|

نمایش‌نامه: بهمن فرسي، شكسپيرِ پيتر بروك، ايبسن، دوراس و مك‌دونا

باغِ نمایش

حجم زیادی از آثار مهم منتشرشده در نمایشگاه کتاب امسال مربوط به ادبیات نمایشی است. نمایش‌نامه‌های زیادی در این مدت منتشر شده‌اند که برخی از آن‌ها تجدیدچاپ آثاری است که بعد از سال‌ها امکان انتشار یافته‌اند. از بهمن فرسی نمایش‌نامه «موش» مدتی پیش و بعد از سال‌ها در نشر بیدگل منتشر شد. این نشر قرار است نمایش‌نامه‌های فرسی را در قالب یک مجموعه به‌چاپ برساند و «موش» اولین کتاب از این مجموعه است. گویا آثار فرسی برای انتشار در این مجموعه بازبینی مجدد نیز شده‌اند. «موش»، نمایش‌نامه‌ای است در دو پرده و یک تابلوی انتهایی که یازده شخصیت دارد و نخستین‌بار در دهه چهل منتشر شده بود. «آرامسایشگاه» نمایش‌نامه دیگری از فرسی است که در روزهای برگزاری نمایشگاه کتاب امسال منتشر شد. این نمایش‌نامه به سال 1356 برمی‌گردد و فرسی در نوشتن آن سبکی خاص را مدنظر داشته است. فرسی از نویسندگان، نمایش‌نامه‌نویسان و کارگردان‌های مهم معاصر ایران به‌شمار می‌رود که دست به تجربه‌های مدرنی در ادبیات نمایشی زده است. فرسی از سال 1356 در لندن زندگی می‌کند و همچنان به فعالیت‌های خود در حوزه‌های ادبیات داستانی و ادبیات نمایشی و تئاتر ادامه می‌دهد. در این مدت چند نمایش‌نامه مهم نیز در نشر نیلا به چاپ رسیده‌اند که برخی از آن‌ها برای اولین‌بار منتشر شده‌ و برخی هم تجدیدچاپ هستند. «اوندین» نمایش‌نامه‌ای است در سه‌پرده از ژان ژیرودو که با ترجمه لیلی گلستان در نشر نیلا و در روزهای نمایشگاه منتشر شد. نمایش‌نامه‌ای از الکسی فایکو با عنوان «پروفسور بوبوس» نیز با ترجمه رضا قیصریه توسط این نشر به چاپ رسیده است. «بازگشت به وطن» هانس ورنر کروزینگر و «فقط یک تکه نان» راینر ورنر فاسبیندر دو نمایش‌نامه دیگر این نشر هستند که هر دو با ترجمه محمود حسینی‌زاد به چاپ رسیده‌اند. «بازگشت به وطن» روایتی است از عملیات آمریکایی‌ها در کوزوو و عراق و «فقط برای یک‌تکه نان» نیز به اردوگاه‌های کار نازی‌ها مربوط است. «لطف بخشش» با عنوان فرعی اندیشه‌هایی درباره شکسپیر تازه‌ترین کتاب پیتر بروک است که با ترجمه حمید احیاء و به مناسبت چهارصدمین سالگرد درگذشت شکسپیر در نشر نیلا منتشر شده است. «باغبان مرگ» نیز نمایش‌نامه‌ای است از محمد چرمشیر که این نیز در روزهای نمایشگاه در نشر نیلا منتشر شد. از دیگر نمایش‌نامه‌های مهمی که این‌روزها منتشر شده، یکی هم «ساوانابای» مارگریت دوراس است که با ترجمه قاسم روبین در نشر اختران منتشر شده است. «ساوانابای» را که از آثار مهم دوراس به‌شمار می‌رود می‌توان نبردی میان حافظه و واقعیت تلخ جهان دانست. در مدت اخیر چند نمایش‌نامه جدید از مجموعه «دورتادور دنیا»ی نشر نی منتشر شد. مجموعه‌ای که از سال‌ها پیش در قطع کوچک منتشر می‌شد و مدتی بود که انتشار آن متوقف شده بود. «قانون پیران» یکی از نمایش‌نامه‌های تازه این مجموعه است که مدتی پیش به چاپ رسید؛ نمایش‌نامه‌ای نوشته تامس میدلتون و ویلیام رولی که توسط ناهید قادری ترجمه شده و ایده قانون در آن به چالش کشیده شده است. این نمایش‌نامه در پنج‌پرده روایت شده است. «پنجره زیرزمین» آنتونیو بوئرو بایخو، سی‌وسومین نمایش‌نامه این مجموعه است که با ترجمه طلوع ریاضی به چاپ رسیده است. بایخو از نمایش‌نامه‌نویسان مشهور اسپانیایی است که پیش‌از‌این نیز آثار دیگری از او به فارسی منتشر شده بود. دیگر کتاب این مجموعه که به تازگی منتشر شده، «داستان خرس‌های پاندا به روایت یک ساکسیفونیست که دوستی در فرانکفورت دارد» به همراه نمایش‌نامه «سه شب با مادوکس»، از ماتئی ویسنی‌یک است که این روزها با ترجمه تینوش نظم‌جو در قالب یک کتاب به چاپ رسیده است. ماتئی ویسنی‌یک نمایش‌نامه‌نویس، نویسنده و شاعری است که در سال ١٩٥٦ در رومانی به دنیا آمد و از او نیز پیش‌از‌این آثاری به فارسی منتشر شده بود. نشر ماهی نیز به‌تازگی مجموعه‌ای با عنوان تئاتر و تاریخ ترتیب داده که قرار است در آن نمایش‌نامه‌هایی به چاپ برسند که یا ماجرای آن‌ها حول واقعه‌ای تاریخی شکل گرفته یا شخصیت‌های محوری نمایش‌نامه اشخاصی حقیقی‌اند. یکی از کتاب‌های این مجموعه، نمایش‌نامه «ساحل آرمانشهر» تام استاپارد است که با ترجمه نازنین دیهیمی و مهدی نوری منتشر شده است. «ساحل آرمانشهر» درامی حماسی است که ماجرای بخشی از انقلابیون قرن نوزدهم را روایت کرده و سه‌گانه‌ای است که شامل این سه نمایش‌نامه است: «سفر»، «کشتی‌شکستگان» و «نجات». از این مجموعه نمایش‌نامه دیگری نیز با عنوان «چیمریکا» از لوسی کرک‌وود با ترجمه نازنین دیهیمی و مهدی نوری منتشر شده است. «جن‌زدگان» نمایش‌نامه‌ای است از هنریک ایبسن که با ترجمه بهزاد قادری در نشر بیدگل منتشر شده است. «جن‌زدگان» اثری متفاوت در میان آثار ایبسن است و عنوان فرعی آن «تراژدی شهرنشینان» است. این نمایش‌نامه اثری ارزشمند در شیوه‌های تجربی کار ایبسن است. در ایام نمایشگاه کتاب، یکی از ترجمه‌های قدیمی ابراهیم گلستان نیز در نشر بازتاب‌نگار بازنشر شد. «دون‌ژوان در جهنم» عنوان نمایش‌نامه‌ای است از جرج برنارد شاو که به سال 1330 ترجمه شده بود. این ترجمه برای نخستین‌بار در سال 1353 در تهران به کارگردانی ابراهیم گلستان و بازیگری پرویز صیاد و گروه بازیگران او به صحنه آمد. این اثر بار دیگر و در سال 1394 نیز در لندن به صحنه رفت. دو نمایش‌نامه از ویلیام شکسپیر نیز به‌تازگی در نشر پارسه منتشر شده است. «لیرشاه» با ترجمه میلاد میناکار و «تاجر ونیزی» با ترجمه مهران صفوی دو نمایش‌نامه شکسپیرند که البته هردو پیش‌ازاین نیز به فارسی ترجمه شده بودند. از دیگر نمایش‌نامه‌هایی که در مدت اخیر منتشر شده‌اند، می‌توان به این آثار اشاره کرد که همگی در نشر بیدگل منتشر شده‌اند: دو نمایش‌نامه «یکشنبه» و «زندگی خوب» از میشل دویچ با ترجمه زیبا خادم‌حقیقت، «غرب غم‌زده» مارتین مک‌دونا با ترجمه بهرنگ رجبی، «ریشه سیاه مارینی» از آگوست ویلسون با ترجمه زهرا ماحوزی.

حجم زیادی از آثار مهم منتشرشده در نمایشگاه کتاب امسال مربوط به ادبیات نمایشی است. نمایش‌نامه‌های زیادی در این مدت منتشر شده‌اند که برخی از آن‌ها تجدیدچاپ آثاری است که بعد از سال‌ها امکان انتشار یافته‌اند. از بهمن فرسی نمایش‌نامه «موش» مدتی پیش و بعد از سال‌ها در نشر بیدگل منتشر شد. این نشر قرار است نمایش‌نامه‌های فرسی را در قالب یک مجموعه به‌چاپ برساند و «موش» اولین کتاب از این مجموعه است. گویا آثار فرسی برای انتشار در این مجموعه بازبینی مجدد نیز شده‌اند. «موش»، نمایش‌نامه‌ای است در دو پرده و یک تابلوی انتهایی که یازده شخصیت دارد و نخستین‌بار در دهه چهل منتشر شده بود. «آرامسایشگاه» نمایش‌نامه دیگری از فرسی است که در روزهای برگزاری نمایشگاه کتاب امسال منتشر شد. این نمایش‌نامه به سال 1356 برمی‌گردد و فرسی در نوشتن آن سبکی خاص را مدنظر داشته است. فرسی از نویسندگان، نمایش‌نامه‌نویسان و کارگردان‌های مهم معاصر ایران به‌شمار می‌رود که دست به تجربه‌های مدرنی در ادبیات نمایشی زده است. فرسی از سال 1356 در لندن زندگی می‌کند و همچنان به فعالیت‌های خود در حوزه‌های ادبیات داستانی و ادبیات نمایشی و تئاتر ادامه می‌دهد. در این مدت چند نمایش‌نامه مهم نیز در نشر نیلا به چاپ رسیده‌اند که برخی از آن‌ها برای اولین‌بار منتشر شده‌ و برخی هم تجدیدچاپ هستند. «اوندین» نمایش‌نامه‌ای است در سه‌پرده از ژان ژیرودو که با ترجمه لیلی گلستان در نشر نیلا و در روزهای نمایشگاه منتشر شد. نمایش‌نامه‌ای از الکسی فایکو با عنوان «پروفسور بوبوس» نیز با ترجمه رضا قیصریه توسط این نشر به چاپ رسیده است. «بازگشت به وطن» هانس ورنر کروزینگر و «فقط یک تکه نان» راینر ورنر فاسبیندر دو نمایش‌نامه دیگر این نشر هستند که هر دو با ترجمه محمود حسینی‌زاد به چاپ رسیده‌اند. «بازگشت به وطن» روایتی است از عملیات آمریکایی‌ها در کوزوو و عراق و «فقط برای یک‌تکه نان» نیز به اردوگاه‌های کار نازی‌ها مربوط است. «لطف بخشش» با عنوان فرعی اندیشه‌هایی درباره شکسپیر تازه‌ترین کتاب پیتر بروک است که با ترجمه حمید احیاء و به مناسبت چهارصدمین سالگرد درگذشت شکسپیر در نشر نیلا منتشر شده است. «باغبان مرگ» نیز نمایش‌نامه‌ای است از محمد چرمشیر که این نیز در روزهای نمایشگاه در نشر نیلا منتشر شد. از دیگر نمایش‌نامه‌های مهمی که این‌روزها منتشر شده، یکی هم «ساوانابای» مارگریت دوراس است که با ترجمه قاسم روبین در نشر اختران منتشر شده است. «ساوانابای» را که از آثار مهم دوراس به‌شمار می‌رود می‌توان نبردی میان حافظه و واقعیت تلخ جهان دانست. در مدت اخیر چند نمایش‌نامه جدید از مجموعه «دورتادور دنیا»ی نشر نی منتشر شد. مجموعه‌ای که از سال‌ها پیش در قطع کوچک منتشر می‌شد و مدتی بود که انتشار آن متوقف شده بود. «قانون پیران» یکی از نمایش‌نامه‌های تازه این مجموعه است که مدتی پیش به چاپ رسید؛ نمایش‌نامه‌ای نوشته تامس میدلتون و ویلیام رولی که توسط ناهید قادری ترجمه شده و ایده قانون در آن به چالش کشیده شده است. این نمایش‌نامه در پنج‌پرده روایت شده است. «پنجره زیرزمین» آنتونیو بوئرو بایخو، سی‌وسومین نمایش‌نامه این مجموعه است که با ترجمه طلوع ریاضی به چاپ رسیده است. بایخو از نمایش‌نامه‌نویسان مشهور اسپانیایی است که پیش‌از‌این نیز آثار دیگری از او به فارسی منتشر شده بود. دیگر کتاب این مجموعه که به تازگی منتشر شده، «داستان خرس‌های پاندا به روایت یک ساکسیفونیست که دوستی در فرانکفورت دارد» به همراه نمایش‌نامه «سه شب با مادوکس»، از ماتئی ویسنی‌یک است که این روزها با ترجمه تینوش نظم‌جو در قالب یک کتاب به چاپ رسیده است. ماتئی ویسنی‌یک نمایش‌نامه‌نویس، نویسنده و شاعری است که در سال ١٩٥٦ در رومانی به دنیا آمد و از او نیز پیش‌از‌این آثاری به فارسی منتشر شده بود. نشر ماهی نیز به‌تازگی مجموعه‌ای با عنوان تئاتر و تاریخ ترتیب داده که قرار است در آن نمایش‌نامه‌هایی به چاپ برسند که یا ماجرای آن‌ها حول واقعه‌ای تاریخی شکل گرفته یا شخصیت‌های محوری نمایش‌نامه اشخاصی حقیقی‌اند. یکی از کتاب‌های این مجموعه، نمایش‌نامه «ساحل آرمانشهر» تام استاپارد است که با ترجمه نازنین دیهیمی و مهدی نوری منتشر شده است. «ساحل آرمانشهر» درامی حماسی است که ماجرای بخشی از انقلابیون قرن نوزدهم را روایت کرده و سه‌گانه‌ای است که شامل این سه نمایش‌نامه است: «سفر»، «کشتی‌شکستگان» و «نجات». از این مجموعه نمایش‌نامه دیگری نیز با عنوان «چیمریکا» از لوسی کرک‌وود با ترجمه نازنین دیهیمی و مهدی نوری منتشر شده است. «جن‌زدگان» نمایش‌نامه‌ای است از هنریک ایبسن که با ترجمه بهزاد قادری در نشر بیدگل منتشر شده است. «جن‌زدگان» اثری متفاوت در میان آثار ایبسن است و عنوان فرعی آن «تراژدی شهرنشینان» است. این نمایش‌نامه اثری ارزشمند در شیوه‌های تجربی کار ایبسن است. در ایام نمایشگاه کتاب، یکی از ترجمه‌های قدیمی ابراهیم گلستان نیز در نشر بازتاب‌نگار بازنشر شد. «دون‌ژوان در جهنم» عنوان نمایش‌نامه‌ای است از جرج برنارد شاو که به سال 1330 ترجمه شده بود. این ترجمه برای نخستین‌بار در سال 1353 در تهران به کارگردانی ابراهیم گلستان و بازیگری پرویز صیاد و گروه بازیگران او به صحنه آمد. این اثر بار دیگر و در سال 1394 نیز در لندن به صحنه رفت. دو نمایش‌نامه از ویلیام شکسپیر نیز به‌تازگی در نشر پارسه منتشر شده است. «لیرشاه» با ترجمه میلاد میناکار و «تاجر ونیزی» با ترجمه مهران صفوی دو نمایش‌نامه شکسپیرند که البته هردو پیش‌ازاین نیز به فارسی ترجمه شده بودند. از دیگر نمایش‌نامه‌هایی که در مدت اخیر منتشر شده‌اند، می‌توان به این آثار اشاره کرد که همگی در نشر بیدگل منتشر شده‌اند: دو نمایش‌نامه «یکشنبه» و «زندگی خوب» از میشل دویچ با ترجمه زیبا خادم‌حقیقت، «غرب غم‌زده» مارتین مک‌دونا با ترجمه بهرنگ رجبی، «ریشه سیاه مارینی» از آگوست ویلسون با ترجمه زهرا ماحوزی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.