|

خیابان‌های خالی، رفتگران بی‌ماشین

سعید برآبادی : از دور و تاریکی، نور شبرنگ‌های لباسش پیداست. پیرمرد اول به ماشین نگاه می‌کند تا شیک و آن‌چنانی نباشد، بعد آرام دست آفتاب‌سوخته‌اش را بالا می‌برد و تکان می‌دهد. می‌ایستیم. از شیشه پنجره می‌گوید «راه‌آهن!» و بعد مکث می‌کند: «تا هرجا که می‌ری، ما رو هم ببر». از تاریکی، سه جوان بیرون می‌آیند. هر چهار نفر لباس رفتگرها را به تن دارند و روی موهایشان غبار نشسته. به زحمت چهار‌نفری در عقب ماشین می‌نشینند و حرف را با کلی سلام و صلوات و دعا به جان پدر و مادرمان شروع می‌کنند. خوشحال‌اند که ماشینی این وقت شب برایشان ایستاده: «تو میدون راه‌آهن سحری می‌خوریم، وقت نیست که بریم خونه». رفتگران خیابان ولی‌عصرند؛ اما جایی برای گرم‌کردن غذا یا خوردن چای سحری ندارند. می‌گویند یک‌ساعتی هست که بَرِ خیابان ایستاده‌اند و منتظر تا ماشینی رضایت بدهد به بردن‌شان. «بیشتر به خاطر بو سوار نمی‌کنن، فکر می‌کنن که بوی عرق و آشغال می‌دیم». این را پسر جوانی می‌گوید که وسط آن سه‌ نفر دیگر به شکل مچاله‌شده‌ای نشسته و با گوشی ارزان‌قیمتش وَر می‌رود. پیرمرد حرفش را می‌جود و می‌گوید: «این بچه‌ها رو جدی نگیر، اینا کلا در حال ناله‌ان. حرف زیاد دارن؛ اما خیلی از حرفاشون درست نیست. مردم خودشون ‌هزارتا بدبختی دارن. ما هم باید ولی‌عصر را با اتوبوس بریم و مزاحم کسی نباشیم»؛ اما جوان پافشاری می‌کند: «خودت ناله می‌کنی. یه ‌ساعته اینجا واستادی ماشین نیست، بعد می‌‌گی باید با اتوبوس می‌رفتیم؟ خب اگه قرار به اتوبوس بود که دیگه به سحری نمی‌رسیدیم». نرسیده به شاپور، خیابان رنگی‌تر می‌شود، کله‌پاچه‌‌ای‌ها شلوغ‌اند، چند مغازه کوچک‌ آش‌فروشی و جگر‌فروشی هم هستند با چندتایی مشتری. پیرمرد می‌گوید: «کار ما با جوب و آت‌وآشغاله؛ اما خودمون پاکیم. لباسمون شاید کثیف باشه؛ اما هر شب می‌شوریم. جز این کاری نمی‌شه کرد، اگه ما بمونیم، یه شهر می‌مونه» و با دست کناره‌های جوی خیابان حافظ را نشان می‌دهد که هنوز انباشته از زباله‌های پخش‌وپلا است و باید تا صبح سروسامان پیدا کنند.
در پارک راه‌آهن، سه رفتگر دیگر منتظرشان مانده‌اند. دستی به آب می‌رسانند و بقچه‌های غذا را باز می‌کنند. از لای دستمال یکی‌شان، یک قابلمه روحی کوچک پر از سیب‌زمینی و گوشت چرخ‌کرده سرخ‌کرده بیرون می‌آید: «بفرما غذای زندان! » به طعنه می‌گویند و بلند‌بلند می‌خندند. یکی دیگر می‌گوید: «نترس، گوشت نیست، سویاست، ضرر نداره». یکی‌ از آنها با کارتنی از لیوان‌های چای می‌رسد که از قهوه‌خانه دور میدان گرفته و دیگری هم سه تا بربری توی دست دارد: «800 حقوق، چای هزار تومن! به کی باید بگی؟» هول‌هولکی شروع می‌کنند به خوردن، 10 لقمه نخورده‌اند که از بلندگوهای راه‌آهن، صدای اذان می‌آید. بقچه‌ها را می‌بندند و می‌گذارند در یخچال مسافرخانه همان‌جا و بعد راه می‌افتند به سمت جاروهایشان تا باز روز از نو و روزی از نو. باید به توالت‌ها سرکشی کنند، پشت درخت‌ها را تمیز کنند، آشغال‌ها را از توی جوی‌های پر از لجن با بیل بیرون بکشند و با فرغون به جای دیگری ببرند. کار زیاد است و اذان، زنگ دوباره شروع‌کردن را نواخته. حالا باید برگردند به همان جایی که محل کارشان است، بالای میدان ولی‌عصر و تا آنجا را با بی‌آرتی می‌روند. یکی از آنها که جوان است، می‌گوید: «سحری هم که نخوردیم» و بقیه سری تکان می‌دهند. پیرمرد تا بی‌آرتی پر شود، پشت بوته‌های سبز‌رنگ پارک، کارتنی پهن می‌کند و دو رکعت نماز صبحش را می‌خواند. جوان‌ها هم می‌روند و با مایع، دست‌وصورت‌شان را پاک می‌کنند برای شیفت تازه. خیابان‌ها هنوز خلوت است و راننده‌های خطی برای مسافرانی که از ایستگاه قطار بیرون آمده‌اند، گلو پاره می‌کنند.

سعید برآبادی : از دور و تاریکی، نور شبرنگ‌های لباسش پیداست. پیرمرد اول به ماشین نگاه می‌کند تا شیک و آن‌چنانی نباشد، بعد آرام دست آفتاب‌سوخته‌اش را بالا می‌برد و تکان می‌دهد. می‌ایستیم. از شیشه پنجره می‌گوید «راه‌آهن!» و بعد مکث می‌کند: «تا هرجا که می‌ری، ما رو هم ببر». از تاریکی، سه جوان بیرون می‌آیند. هر چهار نفر لباس رفتگرها را به تن دارند و روی موهایشان غبار نشسته. به زحمت چهار‌نفری در عقب ماشین می‌نشینند و حرف را با کلی سلام و صلوات و دعا به جان پدر و مادرمان شروع می‌کنند. خوشحال‌اند که ماشینی این وقت شب برایشان ایستاده: «تو میدون راه‌آهن سحری می‌خوریم، وقت نیست که بریم خونه». رفتگران خیابان ولی‌عصرند؛ اما جایی برای گرم‌کردن غذا یا خوردن چای سحری ندارند. می‌گویند یک‌ساعتی هست که بَرِ خیابان ایستاده‌اند و منتظر تا ماشینی رضایت بدهد به بردن‌شان. «بیشتر به خاطر بو سوار نمی‌کنن، فکر می‌کنن که بوی عرق و آشغال می‌دیم». این را پسر جوانی می‌گوید که وسط آن سه‌ نفر دیگر به شکل مچاله‌شده‌ای نشسته و با گوشی ارزان‌قیمتش وَر می‌رود. پیرمرد حرفش را می‌جود و می‌گوید: «این بچه‌ها رو جدی نگیر، اینا کلا در حال ناله‌ان. حرف زیاد دارن؛ اما خیلی از حرفاشون درست نیست. مردم خودشون ‌هزارتا بدبختی دارن. ما هم باید ولی‌عصر را با اتوبوس بریم و مزاحم کسی نباشیم»؛ اما جوان پافشاری می‌کند: «خودت ناله می‌کنی. یه ‌ساعته اینجا واستادی ماشین نیست، بعد می‌‌گی باید با اتوبوس می‌رفتیم؟ خب اگه قرار به اتوبوس بود که دیگه به سحری نمی‌رسیدیم». نرسیده به شاپور، خیابان رنگی‌تر می‌شود، کله‌پاچه‌‌ای‌ها شلوغ‌اند، چند مغازه کوچک‌ آش‌فروشی و جگر‌فروشی هم هستند با چندتایی مشتری. پیرمرد می‌گوید: «کار ما با جوب و آت‌وآشغاله؛ اما خودمون پاکیم. لباسمون شاید کثیف باشه؛ اما هر شب می‌شوریم. جز این کاری نمی‌شه کرد، اگه ما بمونیم، یه شهر می‌مونه» و با دست کناره‌های جوی خیابان حافظ را نشان می‌دهد که هنوز انباشته از زباله‌های پخش‌وپلا است و باید تا صبح سروسامان پیدا کنند.
در پارک راه‌آهن، سه رفتگر دیگر منتظرشان مانده‌اند. دستی به آب می‌رسانند و بقچه‌های غذا را باز می‌کنند. از لای دستمال یکی‌شان، یک قابلمه روحی کوچک پر از سیب‌زمینی و گوشت چرخ‌کرده سرخ‌کرده بیرون می‌آید: «بفرما غذای زندان! » به طعنه می‌گویند و بلند‌بلند می‌خندند. یکی دیگر می‌گوید: «نترس، گوشت نیست، سویاست، ضرر نداره». یکی‌ از آنها با کارتنی از لیوان‌های چای می‌رسد که از قهوه‌خانه دور میدان گرفته و دیگری هم سه تا بربری توی دست دارد: «800 حقوق، چای هزار تومن! به کی باید بگی؟» هول‌هولکی شروع می‌کنند به خوردن، 10 لقمه نخورده‌اند که از بلندگوهای راه‌آهن، صدای اذان می‌آید. بقچه‌ها را می‌بندند و می‌گذارند در یخچال مسافرخانه همان‌جا و بعد راه می‌افتند به سمت جاروهایشان تا باز روز از نو و روزی از نو. باید به توالت‌ها سرکشی کنند، پشت درخت‌ها را تمیز کنند، آشغال‌ها را از توی جوی‌های پر از لجن با بیل بیرون بکشند و با فرغون به جای دیگری ببرند. کار زیاد است و اذان، زنگ دوباره شروع‌کردن را نواخته. حالا باید برگردند به همان جایی که محل کارشان است، بالای میدان ولی‌عصر و تا آنجا را با بی‌آرتی می‌روند. یکی از آنها که جوان است، می‌گوید: «سحری هم که نخوردیم» و بقیه سری تکان می‌دهند. پیرمرد تا بی‌آرتی پر شود، پشت بوته‌های سبز‌رنگ پارک، کارتنی پهن می‌کند و دو رکعت نماز صبحش را می‌خواند. جوان‌ها هم می‌روند و با مایع، دست‌وصورت‌شان را پاک می‌کنند برای شیفت تازه. خیابان‌ها هنوز خلوت است و راننده‌های خطی برای مسافرانی که از ایستگاه قطار بیرون آمده‌اند، گلو پاره می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.