گفتوگو با سهیلا پورگرامی، سرپرست گروه «آوای مهربانی»
ساختار موسیقی سنتی نخنما شده است
گروه موسیقی آوای مهربانی به سرپرستی سهیلا پورگرامی و خوانندگی پیمان رضایی، 16 اردیبهشت ساعت 15 در تالار وحدت روی صحنه میرود. در بخش اول این کنسرت قطعاتی از ساختههای پدرام درخشانی که روی اشعار کلاسیک ساخته شده، اجرا میشود. همچنین گروه در بخش بعدی پروژه، قطعات موسیقی محلی را با تنظیمات جدید اجرا میکند. برای این کنسرت قطعاتی چون هوای عاشقی، دیوانه شو، عشق و درویش، سر عشق، زهی عشق، تکدرختی و شانه تدارک دیده شده که اشعار آن از ابوسعید ابوالخیر، مولانا و سعدی است. همچنین تنظیم و آهنگسازی این قطعات را پدرام و میلاد درخشانی انجام دادهاند. سهیلا پورگرامی 20 سال فعالیت هنری دارد و بیشتر کنسرتهای تلفیقی (پاپ و سنتی) برگزار میکند. او فعالیت در عرصه موسیقی بانوان را نوعی جهاد میداند و معتقد است که موسیقی بانوان به هدف اصلی خود که یک هدف فرهنگی است میرسد. پورگرامی معتقد است که هر فعالیتی در حوزه موسیقی مشکل و دشوار است اما بالاخره جواب نهایی خود را میگیرد. او بعد از تمرکزی چندساله روی حوزه بانوان به این نتیجه رسید که فعالیت در حوزه بانوان راضیاش نمیکند ازاینرو حوزه موسیقی مختلط را انتخاب کرد. همچنین پورگرامی سابقه اجرای موسیقی زنده در نمایشهایی چون هفتخوان رستم، یوسف و زلیخا و سوگ سیاوش را دارد.
در ابتدا درباره کنسرت پیشرو بگویید؛ قطعات انتخابی، چیدمان سازها و... .
قرار بر این است که 16 اردیبهشت، اولین اجرای سال 95 گروه آوای مهربانی را روی صحنه ببریم که برای چندمینبار افتخار همکاری با پدرام درخشانی را تجربه میکنیم. قطعاتی که اجرا میکنیم به سبک دیگر کارهای آقای درخشانی، موسیقی تلفیقی است که البته چیدمان سازها هم بر این اساس است. بخش اول، ساختههای ایشان است روی شعرهای کلاسیک و بخش دوم قطعات فولکلور و محلی اجرا میشوند که تنظیم جدید شدهاند. قبل از هر چیز، در این مسیر دلیلی که هر هنرمندی را یارای کارکردن است، عشق است؛ عشق به هنرش، به حرفهاش، به کارش و به مردمش. در این گروه علاوه بر خودم، پدرام درخشانی بهعنوان سرپرست و آهنگساز و ایمان قاسمپور بهعنوان مجری و کارگردان هنری حضور دارند. همچنین هنرمندانی چون مینو قاسمپور (قانون)، عمید بنکدار (گیتارباس)، یلدا صمدی (پیانو)، شیما بلوکیفر (کمانچه)، سوگل ضامنی (تار)، عسل ملکزاده (دف)، علیرضا مصدقی (پرکاشن)، رخساره رستمی (بربط)، صبا ضامنی (همخوان)، طراوت باباخانلو (فلوت) و امیرحسین گذری (منشی صحنه) در این کنسرت هنرنمایی میکنند.
شما از جمله هنرمندانی هستید که با وجود سختگیریهای زیاد برای کنسرت بانوان همواره فعالیت خود را ادامه داده و قد خم نکردید، در این راه چه چیزهایی به شما کمک کرد؟
سختیها و مشکلات در هر کاری وجود دارند و باید بگویم ماهیت کار حرفهای در هر زمینهای بدون این موانع نبوده و نیست، اما شاید بهواسطه قوانین حاکم، موانع و محدودیتهای بانوان بیشتر بوده و هست که ما هم تابع قانون هستیم. اما من و دیگر بانوان هنرمند سرزمینم سعی کردهایم این حضور را با تمام موانع و مشکلاتش حفظ کنیم و زنده نگه داریم؛ زیرا نهتنها صدای بانوان بخشی از ساختار موسیقی ماست که بدون آن خیلی وقتها خلأاش بهوضوح حس میشود بلکه بیشک مخاطبان موسیقی هم خواستار این حضور هستند. پس فکر میکنیم با این اوصاف دلایل و انگیزه کافی برای این تلاش و پشتکار و پشتسرگذاشتن مشكلات این راه وجود داشته باشد. پس هستم.
قبلا همین رپرتوار را با خوانندگی مهرداد هویدا به صحنه بردهاید، چه شد که تصمیم گرفتید دوباره آن را اجرا کنید؟
چندی پیش یک تهیهکننده برنامههای هنری به نام خانم اعظم صداقت با ما تماس گرفتند که این برنامه را دیده بودند و خواستند که به همت ایشان دوباره روی صحنه برود. باید بگویم این برنامه با همین رپرتوار برای بار دوم به درخواست بنیاد رودکی روی صحنه رفت و این بار سوم است. ضمنا بنیاد رودکی همان سال این اجرا را به صورت تصویری نیز منتشر کرد و به بازار داد. اما اجرای سهباره آن برای من و گروهم خالی از لطف نیست. امیدوارم برای مخاطبان هم چنین باشد.
همه میدانیم مشکلات سر راه فعالیت بانوان در حوزه خوانندگی چیست، در نهایت باید چه کرد؟
مشکلاتی که میفرمایید کلا در امر موسیقی بانوان تا حدودی وجود دارد مخصوصا برای بانوان خواننده که البته قوانینی برایش مدون شده و طبیعتا محدودیتهایی، که برای حضور، تبعیت از این قوانین و تحمل این محدودیتها ضروری است. اما میتوان از مسئولان تقاضا کرد تا تعامل بیشتری در قالب همین قوانین و مقررات داشته باشند یا حداقل مسئولان ردهپایینتر این مقررات را پیچیدهتر نکنند. در نهایت برای تداوم حضور باید خود را با شرایط و قوانین وفق دهیم.
اما در مورد بخش دوم پرسش شما و بردن این فعالیت صرفا به بیرون از مرز، من شخصا موافق نیستم چون اولا امکان رویصحنهرفتن در کشور خود را از خود سلب میکنیم ضمن اینکه این فرصت را از دوستداران کنسرتهای بانوان میگیریم و ثانیا بهجانخریدن مشکلات حضور بانوان توسط هنرمندان صرفا لبیکگفتن به درخواست مخاطبان است و بس. هنر موسیقی ایرانی عمدتا برای شنوندگان ایرانی دلچسب است و اگر هم بعضی هنرمندان در خارج از کشور با استقبال مواجه میشوند این استقبال صرفا توسط هموطنان مقیم خارج انجام میپذیرد که بنده نیز به فعالیتهای برونمرزی در قالب قوانین وزارت ارشاد علاقهمندم کمااینکه گروه آوای مهربانی در سوابق فعالیت هنری خود از این دست اجراها کم نداشته و نیز موفقیتهای چشمگیری هم بهدست آورده است.
اما در جواب این سؤال که راهکار چیست؟ باید بگویم جز تابعیت از قوانین کار دیگری نمیتوان کرد. فقط میتوانیم از مسئولان تقاضا کنیم که همکاریشان را با بانوان هنرمند در قالب مقررات بیشتر کنند و در مورد بخش دوم سؤال شما بهیقین میگویم این بهتر نیست که فعالیت بانوان هنرمند صرفا برونمرزی باشد؛ زیرا در این صورت امکان رویصحنهرفتن در این مرزوبوم را از دست خواهیم داد و متعاقبا این فرصت را از مخاطبان هم میگیریم که اجرای هنرمندان بانوی کشورشان را به صورت زنده نظارهگر باشند ولی با فعالیتهای برونمرزی در قالب قوانین وزارت ارشاد بسیار هم موافق هستم کمااینکه در سابقه فعالیت گروه آوای مهربانی از این دست اجراها کم نبوده است.
اوج فعالیت بانوان در چهار دهه اخیر در چه سالهایی بوده و چرا؟
به دلیل جابهجایی مسئولان کشور، قوانین هم براساس سلایق و خط مشی جدید تغییراتی را شامل میشوند که همین امر باعث نوسان محدودیتهای بانوان میشود. در چهاردهه اخیر اوج فعالیت بانوان را میتوان از اوایل دهه 80 در نظر گرفت.
موسیقی سنتی مخاطبان خود را دارد ولی همانطور که فرمودید نمیتوان منکر استقبال کمرنگتر به نسبت گذشته باشیم و شاید از نظر جوانان که مخاطبان عمده موسیقی هستند، ساختار موسیقی سنتی کمی نخنما به نظر بیاید و غنا و ژرفای آن نادیده گرفته شده باشد اما چیزی که باعث خوشحالی است اینکه موزیسینهای جوان با راهکارهایی از قبیل تلفیق موسیقی سنتی با دیگر سبکها، موسیقی اصل و ریشهدار ما را برای همین گروه سنی نیز گوشنواز میکنند البته در دهه اخیر شاهد شکوفایی سبکهای متعددی از موسیقی بودهایم که این نیز باعث خوشحالی است.
چرا مثل گذشته دیگر کسی استقبالی از موسیقی سنتی نميكند؟
به نظر من چنین اتفاقی نیفتاده و برعکس همانطور که ذکر شد، تنوع موسیقی را بیش از پیش شاهد هستیم و این به دلیل حضور همان موزیسینهای جوان است که در سؤال قبلی توضیح داده شد. اما اگر منظور شما را در مورد شباهت جنس صدای خوانندگان سنتی درست متوجه شده باشم باید بگویم بالاخره سبکوسیاق استادانی که تحت نظر آنها آموزش داده میشوند روی هنرجویان بیتأثیر نیست و شاید پیروی از این سبکوسیاق از نظر برخی شباهت تلقی میشود.
الان برای برگزاری یک کنسرت چه مراحلی را باید طی کرد، دقیق بگویید و همین پروسه را برای کنسرت بانوان شرح دهید؟
باید اشاره کرد که یکی از چالشهای اساسی اجرا، بحث مجوز است. به دلیل اینکه گروه موسیقی بعد از ارائه اشعار قطعات و بررسی توسط شورای شعر، در روز خاصی از هفته واحد تأییدیه یا رفع نقص یا حذف، یک یا چند قطعه بهخاطر شعر مربوطه نهایتا به دریافت گواهی شورای شعر نائل میشود و پس از آن ارائه فیلم ضبطشده از اجرای کامل موردنظر به اداره نظارت و ارزشیابی دفتر موسیقی است و باز هم این جلسه در روزهای خاصی از هفته انجام میشود و پس از بررسی اعضای شورا، در صورت نداشتن مشکل تأیید میشود یا اگر رد شود باید دوباره اجرای باکیفیت، ضبط و ارائه شود و... .
یعنی تا اینجا چندهفتهای به شرط نبود مشکل سپری شده، ضمن اینکه ارائه فیلم هم مستلزم تمرین و آمادهسازی کامل گروه و صرف هزینههای مربوطه بوده که زمان زیادی را نیز به خود اختصاص داده است.
پس از اخذ مجوز، نوبت به قرارداد سالن میرسد که خود دو حالت دارد؛ اول زمانی است که از قبل سالن را رزرو کرده باشند و پیشپرداخت مربوطه که رقم کمی هم نیست، انجام شده باشد و خطر اینجاست که اگر توفیق دریافت مجوز پیدا نشود یا بهموقع به دست گروه نرسد، زیان مالی بهدنبال دارد یا در بعضی اوقات با فاصله کوتاه زمانی تا تاریخ اجرا صادر میشود که دیگر فرصتی برای تبلیغ و فروش بلیت نخواهد داشت و سالن خالی علاوه بر زیان مالی، از نظر حیثیتی نیز گروه را با مشکل مواجه خواهد کرد. و دوم در صورتی است که بعد از دریافت مجوز اقدام به تعیین زمان کنسرت شود که در این صورت در فاصله زمانی نزدیک رزرو سالن میسر نخواهد بود یا فقط روزهای خالی است که به هر دلیل قابلیت جذب مخاطب را نخواهد داشت. بهاینترتیب اخذ مجوز کنسرت همیشه برای عوام یک رشته سردرگم است و به همین سبب و دلایلی از این قبیل گروههای نوپا و حتی بسیاری از گروههای سابقهدار با زیان قابلتوجهی مواجه میشوند و عموما یارای ادامه راه را نخواهند داشت.
به نظر شما موسیقی ایرانی همپای ادبیات ما با شرایط اجتماعی پیش نرفته که پسرفت کرده؟
ادبیات پارسی در خلق آثار موسیقی ایرانی از دیرباز تأثیر بسزایی داشته و این منبع پایانناپذیر موهبتی است در اختیار موزیسینهای ایرانی اعم از سنتی و پاپ. البته میتوانست از این گنجینه وسیع ادبی بیشتر بهره برده شود، اما به هر صورت اینها دو مقوله جدا هستند؛ فقط موسیقیای که از اشعار پرمغز پارسی بهره برده باشد طبیعتا به دلیل وابستگی و عرق مردم ما به ادبیات غنیمان بیشتر به دل مینشیند.
اما شعرهای مختلف در سبکهای دیگری هم برای سلایق دیگر سروده و به مصرف موسیقی میرسد که بعضی از آنها صرفا موردعلاقه عده خاصی است که ایرادی هم بر آن وارد نیست. بههرترتیب به نظر من این دو مقوله در سیر پیشرفت همپا نبودهاند.
شما براساس چه مؤلفههایی برای کنسرتهای مختلط با خوانندهها همکاری میکنید ؟
یکی از مهمترین ویژگیهای این انتخاب برای من همسوبودن جنس صدای همخوان است که هم ترکیب گوشنوازی ایجاد شود و نیز صداها، تحریرها و زینتهای تکنیکی خورده نشوند و همپوشانی نداشته باشند.
اتفاقا آقای درخشانی هم بسیار بر این مورد تأکید دارند و در کارهای مشترک شاهد هستیم که همیشه حساسیتهای خاص خود را دارند و گاهي موارد مذکور حتی باعث تعویض یک همخوان شده است ولو پس از چندین جلسه تمرین. فکر میکنم درخصوص بالابردن سطح سلیقه مخاطبان نیاز به کمی فرهنگسازی بیشتر داریم و این وظیفه مشکل بیشتر برعهده موزیسینهاست که با خلق و انتشار آثار درخور، منجر به این فرهنگسازی میشوند که البته این اتفاق را کمتر شاهد هستیم.
مطلبی را هم میخواستم اشاره کنم که در کندی سرعت پیشرفت بسیار مؤثر است، محدودیت سالنها و سیستمهای صدابرداری و استانداردهای لازم هست که همین کمبودها در کیفیت اجراها تأثیر بسزایی دارد و باوجود اینکه بعضی گروههای مطرح با اعضای توانا و قطعات بسیار پرزحمت و تمرینشده اقدام به اجرا میکنند، اما کمبود تجهیزات و مشکلات تکنیکالی باعث میشود صدای مطلوب به گوش مخاطب نرسد.
گروه موسیقی آوای مهربانی به سرپرستی سهیلا پورگرامی و خوانندگی پیمان رضایی، 16 اردیبهشت ساعت 15 در تالار وحدت روی صحنه میرود. در بخش اول این کنسرت قطعاتی از ساختههای پدرام درخشانی که روی اشعار کلاسیک ساخته شده، اجرا میشود. همچنین گروه در بخش بعدی پروژه، قطعات موسیقی محلی را با تنظیمات جدید اجرا میکند. برای این کنسرت قطعاتی چون هوای عاشقی، دیوانه شو، عشق و درویش، سر عشق، زهی عشق، تکدرختی و شانه تدارک دیده شده که اشعار آن از ابوسعید ابوالخیر، مولانا و سعدی است. همچنین تنظیم و آهنگسازی این قطعات را پدرام و میلاد درخشانی انجام دادهاند. سهیلا پورگرامی 20 سال فعالیت هنری دارد و بیشتر کنسرتهای تلفیقی (پاپ و سنتی) برگزار میکند. او فعالیت در عرصه موسیقی بانوان را نوعی جهاد میداند و معتقد است که موسیقی بانوان به هدف اصلی خود که یک هدف فرهنگی است میرسد. پورگرامی معتقد است که هر فعالیتی در حوزه موسیقی مشکل و دشوار است اما بالاخره جواب نهایی خود را میگیرد. او بعد از تمرکزی چندساله روی حوزه بانوان به این نتیجه رسید که فعالیت در حوزه بانوان راضیاش نمیکند ازاینرو حوزه موسیقی مختلط را انتخاب کرد. همچنین پورگرامی سابقه اجرای موسیقی زنده در نمایشهایی چون هفتخوان رستم، یوسف و زلیخا و سوگ سیاوش را دارد.
در ابتدا درباره کنسرت پیشرو بگویید؛ قطعات انتخابی، چیدمان سازها و... .
قرار بر این است که 16 اردیبهشت، اولین اجرای سال 95 گروه آوای مهربانی را روی صحنه ببریم که برای چندمینبار افتخار همکاری با پدرام درخشانی را تجربه میکنیم. قطعاتی که اجرا میکنیم به سبک دیگر کارهای آقای درخشانی، موسیقی تلفیقی است که البته چیدمان سازها هم بر این اساس است. بخش اول، ساختههای ایشان است روی شعرهای کلاسیک و بخش دوم قطعات فولکلور و محلی اجرا میشوند که تنظیم جدید شدهاند. قبل از هر چیز، در این مسیر دلیلی که هر هنرمندی را یارای کارکردن است، عشق است؛ عشق به هنرش، به حرفهاش، به کارش و به مردمش. در این گروه علاوه بر خودم، پدرام درخشانی بهعنوان سرپرست و آهنگساز و ایمان قاسمپور بهعنوان مجری و کارگردان هنری حضور دارند. همچنین هنرمندانی چون مینو قاسمپور (قانون)، عمید بنکدار (گیتارباس)، یلدا صمدی (پیانو)، شیما بلوکیفر (کمانچه)، سوگل ضامنی (تار)، عسل ملکزاده (دف)، علیرضا مصدقی (پرکاشن)، رخساره رستمی (بربط)، صبا ضامنی (همخوان)، طراوت باباخانلو (فلوت) و امیرحسین گذری (منشی صحنه) در این کنسرت هنرنمایی میکنند.
شما از جمله هنرمندانی هستید که با وجود سختگیریهای زیاد برای کنسرت بانوان همواره فعالیت خود را ادامه داده و قد خم نکردید، در این راه چه چیزهایی به شما کمک کرد؟
سختیها و مشکلات در هر کاری وجود دارند و باید بگویم ماهیت کار حرفهای در هر زمینهای بدون این موانع نبوده و نیست، اما شاید بهواسطه قوانین حاکم، موانع و محدودیتهای بانوان بیشتر بوده و هست که ما هم تابع قانون هستیم. اما من و دیگر بانوان هنرمند سرزمینم سعی کردهایم این حضور را با تمام موانع و مشکلاتش حفظ کنیم و زنده نگه داریم؛ زیرا نهتنها صدای بانوان بخشی از ساختار موسیقی ماست که بدون آن خیلی وقتها خلأاش بهوضوح حس میشود بلکه بیشک مخاطبان موسیقی هم خواستار این حضور هستند. پس فکر میکنیم با این اوصاف دلایل و انگیزه کافی برای این تلاش و پشتکار و پشتسرگذاشتن مشكلات این راه وجود داشته باشد. پس هستم.
قبلا همین رپرتوار را با خوانندگی مهرداد هویدا به صحنه بردهاید، چه شد که تصمیم گرفتید دوباره آن را اجرا کنید؟
چندی پیش یک تهیهکننده برنامههای هنری به نام خانم اعظم صداقت با ما تماس گرفتند که این برنامه را دیده بودند و خواستند که به همت ایشان دوباره روی صحنه برود. باید بگویم این برنامه با همین رپرتوار برای بار دوم به درخواست بنیاد رودکی روی صحنه رفت و این بار سوم است. ضمنا بنیاد رودکی همان سال این اجرا را به صورت تصویری نیز منتشر کرد و به بازار داد. اما اجرای سهباره آن برای من و گروهم خالی از لطف نیست. امیدوارم برای مخاطبان هم چنین باشد.
همه میدانیم مشکلات سر راه فعالیت بانوان در حوزه خوانندگی چیست، در نهایت باید چه کرد؟
مشکلاتی که میفرمایید کلا در امر موسیقی بانوان تا حدودی وجود دارد مخصوصا برای بانوان خواننده که البته قوانینی برایش مدون شده و طبیعتا محدودیتهایی، که برای حضور، تبعیت از این قوانین و تحمل این محدودیتها ضروری است. اما میتوان از مسئولان تقاضا کرد تا تعامل بیشتری در قالب همین قوانین و مقررات داشته باشند یا حداقل مسئولان ردهپایینتر این مقررات را پیچیدهتر نکنند. در نهایت برای تداوم حضور باید خود را با شرایط و قوانین وفق دهیم.
اما در مورد بخش دوم پرسش شما و بردن این فعالیت صرفا به بیرون از مرز، من شخصا موافق نیستم چون اولا امکان رویصحنهرفتن در کشور خود را از خود سلب میکنیم ضمن اینکه این فرصت را از دوستداران کنسرتهای بانوان میگیریم و ثانیا بهجانخریدن مشکلات حضور بانوان توسط هنرمندان صرفا لبیکگفتن به درخواست مخاطبان است و بس. هنر موسیقی ایرانی عمدتا برای شنوندگان ایرانی دلچسب است و اگر هم بعضی هنرمندان در خارج از کشور با استقبال مواجه میشوند این استقبال صرفا توسط هموطنان مقیم خارج انجام میپذیرد که بنده نیز به فعالیتهای برونمرزی در قالب قوانین وزارت ارشاد علاقهمندم کمااینکه گروه آوای مهربانی در سوابق فعالیت هنری خود از این دست اجراها کم نداشته و نیز موفقیتهای چشمگیری هم بهدست آورده است.
اما در جواب این سؤال که راهکار چیست؟ باید بگویم جز تابعیت از قوانین کار دیگری نمیتوان کرد. فقط میتوانیم از مسئولان تقاضا کنیم که همکاریشان را با بانوان هنرمند در قالب مقررات بیشتر کنند و در مورد بخش دوم سؤال شما بهیقین میگویم این بهتر نیست که فعالیت بانوان هنرمند صرفا برونمرزی باشد؛ زیرا در این صورت امکان رویصحنهرفتن در این مرزوبوم را از دست خواهیم داد و متعاقبا این فرصت را از مخاطبان هم میگیریم که اجرای هنرمندان بانوی کشورشان را به صورت زنده نظارهگر باشند ولی با فعالیتهای برونمرزی در قالب قوانین وزارت ارشاد بسیار هم موافق هستم کمااینکه در سابقه فعالیت گروه آوای مهربانی از این دست اجراها کم نبوده است.
اوج فعالیت بانوان در چهار دهه اخیر در چه سالهایی بوده و چرا؟
به دلیل جابهجایی مسئولان کشور، قوانین هم براساس سلایق و خط مشی جدید تغییراتی را شامل میشوند که همین امر باعث نوسان محدودیتهای بانوان میشود. در چهاردهه اخیر اوج فعالیت بانوان را میتوان از اوایل دهه 80 در نظر گرفت.
موسیقی سنتی مخاطبان خود را دارد ولی همانطور که فرمودید نمیتوان منکر استقبال کمرنگتر به نسبت گذشته باشیم و شاید از نظر جوانان که مخاطبان عمده موسیقی هستند، ساختار موسیقی سنتی کمی نخنما به نظر بیاید و غنا و ژرفای آن نادیده گرفته شده باشد اما چیزی که باعث خوشحالی است اینکه موزیسینهای جوان با راهکارهایی از قبیل تلفیق موسیقی سنتی با دیگر سبکها، موسیقی اصل و ریشهدار ما را برای همین گروه سنی نیز گوشنواز میکنند البته در دهه اخیر شاهد شکوفایی سبکهای متعددی از موسیقی بودهایم که این نیز باعث خوشحالی است.
چرا مثل گذشته دیگر کسی استقبالی از موسیقی سنتی نميكند؟
به نظر من چنین اتفاقی نیفتاده و برعکس همانطور که ذکر شد، تنوع موسیقی را بیش از پیش شاهد هستیم و این به دلیل حضور همان موزیسینهای جوان است که در سؤال قبلی توضیح داده شد. اما اگر منظور شما را در مورد شباهت جنس صدای خوانندگان سنتی درست متوجه شده باشم باید بگویم بالاخره سبکوسیاق استادانی که تحت نظر آنها آموزش داده میشوند روی هنرجویان بیتأثیر نیست و شاید پیروی از این سبکوسیاق از نظر برخی شباهت تلقی میشود.
الان برای برگزاری یک کنسرت چه مراحلی را باید طی کرد، دقیق بگویید و همین پروسه را برای کنسرت بانوان شرح دهید؟
باید اشاره کرد که یکی از چالشهای اساسی اجرا، بحث مجوز است. به دلیل اینکه گروه موسیقی بعد از ارائه اشعار قطعات و بررسی توسط شورای شعر، در روز خاصی از هفته واحد تأییدیه یا رفع نقص یا حذف، یک یا چند قطعه بهخاطر شعر مربوطه نهایتا به دریافت گواهی شورای شعر نائل میشود و پس از آن ارائه فیلم ضبطشده از اجرای کامل موردنظر به اداره نظارت و ارزشیابی دفتر موسیقی است و باز هم این جلسه در روزهای خاصی از هفته انجام میشود و پس از بررسی اعضای شورا، در صورت نداشتن مشکل تأیید میشود یا اگر رد شود باید دوباره اجرای باکیفیت، ضبط و ارائه شود و... .
یعنی تا اینجا چندهفتهای به شرط نبود مشکل سپری شده، ضمن اینکه ارائه فیلم هم مستلزم تمرین و آمادهسازی کامل گروه و صرف هزینههای مربوطه بوده که زمان زیادی را نیز به خود اختصاص داده است.
پس از اخذ مجوز، نوبت به قرارداد سالن میرسد که خود دو حالت دارد؛ اول زمانی است که از قبل سالن را رزرو کرده باشند و پیشپرداخت مربوطه که رقم کمی هم نیست، انجام شده باشد و خطر اینجاست که اگر توفیق دریافت مجوز پیدا نشود یا بهموقع به دست گروه نرسد، زیان مالی بهدنبال دارد یا در بعضی اوقات با فاصله کوتاه زمانی تا تاریخ اجرا صادر میشود که دیگر فرصتی برای تبلیغ و فروش بلیت نخواهد داشت و سالن خالی علاوه بر زیان مالی، از نظر حیثیتی نیز گروه را با مشکل مواجه خواهد کرد. و دوم در صورتی است که بعد از دریافت مجوز اقدام به تعیین زمان کنسرت شود که در این صورت در فاصله زمانی نزدیک رزرو سالن میسر نخواهد بود یا فقط روزهای خالی است که به هر دلیل قابلیت جذب مخاطب را نخواهد داشت. بهاینترتیب اخذ مجوز کنسرت همیشه برای عوام یک رشته سردرگم است و به همین سبب و دلایلی از این قبیل گروههای نوپا و حتی بسیاری از گروههای سابقهدار با زیان قابلتوجهی مواجه میشوند و عموما یارای ادامه راه را نخواهند داشت.
به نظر شما موسیقی ایرانی همپای ادبیات ما با شرایط اجتماعی پیش نرفته که پسرفت کرده؟
ادبیات پارسی در خلق آثار موسیقی ایرانی از دیرباز تأثیر بسزایی داشته و این منبع پایانناپذیر موهبتی است در اختیار موزیسینهای ایرانی اعم از سنتی و پاپ. البته میتوانست از این گنجینه وسیع ادبی بیشتر بهره برده شود، اما به هر صورت اینها دو مقوله جدا هستند؛ فقط موسیقیای که از اشعار پرمغز پارسی بهره برده باشد طبیعتا به دلیل وابستگی و عرق مردم ما به ادبیات غنیمان بیشتر به دل مینشیند.
اما شعرهای مختلف در سبکهای دیگری هم برای سلایق دیگر سروده و به مصرف موسیقی میرسد که بعضی از آنها صرفا موردعلاقه عده خاصی است که ایرادی هم بر آن وارد نیست. بههرترتیب به نظر من این دو مقوله در سیر پیشرفت همپا نبودهاند.
شما براساس چه مؤلفههایی برای کنسرتهای مختلط با خوانندهها همکاری میکنید ؟
یکی از مهمترین ویژگیهای این انتخاب برای من همسوبودن جنس صدای همخوان است که هم ترکیب گوشنوازی ایجاد شود و نیز صداها، تحریرها و زینتهای تکنیکی خورده نشوند و همپوشانی نداشته باشند.
اتفاقا آقای درخشانی هم بسیار بر این مورد تأکید دارند و در کارهای مشترک شاهد هستیم که همیشه حساسیتهای خاص خود را دارند و گاهي موارد مذکور حتی باعث تعویض یک همخوان شده است ولو پس از چندین جلسه تمرین. فکر میکنم درخصوص بالابردن سطح سلیقه مخاطبان نیاز به کمی فرهنگسازی بیشتر داریم و این وظیفه مشکل بیشتر برعهده موزیسینهاست که با خلق و انتشار آثار درخور، منجر به این فرهنگسازی میشوند که البته این اتفاق را کمتر شاهد هستیم.
مطلبی را هم میخواستم اشاره کنم که در کندی سرعت پیشرفت بسیار مؤثر است، محدودیت سالنها و سیستمهای صدابرداری و استانداردهای لازم هست که همین کمبودها در کیفیت اجراها تأثیر بسزایی دارد و باوجود اینکه بعضی گروههای مطرح با اعضای توانا و قطعات بسیار پرزحمت و تمرینشده اقدام به اجرا میکنند، اما کمبود تجهیزات و مشکلات تکنیکالی باعث میشود صدای مطلوب به گوش مخاطب نرسد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.