میان اویغورهای سینکیانگ را سرکوب میکند. در سالهای اخیر، حزب کمونیست، ریش بلند و حجاب اسلامی را در این منطقه ممنوع کرده است. دولت چین سالگذشته در آستانه فرارسیدن ماه رمضان اقدام به برگزاری جشنواره آبجو در استان مسلماننشین سینکیانگ کرد. این اقدام باعث خشمگینشدن مسلمانان چین و بروز اعتراضات گستردهای شد. ایندیپندنت نوشت: در نواحی مسلماننشین چین، به فروشگاهها و رستورانها دستور داده شد تا در روزهای ماه رمضان باز باشند. در سراسر جهان، معمولا دولتها اقدام به محدودکردن فروش الکل و سیگار، بهخاطر مضرات آنها میکنند. اما حزب کمونیست چین در استان «سینکیانگ»، از فروشندگان این استان صراحتا خواستهاند تا سیگار و مشروبات الکلی بفروشند.
به گزارش «رادیو آزاد آسیا» مقامات حزب در شهر «لاسکی»، واقع در «ختن»، در آوریل اعلام کردند همه رستورانها و سوپرمارکتها باید پیش از اول ماه مي «پنج نوع نوشیدنی الکلی و سیگار» را در «محل دید مشتریان» قرار دهند؛ فروشندگانی که از این دستور تخطی کنند، با توقیف مغازه و اقدامات قانونی مواجه خواهند شد. طیف وسیعی از اشکال عجیبوغریب سرکوب مذهبی در سینکیانگ گزارش شده که میتوان به برگزاری ضیافت رایگان ناهار توسط کارکنان حزب در ماه رمضان و دعوت از مسلمانان منطقه برای شرکت در آن با هدف شکستن روزه آنها اشاره کرد. همچنین جریمه مردان بهخاطر گذاشتن ریش و زنان برای پوشیدن روسری نیز از این دست اقدامات است.
در سالهای اخیر اقدامات حزب کمونیست چین در این منطقه، با چندین تظاهرات و آشوب همراه بوده است که مهمترین آن تظاهرات سال ۲۰۰۹ در شهر «اورومچی»، مرکز استان سینکیانگ بوده که پلیس به سمت تظاهرکنندگان شلیک کرده است. منابع حزب کمونیست چین میگویند ۱۹۷ نفر در این جریان کشته شدهاند؛ درحالیکه کنگره جهانی اویغورها، شمار کشتهشدگان را نزدیک ۶۰۰ نفر اعلام کرده است. آشوبهای مشابهی نیز در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ روی داده است. در گزارش کنگره آمده است، «چین همواره به چنین حوادثی بهعنوان اقدامات تروریستی مینگرد. بدون شک برخی از آنها اینگونه هستند؛ اما در بیشتر موارد برای افراد خارج از چین تقریبا غیرممکن است که بتوانند صحت اینگونه حوادثی که از نظر چین «تروریستی» است، بررسی کنند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.