|

دگرگونی

«مرد گفت دارد یك رمان می‌خواند، اما هنوز تمامش نكرده. سوار ماشین زن بود؛ یك زانتیای نوك‌مدادی. خیلی وقت می‌شد با هم در بزرگراه گشت می‌زدند. گفت اسم رمان دگرگونی است. البته تغییر عقیده هم می‌شود ترجمه‌اش كرد. از یك نویسنده رمان نو به اسم میشل بوتور. بعد همان حرف‌هایی را زد كه معمولا درباره رمان نو می‌زنند. به اشیا توجه دارد و حدیث حال انسان شی‌ء‌زده امروز است. اما برای آن‌كه زن دلسرد نشود، خیلی سریع اضافه كرد البته میشل بوتور چنان آدم‌ها را ساخته، چنان كششی در داستان ایجاد كرده، چنان به درون آدم‌ها نفوذ كرده كه خیال می‌كنی بالزاك یا پروست می‌خوانی...» این بخشی از داستان «دگرگونی» است از مجموعه‌ای داستانی به نام «در سرزمینی دیگر» نوشته شاپور بهیان. پیش از این بهیان به‌عنوان مترجم و منتقد ادبی شناخته می‌شد و «در سرزمینی دیگر» اولین مجموعه داستان اوست كه شامل دوازده داستان كوتاه با این عناوین است: خواهر و برادر، راننده تاكسی تلفنی، حرف‌های خصوصی، دگرگونی، ایستگاه راه‌آهن، حامی، تك‌صندلی، من و قاطع و كیزاد، مراقب، گروه‌بندی آدم‌هایی كه می‌خواهیم از كنارشان بگذریم، در سرزمینی دیگر و من پسر شما نیستم. داستان‌های مجموعه «در سرزمینی دیگر» از چند حیث قابل‌توجه است، یكی این‌كه دوازده داستان گردآوری شده در كتاب متنوع‌اند و این تنوع هم به شیوه روایت داستان‌ها برمی‌گردد و هم به درونمایه و شخصیت‌های كتاب. همچنین قصه‌های این مجموعه به لحاظ زبان و نثر روایت نیز قابل‌توجه‌اند و این وی‍ژگی اهمیتی دوچندان می‌یابد وقتی آن‌ها را با غالب داستان‌های امروزی مقایسه كنیم. داستان‌هایی كه هیچ تشخص زبانی‌ای ندارند و حتی به لحاظ نحوی ایرادهای زیادی دارند. در برخی قصه‌های مجموعه «در سرزمینی دیگر»، مثل داستان‌های «تك‌صندلی»، «ایستگاه راه‌آهن» و «دگرگونی». اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد و به عبارتی این سه داستان بر اساس شرح یك ماجرا نوشته نشده‌اند و از این ‌حیث متمایز از اغلب داستان‌های امروزی‌اند. درمقابل، داستانی مثل «راننده تاكسی تلفنی» متمایز با این سه داستان است و به لحاظ زبان و فضا نیز از دیگر داستان‌های كتاب متمایز است. «آخرهای جنگ بود. خدمتم تمام شده بود، اما هر شب خواب می‌دیدم دوباره آموزش نظامی‌ام، یا خط مقدمم، یا اعلام كرده‌اند هر كی تا به حال توی ارتش بوده بیاید برود توی سپاه. چند جا امتحان داده بودم بروم سر كار؛ توی هر شهری هم بود می‌رفتم، درست نشده بود. بیشتر وقت‌ها می‌رفتم تمرین بدن‌سازی، باشگاه كاوه، كه اولش هخامنش بود، بعد شد كاوه، حالا شده بدر. دوش كه می‌‌گرفتم پیكان پدرم را برمی‌داشتم می‌رفتم توی شهر یك گشتی می‌زدم، آخر سر هم می‌رفتم تاكسی تلفنی كالسكه، توی باغ‌ملی....» این داستان روایتی است از درگیری راوی با مردی كه «موقرمز» نامیده می‌شود و وسواس روایت در توصیف جزئیات و اسامی آدم‌ها و مكان‌ها با ساختار كلی داستان همخوانی دارد.

«مرد گفت دارد یك رمان می‌خواند، اما هنوز تمامش نكرده. سوار ماشین زن بود؛ یك زانتیای نوك‌مدادی. خیلی وقت می‌شد با هم در بزرگراه گشت می‌زدند. گفت اسم رمان دگرگونی است. البته تغییر عقیده هم می‌شود ترجمه‌اش كرد. از یك نویسنده رمان نو به اسم میشل بوتور. بعد همان حرف‌هایی را زد كه معمولا درباره رمان نو می‌زنند. به اشیا توجه دارد و حدیث حال انسان شی‌ء‌زده امروز است. اما برای آن‌كه زن دلسرد نشود، خیلی سریع اضافه كرد البته میشل بوتور چنان آدم‌ها را ساخته، چنان كششی در داستان ایجاد كرده، چنان به درون آدم‌ها نفوذ كرده كه خیال می‌كنی بالزاك یا پروست می‌خوانی...» این بخشی از داستان «دگرگونی» است از مجموعه‌ای داستانی به نام «در سرزمینی دیگر» نوشته شاپور بهیان. پیش از این بهیان به‌عنوان مترجم و منتقد ادبی شناخته می‌شد و «در سرزمینی دیگر» اولین مجموعه داستان اوست كه شامل دوازده داستان كوتاه با این عناوین است: خواهر و برادر، راننده تاكسی تلفنی، حرف‌های خصوصی، دگرگونی، ایستگاه راه‌آهن، حامی، تك‌صندلی، من و قاطع و كیزاد، مراقب، گروه‌بندی آدم‌هایی كه می‌خواهیم از كنارشان بگذریم، در سرزمینی دیگر و من پسر شما نیستم. داستان‌های مجموعه «در سرزمینی دیگر» از چند حیث قابل‌توجه است، یكی این‌كه دوازده داستان گردآوری شده در كتاب متنوع‌اند و این تنوع هم به شیوه روایت داستان‌ها برمی‌گردد و هم به درونمایه و شخصیت‌های كتاب. همچنین قصه‌های این مجموعه به لحاظ زبان و نثر روایت نیز قابل‌توجه‌اند و این وی‍ژگی اهمیتی دوچندان می‌یابد وقتی آن‌ها را با غالب داستان‌های امروزی مقایسه كنیم. داستان‌هایی كه هیچ تشخص زبانی‌ای ندارند و حتی به لحاظ نحوی ایرادهای زیادی دارند. در برخی قصه‌های مجموعه «در سرزمینی دیگر»، مثل داستان‌های «تك‌صندلی»، «ایستگاه راه‌آهن» و «دگرگونی». اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد و به عبارتی این سه داستان بر اساس شرح یك ماجرا نوشته نشده‌اند و از این ‌حیث متمایز از اغلب داستان‌های امروزی‌اند. درمقابل، داستانی مثل «راننده تاكسی تلفنی» متمایز با این سه داستان است و به لحاظ زبان و فضا نیز از دیگر داستان‌های كتاب متمایز است. «آخرهای جنگ بود. خدمتم تمام شده بود، اما هر شب خواب می‌دیدم دوباره آموزش نظامی‌ام، یا خط مقدمم، یا اعلام كرده‌اند هر كی تا به حال توی ارتش بوده بیاید برود توی سپاه. چند جا امتحان داده بودم بروم سر كار؛ توی هر شهری هم بود می‌رفتم، درست نشده بود. بیشتر وقت‌ها می‌رفتم تمرین بدن‌سازی، باشگاه كاوه، كه اولش هخامنش بود، بعد شد كاوه، حالا شده بدر. دوش كه می‌‌گرفتم پیكان پدرم را برمی‌داشتم می‌رفتم توی شهر یك گشتی می‌زدم، آخر سر هم می‌رفتم تاكسی تلفنی كالسكه، توی باغ‌ملی....» این داستان روایتی است از درگیری راوی با مردی كه «موقرمز» نامیده می‌شود و وسواس روایت در توصیف جزئیات و اسامی آدم‌ها و مكان‌ها با ساختار كلی داستان همخوانی دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.