|

کردستان عراق اختلافات بر سر جدایی

چند روز پیش تظاهراتی در اربیل با مشارکت گروهی از مردم برگزار شد. تظاهرات‌کنندگان حامل پرچم‌های کردستان عراق و پلاکاردهایی بودند که روی آنها نوشته شده بود: «خداحافظ عراق»، «بای‌بای بغداد» و «آری به استقلال». جوانان کرد درحالی‌که می‌رقصیدند و سرودهای کردی می‌خواندند، این پرچم‌ها را با خود حمل می‌کردند. در این تظاهرات همچنین تابوتی به صورت نمادین از توافق‌نامه «سایکس-پیکو» حمل می‌شد که اشاره‌ای به سخنان اخیر «مسعود بارزانی»، رئیس اقلیم کردستان داشت، او گفته بود «توافق‌نامه سایکس-پیکو مُرد و کردها از این پس خود سرنوشت‌شان را تعیین خواهند کرد. آنها شرکای واقعی عراق یا همسایگان خوب این کشور خواهند بود».
«خالد حسین» که یکی از فعالان و حامیان تظاهرات اربیل بوده و از استان «دهوک» واقع در 160 کیلومتری آنجا برای شرکت در این تظاهرات آمده بود، می‌گوید: «توافق‌نامه سایکس-پیکو صد سال طول کشید. اکنون دیگر عمرش به پایان رسیده است. حالا ما باید برای تشکیل یک دولت مخصوص کردی تلاش کنیم. دیگر ظلم بس است. جهان صد سال به ما ستم کرد. دوران ظلم به سر آمده است». درحالی‌که بخشی از کردها به رهبری بارزانی خواستار برگزاری رفراندوم برای استقلال این منطقه هستند، گروهی دیگر آن را تحریم کرده و می‌گویند این بهانه‌ای برای فرار از مشکلات داخلی کردستان است.
تحریم‌کنندگان
یکی از مهم‌ترین تحریم‌کنندگان این رفراندوم، «اتحادیه میهنی کردستان» عراق به رهبری «جلال طالبانی»، رئیس‌جمهوری سابق عراق و دیگری جنبش تغییر به رهبری «نوشیروان مصطفی» است. همچنین گروه‌های اسلام‌گرای کردستان ازجمله «اتحادیه اسلامی کردستان» و «جماعت اسلامی» با این طرح مخالف هستند. این احزاب درمجموع نمایندگان زیادی در پارلمان کردستان دارند. «زمنکو جلال»، یکی از فعالان جنبش تغییر، می‌گوید: «پیش از رفراندوم باید پارلمانی که به دلیل دخالت حزب کردستان اجازه پیدا نکرده، بتواند «یوسف محمد» رئیسش را به ساختمان مجلس در اربیل راه دهد».
او در گفت‌وگوی خود با الجزیره، خواستار آن شد اجازه داده شود تا چهار وزیر جنبش تغییری که چند ماه پیش حزب دموکرات به صورت غیرقانونی آنها را از کار برکنار کرد، دوباره به محل کارشان بازگردند. به گفته او، «رفراندوم را نمی‌شود با حرف و شعار برگزار کرد. بلکه باید قانون آن را پارلمان صادر کرده باشد. وقتی پارلمان تعطیل باشد چگونه می‌توان درباره رفراندوم تصمیم‌گیری کرد؟». به گفته جلال، «تصمیم‌گیری برای رفراندوم یک امر سرنوشت‌ساز و استراتژیک است. نمی‌شود یک طرف سیاسی واحد دراین‌باره تصمیم‌گیری کند. بلکه باید این تصمیم ملی و همگانی به صورت اجماع گرفته شود. اما درحال‌حاضر چنین اجماعی وجود ندارد».
رؤیای کردها
در مقابل، «ریناس ژانو»، نماینده مجلس عراق از حزب دموکرات کردستان رفتار جنبش تغییر را مانعی دائمی بر سر تحقق رؤیای کردستان می‌داند؛ رؤیایی که به اعتقاد او در طول تاریخ وجود داشته و اکنون بهترین فرصت برای تحقق آن فراهم شده است. او این‌گونه اقدامات را ایجاد شکاف در جبهه داخلی و ازبین‌بردن وحدت صفوف کردها توصیف می‌کند. ژانو در گفت‌وگو با الجزیره می‌گوید: «عامل داخلی نقش زیادی در تحقق‌نیافتن هدف والای ملت کرد دارد؛ ملتی که می‌خواهد خود سرنوشتش را تعیین و دولت کردی را تشکیل دهد».
او همه آنهایی را که در برابر برگزاری رفراندوم ایستادگی می‌کنند و خواستار بازگشت به بغداد هستند، یک آفت تاریخی توصیف می‌کند و می‌گوید: «توافق‌نامه سایکس-پیکو مصیبت‌های زیادی را برای ملت کرد به همراه داشت. حال ما درصدد پایان‌دادن به این مصیبت‌ها هستیم. این به نفع کردها خواهد بود. به نظر ما شرایط برای تحقق رؤیای کردها فرارسیده است».
فراخوان رفراندوم برای استقلال کردستان در شرایط سیاسی دشواری مطرح شده است. به تازگی «فواد معصوم» رئیس‌جمهوری عراق (وابسته به اتحادیه میهنی کردستان)، از نمایندگان کرد خواست برای شروع جلسات پارلمان دوباره به بغداد بازگردند.
او همچنین از وزیران کرد نیز خواست به تحریم جلسات کابینه پایان داده و برای اجرای اصلاحات و تشکیل حکومت تکنوکراتی که «حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق به دنبال آن است، او را یاری دهند. نمایندگان کرد وابسته به حزب دموکرات کردستان به رهبری بارزانی اما از فراخوان معصوم آزرده‌خاطر شده‌اند؛ به‌ویژه که می‌گویند این فراخوان در همان روزی مطرح شد که مردم داشتند به نفع رفراندوم تظاهرات برگزار می‌کردند.

چند روز پیش تظاهراتی در اربیل با مشارکت گروهی از مردم برگزار شد. تظاهرات‌کنندگان حامل پرچم‌های کردستان عراق و پلاکاردهایی بودند که روی آنها نوشته شده بود: «خداحافظ عراق»، «بای‌بای بغداد» و «آری به استقلال». جوانان کرد درحالی‌که می‌رقصیدند و سرودهای کردی می‌خواندند، این پرچم‌ها را با خود حمل می‌کردند. در این تظاهرات همچنین تابوتی به صورت نمادین از توافق‌نامه «سایکس-پیکو» حمل می‌شد که اشاره‌ای به سخنان اخیر «مسعود بارزانی»، رئیس اقلیم کردستان داشت، او گفته بود «توافق‌نامه سایکس-پیکو مُرد و کردها از این پس خود سرنوشت‌شان را تعیین خواهند کرد. آنها شرکای واقعی عراق یا همسایگان خوب این کشور خواهند بود».
«خالد حسین» که یکی از فعالان و حامیان تظاهرات اربیل بوده و از استان «دهوک» واقع در 160 کیلومتری آنجا برای شرکت در این تظاهرات آمده بود، می‌گوید: «توافق‌نامه سایکس-پیکو صد سال طول کشید. اکنون دیگر عمرش به پایان رسیده است. حالا ما باید برای تشکیل یک دولت مخصوص کردی تلاش کنیم. دیگر ظلم بس است. جهان صد سال به ما ستم کرد. دوران ظلم به سر آمده است». درحالی‌که بخشی از کردها به رهبری بارزانی خواستار برگزاری رفراندوم برای استقلال این منطقه هستند، گروهی دیگر آن را تحریم کرده و می‌گویند این بهانه‌ای برای فرار از مشکلات داخلی کردستان است.
تحریم‌کنندگان
یکی از مهم‌ترین تحریم‌کنندگان این رفراندوم، «اتحادیه میهنی کردستان» عراق به رهبری «جلال طالبانی»، رئیس‌جمهوری سابق عراق و دیگری جنبش تغییر به رهبری «نوشیروان مصطفی» است. همچنین گروه‌های اسلام‌گرای کردستان ازجمله «اتحادیه اسلامی کردستان» و «جماعت اسلامی» با این طرح مخالف هستند. این احزاب درمجموع نمایندگان زیادی در پارلمان کردستان دارند. «زمنکو جلال»، یکی از فعالان جنبش تغییر، می‌گوید: «پیش از رفراندوم باید پارلمانی که به دلیل دخالت حزب کردستان اجازه پیدا نکرده، بتواند «یوسف محمد» رئیسش را به ساختمان مجلس در اربیل راه دهد».
او در گفت‌وگوی خود با الجزیره، خواستار آن شد اجازه داده شود تا چهار وزیر جنبش تغییری که چند ماه پیش حزب دموکرات به صورت غیرقانونی آنها را از کار برکنار کرد، دوباره به محل کارشان بازگردند. به گفته او، «رفراندوم را نمی‌شود با حرف و شعار برگزار کرد. بلکه باید قانون آن را پارلمان صادر کرده باشد. وقتی پارلمان تعطیل باشد چگونه می‌توان درباره رفراندوم تصمیم‌گیری کرد؟». به گفته جلال، «تصمیم‌گیری برای رفراندوم یک امر سرنوشت‌ساز و استراتژیک است. نمی‌شود یک طرف سیاسی واحد دراین‌باره تصمیم‌گیری کند. بلکه باید این تصمیم ملی و همگانی به صورت اجماع گرفته شود. اما درحال‌حاضر چنین اجماعی وجود ندارد».
رؤیای کردها
در مقابل، «ریناس ژانو»، نماینده مجلس عراق از حزب دموکرات کردستان رفتار جنبش تغییر را مانعی دائمی بر سر تحقق رؤیای کردستان می‌داند؛ رؤیایی که به اعتقاد او در طول تاریخ وجود داشته و اکنون بهترین فرصت برای تحقق آن فراهم شده است. او این‌گونه اقدامات را ایجاد شکاف در جبهه داخلی و ازبین‌بردن وحدت صفوف کردها توصیف می‌کند. ژانو در گفت‌وگو با الجزیره می‌گوید: «عامل داخلی نقش زیادی در تحقق‌نیافتن هدف والای ملت کرد دارد؛ ملتی که می‌خواهد خود سرنوشتش را تعیین و دولت کردی را تشکیل دهد».
او همه آنهایی را که در برابر برگزاری رفراندوم ایستادگی می‌کنند و خواستار بازگشت به بغداد هستند، یک آفت تاریخی توصیف می‌کند و می‌گوید: «توافق‌نامه سایکس-پیکو مصیبت‌های زیادی را برای ملت کرد به همراه داشت. حال ما درصدد پایان‌دادن به این مصیبت‌ها هستیم. این به نفع کردها خواهد بود. به نظر ما شرایط برای تحقق رؤیای کردها فرارسیده است».
فراخوان رفراندوم برای استقلال کردستان در شرایط سیاسی دشواری مطرح شده است. به تازگی «فواد معصوم» رئیس‌جمهوری عراق (وابسته به اتحادیه میهنی کردستان)، از نمایندگان کرد خواست برای شروع جلسات پارلمان دوباره به بغداد بازگردند.
او همچنین از وزیران کرد نیز خواست به تحریم جلسات کابینه پایان داده و برای اجرای اصلاحات و تشکیل حکومت تکنوکراتی که «حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق به دنبال آن است، او را یاری دهند. نمایندگان کرد وابسته به حزب دموکرات کردستان به رهبری بارزانی اما از فراخوان معصوم آزرده‌خاطر شده‌اند؛ به‌ویژه که می‌گویند این فراخوان در همان روزی مطرح شد که مردم داشتند به نفع رفراندوم تظاهرات برگزار می‌کردند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.