|

مسیر صادرات برق به پاکستان هموارتر ازصادرات مستقیم گاز

محمدمهدی رحیمی . کارشناس حوزه انرژی

درحالی‌که صادرات گاز به پاکستان از طریق طرح خط لوله صلح با چالش‌های متعددی روبه‌رو شده است، پاکستان تقاضای واردات سه‌هزار مگاوات برق از ایران دارد. این امر فرصت خوبی برای تبدیل گاز به برق و صادرات برق به جای صادرات مستقیم گاز به پاکستان است. 13سال پیش مذاکراتی بین مقامات دو کشور ایران و پاکستان به‌منظور صادرات گاز ایران به پاکستان انجام و در ادامه روند این مذاکرات، طرح خط «لوله صلح» مطرح شد. براساس این طرح، خط لوله انتقال گاز موسوم به خط لوله صلح از عسلویه آغاز می‌شد و با عبور از پاکستان به هند می‌رسید. در این طرح قرار بود روزانه 150‌میلیون مترمکعب گاز به این خط لوله تزریق و به پاکستان و هند به‌ترتیب 60 و 90‌ میلیون مترمکعب در روز گاز تحویل داده شود. با توجه به مذاکرات صورت‌گرفته مقرر شده بود در سال 86 قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان و هند در قالب این طرح امضا شود، اما فشارهای واردشده از طرف آمریکا مانع از امضای این طرح شد. این فشارها به حدی رسید که هند در سال 87 اعلام کرد از خط لوله صلح کناره‌گیری خواهد کرد. حضور پاکستان در این طرح نیز با چالش‌هایی همراه بوده که اعمال فشارهای آمریکا و ناتوانی پاکستان در تأمین مالی سهم خود، ازجمله آنهاست. با توجه به این موارد، به نظر می‌آید اجرائی‌شدن صادرات گاز ایران به پاکستان (و هند) راه پرپیچ‌وخم و طولانی‌ای را پیش روی خود دارد و تحقق آن نیازمند زمان است. این در حالی است که راه‌های جایگزینی برای صادرات گاز از طریق خط لوله وجود دارد. یکی از این راه‌ها تبدیل گاز به برق و صادرات برق است که در ادبیات صادرات انرژی GTW (Gas To Wire) نامیده می‌شود. پاکستان با جمعیتی نزدیک به 200‌ میلیون نفر، یک‌سوم کشور ما ظرفیت تولید برق دارد و با کمبود شدید برق مواجه است. بیش از 30 درصد مردم پاکستان به برق دسترسی ندارند و در تابستان گذشته بیش از ‌هزار نفر در اثر گرما و نبود برق در پاکستان فوت کرده‌اند. درنتیجه مسئولان این کشور به دنبال تأمین برق از منابع مناسب هستند که گاز یکی از این منابع به شمار می‌رود. بررسی مصارف گاز در پاکستان نشان می‎دهد نیروگاه‌ها یکی از مصرف‌کنندگان عمده گاز در این کشور هستند و یکی از مهم‌ترین دلایل این کشور برای واردات گاز، استفاده از آن برای تولید برق است. بنابراین یکی از راه‌های جایگزین صادرات گاز به پاکستان، تبدیل گاز به برق و صادرات برق به این کشور است. مسئولان پاکستانی نیز با بررسی گزینه‌های مختلف، واردات برق را به‌عنوان یکی از گزینه‌های اصلی تأمین انرژی این کشور انتخاب کرده‌اند و به‌دنبال واردات میزان قابل‌توجهی برق از ایران هستند. درحال‌حاضر 74 مگاوات برق به پاکستان صادر می‌شود که معادل صادرات روزانه 480‌ هزار مترمکعب گاز است و در مقابل تقاضا و نیاز این کشور رقم بسیار پایینی محسوب می‌شود. این در حالی است که پاکستان تقاضا دارد با احداث خط جدید انتقال برق تا سه‌هزار مگاوات برق از ایران وارد کند که معادل واردات روزانه 20‌ میلیون مترمکعب گاز خواهد بود (با احتساب بازده فعلی نیروگاه‌های کشور). با توجه به چالش‌های صادرات مستقیم گاز به پاکستان، امکان صادرات برق به این کشور فراهم است و با این اقدام به‌نوعی صادرات گاز به این کشور محقق می‌شود. با توجه به اینکه برق کالایی حیاتی به شمار می‌رود، صادرات آن وابستگی بیشتر پاکستان به کشور را به همراه خواهد داشت و با صادرات این میزان برق، ایران به یکی از بازیگران اصلی و اثرگذار در عرصه‌های تجارت خارجی و امنیت ملی پاکستان تبدیل خواهد شد. بر این اساس ضروری است دولت محترم با اتخاذ سازوکارهای مناسب، افزایش صادرات برق به پاکستان را در اولویت قرار دهد. خاطرنشان می‌شود با توجه به نقش صادرات برق در تحقق اقتصاد مقاومتی (مورد اشاره در بندهای 13 و 15 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی)، افزایش صادرات برق به پاکستان می‌تواند اقدام و عمل مناسبی در راستای تحقق شعار سال 95 باشد.

درحالی‌که صادرات گاز به پاکستان از طریق طرح خط لوله صلح با چالش‌های متعددی روبه‌رو شده است، پاکستان تقاضای واردات سه‌هزار مگاوات برق از ایران دارد. این امر فرصت خوبی برای تبدیل گاز به برق و صادرات برق به جای صادرات مستقیم گاز به پاکستان است. 13سال پیش مذاکراتی بین مقامات دو کشور ایران و پاکستان به‌منظور صادرات گاز ایران به پاکستان انجام و در ادامه روند این مذاکرات، طرح خط «لوله صلح» مطرح شد. براساس این طرح، خط لوله انتقال گاز موسوم به خط لوله صلح از عسلویه آغاز می‌شد و با عبور از پاکستان به هند می‌رسید. در این طرح قرار بود روزانه 150‌میلیون مترمکعب گاز به این خط لوله تزریق و به پاکستان و هند به‌ترتیب 60 و 90‌ میلیون مترمکعب در روز گاز تحویل داده شود. با توجه به مذاکرات صورت‌گرفته مقرر شده بود در سال 86 قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان و هند در قالب این طرح امضا شود، اما فشارهای واردشده از طرف آمریکا مانع از امضای این طرح شد. این فشارها به حدی رسید که هند در سال 87 اعلام کرد از خط لوله صلح کناره‌گیری خواهد کرد. حضور پاکستان در این طرح نیز با چالش‌هایی همراه بوده که اعمال فشارهای آمریکا و ناتوانی پاکستان در تأمین مالی سهم خود، ازجمله آنهاست. با توجه به این موارد، به نظر می‌آید اجرائی‌شدن صادرات گاز ایران به پاکستان (و هند) راه پرپیچ‌وخم و طولانی‌ای را پیش روی خود دارد و تحقق آن نیازمند زمان است. این در حالی است که راه‌های جایگزینی برای صادرات گاز از طریق خط لوله وجود دارد. یکی از این راه‌ها تبدیل گاز به برق و صادرات برق است که در ادبیات صادرات انرژی GTW (Gas To Wire) نامیده می‌شود. پاکستان با جمعیتی نزدیک به 200‌ میلیون نفر، یک‌سوم کشور ما ظرفیت تولید برق دارد و با کمبود شدید برق مواجه است. بیش از 30 درصد مردم پاکستان به برق دسترسی ندارند و در تابستان گذشته بیش از ‌هزار نفر در اثر گرما و نبود برق در پاکستان فوت کرده‌اند. درنتیجه مسئولان این کشور به دنبال تأمین برق از منابع مناسب هستند که گاز یکی از این منابع به شمار می‌رود. بررسی مصارف گاز در پاکستان نشان می‎دهد نیروگاه‌ها یکی از مصرف‌کنندگان عمده گاز در این کشور هستند و یکی از مهم‌ترین دلایل این کشور برای واردات گاز، استفاده از آن برای تولید برق است. بنابراین یکی از راه‌های جایگزین صادرات گاز به پاکستان، تبدیل گاز به برق و صادرات برق به این کشور است. مسئولان پاکستانی نیز با بررسی گزینه‌های مختلف، واردات برق را به‌عنوان یکی از گزینه‌های اصلی تأمین انرژی این کشور انتخاب کرده‌اند و به‌دنبال واردات میزان قابل‌توجهی برق از ایران هستند. درحال‌حاضر 74 مگاوات برق به پاکستان صادر می‌شود که معادل صادرات روزانه 480‌ هزار مترمکعب گاز است و در مقابل تقاضا و نیاز این کشور رقم بسیار پایینی محسوب می‌شود. این در حالی است که پاکستان تقاضا دارد با احداث خط جدید انتقال برق تا سه‌هزار مگاوات برق از ایران وارد کند که معادل واردات روزانه 20‌ میلیون مترمکعب گاز خواهد بود (با احتساب بازده فعلی نیروگاه‌های کشور). با توجه به چالش‌های صادرات مستقیم گاز به پاکستان، امکان صادرات برق به این کشور فراهم است و با این اقدام به‌نوعی صادرات گاز به این کشور محقق می‌شود. با توجه به اینکه برق کالایی حیاتی به شمار می‌رود، صادرات آن وابستگی بیشتر پاکستان به کشور را به همراه خواهد داشت و با صادرات این میزان برق، ایران به یکی از بازیگران اصلی و اثرگذار در عرصه‌های تجارت خارجی و امنیت ملی پاکستان تبدیل خواهد شد. بر این اساس ضروری است دولت محترم با اتخاذ سازوکارهای مناسب، افزایش صادرات برق به پاکستان را در اولویت قرار دهد. خاطرنشان می‌شود با توجه به نقش صادرات برق در تحقق اقتصاد مقاومتی (مورد اشاره در بندهای 13 و 15 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی)، افزایش صادرات برق به پاکستان می‌تواند اقدام و عمل مناسبی در راستای تحقق شعار سال 95 باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.