|

باز نشر «گزارش یک مرگ» مارکز

شاهدان مرگ

نسیم آصف‌زاده: «سانتیاگو ناصر، روزی که قرار بود کشته شود، ساعت پنج‌ونیم صبح از خواب بیدار شد تا به استقبال کشتی اسقف برود. خواب دیده بود که از جنگلی از درختان عظیم انجیر می‌گذشت که باران ریزی بر آن می‌بارید. این رؤیا لحظه‌ای خوشحالش کرد و وقتی بیدار شد حس کرد پوشیده از فضله پرندگان جنگل است. پلاسیدا لینرو، مادر سانتیاگو ناصر، بیست‌وهفت سال بعد که داشت جزییات دقیق آن دوشنبه شوم را برایم تعریف می‌کرد، گفت: او همیشه خواب درخت‌ها را می‌دید... یک هفته پیش از آن خواب دیده بود توی هواپیمایی از کاغذ قلعی، از میان درختان بادام می‌گذرد، اما به شاخه‌ها ‌گیر نمی‌کند...» این آغاز «گزارش یک مرگ» گابریل گارسیا مارکز است. کمی پیش از آغاز نمایشگاه کتاب امسال، «گزارش یک مرگ» با ترجمه لیلی گلستان در نشر مرکز بازنشر شد و ظرف چند روز باز به چاپی دیگر رسید و در نمایشگاه عرضه شد. لیلی گلستان «گزارش یک مرگ» را سال‌ها پیش به فارسی ترجمه کرده بود و چاپ تازه آن همراه با ویراستی تازه ارائه شده است. روی جلد این چاپِ کتاب نیز، عکسی که توسط عباس کیارستمی گرفته شده چاپ شده است. مارکز در این کتابش، به سنت‌ها و روابط کهنه حاکم بر جوامع آمریکای لاتین پرداخته و روایتی از یک مرگ به دست داده است. مارکز که سال‌ها به‌عنوان روزنامه‌نگار فعالیت کرده بود، در این رمان، روایتی روزنامه‌نگارانه از مرگی می‌دهد که اگرچه سال‌ها از آن می‌گذرد اما آثار آن همچنان باقی است. گلستان در ابتدای کتاب و جای مقدمه، گفت‌وگویی کوتاه با مارکز را آورده که توسط بیانچوتی انجام شده است. مارکز در این گفت‌وگو درباره شیوه نوشتنش حرف زده و در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «تصویر» یا «ضرب‌‌آهنگ» او را به نوشتن وامی‌دارد، می‌گوید: «تصویر، در اصل همیشه تصویر است و از کل داستان و کل مضمون جدا می‌شود. مثل یک یاخته آزاد که نه می‌توانم تعریفش کنم و نه می‌دانم چگونه و چرا تکثیر می‌شود. بسیار کوچک است اما می‌تواند متعهد به یک تکامل باشد تا به کلامی شگفت تبدیل شود. در بعضی موارد این یاخته چنان مظلوم است که با هیچ‌کس حرف نمی‌زند، مگر با من. می‌دانید، تجرید در حد من نیست و دوست ندارم سازنده اصول باشم. مثالی بزنم: شبی در مکزیکو، دنبال تاکسی می‌گشتم؛ بالاخره یک تاکسی به طرفم آمد و تا رفتم دستم را بلند کنم، پس کشیدم چون دیدم کسی کنارش نشسته، اما وقتی تاکسی نزدیک‌تر آمد، متوجه شدم که مسافری ندارد و دست بلند کردم و سوار شدم. این پندار بصری را برای راننده تعریف کردم. و او بی‌آن‌که به حرف من اهمیتی بدهد گفت که مسافران دیگری هم اغلب این را برایش تعریف کرده‌اند و افزود به همین دلیل گاه شده که در تمام شب مسافری گیرش نیاید، چون همه فکر می‌کنند تاکسی مسافر دارد! ... این را برای بونوئل تعریف کردم و به یاد دارم که به من گفت بدون شک این می‌تواند دستمایه یک اثر بسیار مهم باشد- فکر کرده بودم می‌توانم از آن نوعی بهره ادبی ببرم- گرچه این تصویر، تصویری بی‌فرجام و واهی بود، اما مرا وسوسه کرد و اغلب به آن فکر می‌کنم. باید اعتراف کنم که یک انبار تصویر دارم و تصویرهایم رشد می‌کنند و بعد مقداری استحکام پیدا می‌کنند، تا روزی که احساس کنم میلی مفرط به نوشتن دارم- درواقع تا جایی که مقدورم باشد این حس را از خودم می‌رانم و دور می‌کنم».

نسیم آصف‌زاده: «سانتیاگو ناصر، روزی که قرار بود کشته شود، ساعت پنج‌ونیم صبح از خواب بیدار شد تا به استقبال کشتی اسقف برود. خواب دیده بود که از جنگلی از درختان عظیم انجیر می‌گذشت که باران ریزی بر آن می‌بارید. این رؤیا لحظه‌ای خوشحالش کرد و وقتی بیدار شد حس کرد پوشیده از فضله پرندگان جنگل است. پلاسیدا لینرو، مادر سانتیاگو ناصر، بیست‌وهفت سال بعد که داشت جزییات دقیق آن دوشنبه شوم را برایم تعریف می‌کرد، گفت: او همیشه خواب درخت‌ها را می‌دید... یک هفته پیش از آن خواب دیده بود توی هواپیمایی از کاغذ قلعی، از میان درختان بادام می‌گذرد، اما به شاخه‌ها ‌گیر نمی‌کند...» این آغاز «گزارش یک مرگ» گابریل گارسیا مارکز است. کمی پیش از آغاز نمایشگاه کتاب امسال، «گزارش یک مرگ» با ترجمه لیلی گلستان در نشر مرکز بازنشر شد و ظرف چند روز باز به چاپی دیگر رسید و در نمایشگاه عرضه شد. لیلی گلستان «گزارش یک مرگ» را سال‌ها پیش به فارسی ترجمه کرده بود و چاپ تازه آن همراه با ویراستی تازه ارائه شده است. روی جلد این چاپِ کتاب نیز، عکسی که توسط عباس کیارستمی گرفته شده چاپ شده است. مارکز در این کتابش، به سنت‌ها و روابط کهنه حاکم بر جوامع آمریکای لاتین پرداخته و روایتی از یک مرگ به دست داده است. مارکز که سال‌ها به‌عنوان روزنامه‌نگار فعالیت کرده بود، در این رمان، روایتی روزنامه‌نگارانه از مرگی می‌دهد که اگرچه سال‌ها از آن می‌گذرد اما آثار آن همچنان باقی است. گلستان در ابتدای کتاب و جای مقدمه، گفت‌وگویی کوتاه با مارکز را آورده که توسط بیانچوتی انجام شده است. مارکز در این گفت‌وگو درباره شیوه نوشتنش حرف زده و در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «تصویر» یا «ضرب‌‌آهنگ» او را به نوشتن وامی‌دارد، می‌گوید: «تصویر، در اصل همیشه تصویر است و از کل داستان و کل مضمون جدا می‌شود. مثل یک یاخته آزاد که نه می‌توانم تعریفش کنم و نه می‌دانم چگونه و چرا تکثیر می‌شود. بسیار کوچک است اما می‌تواند متعهد به یک تکامل باشد تا به کلامی شگفت تبدیل شود. در بعضی موارد این یاخته چنان مظلوم است که با هیچ‌کس حرف نمی‌زند، مگر با من. می‌دانید، تجرید در حد من نیست و دوست ندارم سازنده اصول باشم. مثالی بزنم: شبی در مکزیکو، دنبال تاکسی می‌گشتم؛ بالاخره یک تاکسی به طرفم آمد و تا رفتم دستم را بلند کنم، پس کشیدم چون دیدم کسی کنارش نشسته، اما وقتی تاکسی نزدیک‌تر آمد، متوجه شدم که مسافری ندارد و دست بلند کردم و سوار شدم. این پندار بصری را برای راننده تعریف کردم. و او بی‌آن‌که به حرف من اهمیتی بدهد گفت که مسافران دیگری هم اغلب این را برایش تعریف کرده‌اند و افزود به همین دلیل گاه شده که در تمام شب مسافری گیرش نیاید، چون همه فکر می‌کنند تاکسی مسافر دارد! ... این را برای بونوئل تعریف کردم و به یاد دارم که به من گفت بدون شک این می‌تواند دستمایه یک اثر بسیار مهم باشد- فکر کرده بودم می‌توانم از آن نوعی بهره ادبی ببرم- گرچه این تصویر، تصویری بی‌فرجام و واهی بود، اما مرا وسوسه کرد و اغلب به آن فکر می‌کنم. باید اعتراف کنم که یک انبار تصویر دارم و تصویرهایم رشد می‌کنند و بعد مقداری استحکام پیدا می‌کنند، تا روزی که احساس کنم میلی مفرط به نوشتن دارم- درواقع تا جایی که مقدورم باشد این حس را از خودم می‌رانم و دور می‌کنم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.