رسانه بهترین ابزار دگرگونی ساختارهای تکجنسیتی
مونا عرفانیان.مشاور امور بانوان در وزارت راهوشهرسازی
در مسیر شتابان توسعه، مرز عرصه عمومی و خصوصی در جامعه ما تغییر یافته و همچنان درحال تغییر است. این تغییر در مرزهای عرصه عمومی و خصوصی موجب افزایش مستمر حضور زنان در عرصه عمومی، تغییر نقش آنان در درون خانواده و اجتماع شده است؛ اما زمینههای قانونی و ساختارهای فیزیکی دربرگیرنده عرصه عمومی متناسب با این تغییر نقش، تغییرات لازم را نداشته است و این مسئله، چالشهایی را برای این گروه از جامعه فراهم کرده است. در شرایط کنونی، تغییر ساختارهای اجتماعی و کیفیت حضور زنان در عرصه عمومی، سبب شکلگیری و رشد یک نیروی اجتماعی نیرومند حاصل از خواستههای این بخش از جامعه شده است. این در حالی است که صورتهای اجتماعی موجود در ایران به درستی توان و آمادگی پذیرش این نیروی اجتماعی قوی را ندارند. این تعارض باعث نبود امکان مشارکت و حضور برابر زنان در مقایسه با مردان در عرصههای عمومی میشود. از طرفی، رشد و توسعه ابزارهای ارتباطی و گسترش مفاهیم و شبکههای ارتباطی در روزگار معاصر موجب ارتقای میزان آگاهی زنان در جوامع مختلف شده است. این رخداد موجب شده زنان درک واقعیتری را نسبت به وجود نابرابریهای جنسیتی داشته باشند و همین مسئله عامل
ایجاد مطالبات متعالیتری از سوی آنان شده است. برای رفع این تعارض لازم است به مسئله در مقیاس جامعه از طریق تغییر دیدگاهها در هر دو جنس (مرد و زن) توجه شود. نبود یا کمبود احساس امنیت برای زنان در فضاهای عمومی، نبود یا کمبود ایمنی برای مادران در این فضاها، ازجمله عامترین و بارزترین تجلیهای این تعارضات است که همه سطوح اجتماعی را دربر میگیرد. نبود یا کمبود تسهیلات و خدمات برای زنان سرپرست خانوار برای برخورداری از خدمات عمومی و مسکن و... از دیگر نمودهای عینی این تعارضات است که گروههای خاص، ولی بزرگی از جامعه را شامل میشود. این تعارضات علاوه بر نازلکردن کیفیت زندگی و احساس رضایتمندی در نیمی از پیکر اجتماع - که نقشی تعیینکننده در کیفیت و الگوی زندگی کل اجتماع ایفا میکنند- در نگاه کلان نیز ضعفی بنیادی در مسیر توسعه کل کشور به شمار میرود که مانع از ارتقای شاخصها و معیارهای رشد پایدار میشود. مروری برگذشته و حال نشان میدهد که در رفع این تعارضات، سیاستگذاری، وضع قوانین و تدوین دستورالعملها در سطوح حاکمیتی و مدیریت شهرها به تنهایی چارهساز نخواهد بود. لزوم برخورداری برابر از امکانات و خدمات عمومی در جامعه
برای هر دو جنس واقعیتی بنیادین است که باید در باورهای عمومی جامعه به صورتی عمیق جای گیرد. شهر بهعنوان بزرگترین عرصه حضور و نقشآفرینی مردمان یک جامعه باید به درهمریزی ساختارهای مردانه خود تن داده و خود را برای حضور برابر زنان با ویژگیهای فرهنگی و فیزیولوژیک خاص خود مهیا کند. برای چنین اتفاقی بیش از همه، تغییر در ساختارهای اجتماعی و برخی رویکردهای فرهنگی ضرورت مییابد که هر دو گروه جنسیتی مردان و زنان را شامل شود. تجربه نشان داده است که رسانهها همواره در تغییر و دگرگونکردن ساختارهای اجتماعی نقش بسزایی داشتهاند و بدونشک در عرصه ارتباطی کنونی تنوع دسترسی به اطلاعات و دانستنیها امکان تأثیرگذاری بر بخشهای متنوعی از جوامع را فراهم میکنند.
در مسیر شتابان توسعه، مرز عرصه عمومی و خصوصی در جامعه ما تغییر یافته و همچنان درحال تغییر است. این تغییر در مرزهای عرصه عمومی و خصوصی موجب افزایش مستمر حضور زنان در عرصه عمومی، تغییر نقش آنان در درون خانواده و اجتماع شده است؛ اما زمینههای قانونی و ساختارهای فیزیکی دربرگیرنده عرصه عمومی متناسب با این تغییر نقش، تغییرات لازم را نداشته است و این مسئله، چالشهایی را برای این گروه از جامعه فراهم کرده است. در شرایط کنونی، تغییر ساختارهای اجتماعی و کیفیت حضور زنان در عرصه عمومی، سبب شکلگیری و رشد یک نیروی اجتماعی نیرومند حاصل از خواستههای این بخش از جامعه شده است. این در حالی است که صورتهای اجتماعی موجود در ایران به درستی توان و آمادگی پذیرش این نیروی اجتماعی قوی را ندارند. این تعارض باعث نبود امکان مشارکت و حضور برابر زنان در مقایسه با مردان در عرصههای عمومی میشود. از طرفی، رشد و توسعه ابزارهای ارتباطی و گسترش مفاهیم و شبکههای ارتباطی در روزگار معاصر موجب ارتقای میزان آگاهی زنان در جوامع مختلف شده است. این رخداد موجب شده زنان درک واقعیتری را نسبت به وجود نابرابریهای جنسیتی داشته باشند و همین مسئله عامل
ایجاد مطالبات متعالیتری از سوی آنان شده است. برای رفع این تعارض لازم است به مسئله در مقیاس جامعه از طریق تغییر دیدگاهها در هر دو جنس (مرد و زن) توجه شود. نبود یا کمبود احساس امنیت برای زنان در فضاهای عمومی، نبود یا کمبود ایمنی برای مادران در این فضاها، ازجمله عامترین و بارزترین تجلیهای این تعارضات است که همه سطوح اجتماعی را دربر میگیرد. نبود یا کمبود تسهیلات و خدمات برای زنان سرپرست خانوار برای برخورداری از خدمات عمومی و مسکن و... از دیگر نمودهای عینی این تعارضات است که گروههای خاص، ولی بزرگی از جامعه را شامل میشود. این تعارضات علاوه بر نازلکردن کیفیت زندگی و احساس رضایتمندی در نیمی از پیکر اجتماع - که نقشی تعیینکننده در کیفیت و الگوی زندگی کل اجتماع ایفا میکنند- در نگاه کلان نیز ضعفی بنیادی در مسیر توسعه کل کشور به شمار میرود که مانع از ارتقای شاخصها و معیارهای رشد پایدار میشود. مروری برگذشته و حال نشان میدهد که در رفع این تعارضات، سیاستگذاری، وضع قوانین و تدوین دستورالعملها در سطوح حاکمیتی و مدیریت شهرها به تنهایی چارهساز نخواهد بود. لزوم برخورداری برابر از امکانات و خدمات عمومی در جامعه
برای هر دو جنس واقعیتی بنیادین است که باید در باورهای عمومی جامعه به صورتی عمیق جای گیرد. شهر بهعنوان بزرگترین عرصه حضور و نقشآفرینی مردمان یک جامعه باید به درهمریزی ساختارهای مردانه خود تن داده و خود را برای حضور برابر زنان با ویژگیهای فرهنگی و فیزیولوژیک خاص خود مهیا کند. برای چنین اتفاقی بیش از همه، تغییر در ساختارهای اجتماعی و برخی رویکردهای فرهنگی ضرورت مییابد که هر دو گروه جنسیتی مردان و زنان را شامل شود. تجربه نشان داده است که رسانهها همواره در تغییر و دگرگونکردن ساختارهای اجتماعی نقش بسزایی داشتهاند و بدونشک در عرصه ارتباطی کنونی تنوع دسترسی به اطلاعات و دانستنیها امکان تأثیرگذاری بر بخشهای متنوعی از جوامع را فراهم میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.