«شرق» از تصادفات جادهای معلمان گزارش میدهد
معلمانی که هیچگاه به خانه بازنگشتند
هوا سرد بود. جاده، نمور و لغزان. سوار اتوبوس قراضهای شدیم به سمت خانه. مسیر مدرسه به خانه را با اتوبوسی که بیش از همیشه تلق و تلوق راه انداخته بود، پیش رفتیم. انگار بیش از همیشه نگرانی داشتم. مسیر مانند همیشه ناامن بود. برای فرار از فکرهای مسموم به دختر کوچکم فکر کردم.
غزل ایمانی: هوا سرد بود. جاده، نمور و لغزان. سوار اتوبوس قراضهای شدیم به سمت خانه. مسیر مدرسه به خانه را با اتوبوسی که بیش از همیشه تلق و تلوق راه انداخته بود، پیش رفتیم. انگار بیش از همیشه نگرانی داشتم. مسیر مانند همیشه ناامن بود. برای فرار از فکرهای مسموم به دختر کوچکم فکر کردم. امشب تولدش بود. خستگی کلاس درس، نبود امکانات و حتی یک تخته سیاه ساده برای آموزش به بچههای روستا، دیوار ریخته مدرسه و درختی که شاخههایش را بر آن گسترانیده بود، چکهکردن سقف کلاس، چشمهای قرمز و نگران دخترک دانشآموز وقتی که به الوگرفتن بخاری نفتی نگاه میکرد، همه و همه خستگی را در وجودم صدچندان میکرد؛ اما دیدن دخترکم در لباس سفید تولدش، تلخی و سنگینی ساعتها را میگرفت. ناگهان صدای مهیبی شنیدم. چیزی به اتوبوس خورد. تصویرهای مقابلم واژگون شدند. فریاد راننده در گوشم، آونگ سنگینی را به حرکت درآورد. صدا، نور و تاریکی. هیچگاه به تولد دخترم نرسیدم. این جملات میتواند روایت معلمانی باشد که در دهههای اخیر در جادههای صعب و مسیرهای سخت جان دادهاند و هیچگاه به مقصد نرسیدهاند.
تقریبا با هر موضوع یا حادثهای میتوان آمار نسبتا دقیقی را استخراج کرد؛ اما تصادفات منجر به فوت معلمان در هیچ جا ثبت و ضبط نشده است؛ یعنی نمیتوان بهطور دقیق فهمید که سالانه چند معلم بر اثر تصادفات جادهای در مسیر رفت یا برگشت از مدرسه جان میسپارند. هرچند در میان اخبار به صورت هفتگی و ماهانه خبر فوت معلم یا معلمان بر اثر تصادفات جادهای بهوفور دیده میشود. جالب آنکه پس از تصادف معلم یا معلمان در جادههای کشور، وزیران وقت آموزش و پرورش با ارسال پیام تسلیتی پرونده آن را میبندند. ظاهرا کسی به دنبال بررسی و علت بروز حوادث نمیرود. در چند ماه اخیر 12 معلم در جادههای کشور جان خود را در مسیر رفت یا برگشت از کلاس درس از دست دادهاند. طبق آنچه در رسانهها منتشر شده، از ابتدای سال تاکنون بیش از 20 معلم دچار سانحه رانندگی شدند؛ یعنی در هر ماه بیش از دو معلم جان خود را در جادههای کشور از دست میدهند. شش معلم در جاده چهارمحالوبختیاری، سه معلم دیگر در مسیر اردل به جونقان، معلمی دیگر در جاده سپیددشت لرستان، یک معلم در جادههای کردستان و صدها معلم دیگر در جادههای دیگر کشور جان میسپارند. مروری بر اخبار تصادفات جادهای مربوط به معلمان نشان میدهد سالانه نظام تعلیم و تربیت معلمان بسیاری را از دست میدهد. آنچه از شواهد امر برمیآید، وزارتخانه متبوع جز انتشار پیام تسلیت، تمهیدی برای رفع این حوادث جانخراش تدبیر نمیکند.
نمیتوان انکار کرد که مشکلات جادهای کشور و رعایتنشدن قوانین رانندگی هم از مهمترین عوامل فوت مردم در جادههای کشور محسوب میشود؛ اما برخی از حوادث را میتوان مدیریت کرد. کمبود معلم در برخی مناطق محروم کشور سبب میشود که معلمان از استانها یا شهرهای دورتر به منطقه نیازمند اعزام شوند و این مسافت طولانی احتمال بروز حوادث و آسیبها را صدچندان میکند. یکی از راههای کاهش تصادفات جادهای معلمان، بومیگزینی آنهاست.
پس از حادثه فوت چند معلم در چهارمحالوبختیاری و پیگیری چرایی این حادثه، ارشاد شاهقلی، مسئول روابطعمومی اداره کل آموزش و پرورش چهارمحالوبختیاری، دراینباره به یکی از رسانهها گفته بود: «بحث نقل و انتقالات در آموزش و پرورش به دلیل حساسیتهایی که وجود دارد، زیر ذرهبین سازمان بازرسی قرار دارد؛ یعنی اگر نقل و انتقالات به واسطه فرد آشنا اتفاق بیفتد، منجر به اعتراض دیگر معلمان خواهد شد و به محض انتقال این موضوع سریعا سازمان بازرسی ورود پیدا میکند و فرد به محل تعیینشده خدمت برمیگردد».
به گفته این مقام مسئول در استان، اگر نیروی غیربومی به منطقهای منتقل شده، به این دلیل بوده که نیروی بومی وجود نداشته است؛ «برای تأمین نیرو مجبور به استفاده از نیروهای غیربومی شدهایم. زمانی که نیرویی وجود ندارد، باید تأمین نیرو حتی از نیروهای غیربومی انجام شود».
شاهقلی تأکید میکند که رویکرد آموزش و پرورش بومیگزینی است؛ «اگر نیروی بومی با شرایط مدنظر یافت نشود، از نیروهای غیربومی برای اداره و مدیریت کلاس درس دانشآموزان استفاده میشود و ناگزیریم که از نیروهای غیربومی استفاده کنیم و این بحث کاملا منطقی است.کمااینکه به محض تأمین نیروی بومی یا تازهنفس برای منطقه، نیروی غیربومی به محل سکونت خود منتقل میشود. از طرفی شرایط بیتوته برای معلمان غیربومی فراهم است و سه معلمی که حادثه غمناکی در روزهای گذشته برایشان اتفاق افتاد، دقیقا در شرایط بیتوته قرار داشتند؛ اما برای استفاده از سالن ورزشی مسافتی را طی کردند که این اتفاق ناگوار برای آنها روی داد».
یکی از معلمان خرید خدمت که بیش از پنج سال است در یکی از روستاهای محروم مشهد تدریس میکند، درباره وضعیت نابسامان معلمان در مناطق محروم به «شرق» میگوید: «تدریس در چنین مناطقی با کمترین امکانات، روحیه جهادی و مقاوم میخواهد. هرچند گهگاهی مقاومت هم شکسته میشود و دچار افسردگی میشوید، ولی باز هم وجود دانشآموزان نیازمند به تعلیم و تربیت در این مناطق انگیزهای میشود تا به رسالتمان عمل کنیم. اینجا امکانات نزدیک به صفر است». این معلم ادامه میدهد: «مسیر برای ما صعب و سخت است. از آنجا که جادهها خطرناکاند، کمتر وسیله نقلیهای در مسیر روستا دیده میشود. بابت ایاب و ذهاب هم وسیلهای نمیدهند. امکان بیتوتهکردن هم با وجود خانواده و فرزند غیرممکن است. وسیله ایاب و ذهابی هم که وجود ندارد و باید با هزینه شخصی رفتوآمد کرد. بهترین وسیله در چنین شرایطی موتورسیکلت است؛ هرچند این وسیله هم با وجود چنین جادهای خطرناک است؛ زیرا سال پیش، یک معلم در یکی از این مسیرها با موتورسیکلت شخصیاش تصادف میکند و هیچگاه به کلاس درسش نمیرسد».
خانم معلم دیگری که تدریس چند پایه از دانشآموزان روستایی در استان چهارمحالوبختیاری را بر عهده دارد، درباره وضعیت رفتوآمدش به «شرق» میگوید: «من برای تدریس باید مسافت 50کیلومتری از محل سکونتم تا روستا را طی کنم. نبود سرویس مدرسه یکی از دغدغهها و چالشهای هرروزه من شده است. این مشکل در زمستان حادتر میشود و بارها پیش آمده که در مسیر مدرسه در برف مانده و اشهدم را هم خواندهام».
این روزها آموزش و پرورش کشور با مسائل و مشکلات جدی و درخور توجهی دستوپنجه نرم میکند. کمبود معلم از مهمترین دغدغههای این روزهای مسئولان آموزش و پرورش است؛ اما چرا این وزارتخانه برای حفظ و نگهداشت نیروی انسانی آنگونه که باید، تمهیدی انجام نمیدهد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.