|

لزوم استفاده از قطرات رنگی ملودی‌های نواحی در موسیقی روز

مهدی وجدانی، آهنگ‌ساز : نهمین جشنواره‌ سراسری موسیقی نواحی، 17 اردیبهشت‌، در شهر کرمان برگزار می‌شود؛ جشنواره‌ای برای گونه‌ای از موسیقی که در بسیاری از جوامع تکنولوژی‌زده‌ امروز، مهجور مانده است. اما چرا؟ چرا در جوامعی که کم‌وبیش دچار خودباختگی فرهنگی هستند، ترس از فراموشی ملودی‌های بومی وجود دارد؟ چرا این واهمه در کشورهای غربی- با همه پیشرفت‌های تکنولوژیکی‌شان- کمتر نمود دارد و ما چگونه می‌توانیم در کشور خود در نشر، نگهداری و توسعه‌ موسیقی بومی و نواحی، همت گماریم؟
با نگاهی اجمالی به تاریخ موسیقی کلاسیک و دوره‌ رمانتیک در‌می‌یابیم که مبنای بسیاری از قطعات آهنگ‌سازان شهیر، ملودی‌های بومی بوده است. به‌طورمثال برامس، گریگ و بتهوون قطعات بسیاری را براساس ملودی‌های فولکلور زادگاهشان بازآفرینی کرده‌اند و بدین شکل، به نوا‌های زادگاه‌شان، شکلی جاودان بخشیده‌اند. به‌نظر می‌رسد امروزه نیز برای حفظ ملودی‌های بومی، باید به شیوه‌ بزرگان عصر کلاسیسم پناه بُرد. باید ملودی‌های نواحی را از سازهای روستانشینان به قلم آهنگ‌سازان جوان و تحصیل‌کرده منتقل کرد. اما چگونه؟ بی‌شک چنین اتفاقی با دستورالعمل و بخش‌نامه‌های دستوری، اجرائی نمی‌شود؛ مگر با ایجاد یک مِیل ملی. مگر آنکه جوانان ما ضمن خودباوری و شناخت ارزش‌های فرهنگی و بومی، نسبت به استفاده از ملودی‌های نواحی، علاقه‌مند شوند که طی چنین مسیری نیز نیازمند تدبیر سیاست‌گذاران فرهنگی است.
اینکه تصور کنیم متولی اصلی موسیقی؛ یعنی مرکز موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بنا بر وظایف خود صرفا با بهره‌گیری از چند پژوهشگر و تحقیق گسترده و ضبط ملودی‌های بومی و نواحی می‌تواند نجات‌بخش موسیقی نواحی باشد، غلط است. گرچه این کار نیز لازم است و هم‌اکنون در گنجینه و آرشیو مرکز موسیقی و نیز کتابخانه ملی، پژوهش‌های ارزشمندی از موسیقی نواحی وجود دارد، اما لازم است برای ایجاد میل ملی به موسیقی بومی و ملودی‌های نواحی، تدبیری همه‌جانبه اندیشیده شود.
موسیقی نواحی، بخش کوچکی از دنیای پهناور موسیقی کشور است، اما همین بخش کوچک می‌تواند همچون قطرات جوهر، در رنگ‌آمیزی موسیقی روز، تأثیری شگفت داشته باشد. آنگاه است که می‌توان با بهره‌مندی از ملودی‌های موسیقی نواحی و تنظیم‌شان در ژانرهای جدید، توجه ذائقه‌های عمومی را جلب کرد. آهنگ‌سازان جوان ما کم‌وبیش، موسیقی نواحی را می‌شناسند ولی آنچه نیاز است تا از ظرفیت این گونه‌ موسیقی در آثار خود استفاده کنند، خودباوری فرهنگی است. حتی اگر چشم به آموزه‌های موسیقایی غربی و مُد روز هم داشته باشند باید به این اندیشه برسند که برای دیده‌شدن و تولید آثار ماندگار نیاز است ارزش‌های موسیقایی بومی را به حقیقت «ارزش» بدانند. برگزاری جشنواره موسیقی نواحی، برآورده‌کننده همه‌ خواست‌ها و ایده‌آل‌های علاقه‌مندان به موسیقی بومی و نواحی نیست. چنین جشنواره‌هایی می‌توانند در کنار دیگر کارکردهای خود، تلنگری در یادهای جوانان و رسانه‌ها باشند تا فراموش نکنند موسیقی نواحی، ظرفیتی بیش از آنچه به ظاهر تصور می‌شود، دارد.

مهدی وجدانی، آهنگ‌ساز : نهمین جشنواره‌ سراسری موسیقی نواحی، 17 اردیبهشت‌، در شهر کرمان برگزار می‌شود؛ جشنواره‌ای برای گونه‌ای از موسیقی که در بسیاری از جوامع تکنولوژی‌زده‌ امروز، مهجور مانده است. اما چرا؟ چرا در جوامعی که کم‌وبیش دچار خودباختگی فرهنگی هستند، ترس از فراموشی ملودی‌های بومی وجود دارد؟ چرا این واهمه در کشورهای غربی- با همه پیشرفت‌های تکنولوژیکی‌شان- کمتر نمود دارد و ما چگونه می‌توانیم در کشور خود در نشر، نگهداری و توسعه‌ موسیقی بومی و نواحی، همت گماریم؟
با نگاهی اجمالی به تاریخ موسیقی کلاسیک و دوره‌ رمانتیک در‌می‌یابیم که مبنای بسیاری از قطعات آهنگ‌سازان شهیر، ملودی‌های بومی بوده است. به‌طورمثال برامس، گریگ و بتهوون قطعات بسیاری را براساس ملودی‌های فولکلور زادگاهشان بازآفرینی کرده‌اند و بدین شکل، به نوا‌های زادگاه‌شان، شکلی جاودان بخشیده‌اند. به‌نظر می‌رسد امروزه نیز برای حفظ ملودی‌های بومی، باید به شیوه‌ بزرگان عصر کلاسیسم پناه بُرد. باید ملودی‌های نواحی را از سازهای روستانشینان به قلم آهنگ‌سازان جوان و تحصیل‌کرده منتقل کرد. اما چگونه؟ بی‌شک چنین اتفاقی با دستورالعمل و بخش‌نامه‌های دستوری، اجرائی نمی‌شود؛ مگر با ایجاد یک مِیل ملی. مگر آنکه جوانان ما ضمن خودباوری و شناخت ارزش‌های فرهنگی و بومی، نسبت به استفاده از ملودی‌های نواحی، علاقه‌مند شوند که طی چنین مسیری نیز نیازمند تدبیر سیاست‌گذاران فرهنگی است.
اینکه تصور کنیم متولی اصلی موسیقی؛ یعنی مرکز موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بنا بر وظایف خود صرفا با بهره‌گیری از چند پژوهشگر و تحقیق گسترده و ضبط ملودی‌های بومی و نواحی می‌تواند نجات‌بخش موسیقی نواحی باشد، غلط است. گرچه این کار نیز لازم است و هم‌اکنون در گنجینه و آرشیو مرکز موسیقی و نیز کتابخانه ملی، پژوهش‌های ارزشمندی از موسیقی نواحی وجود دارد، اما لازم است برای ایجاد میل ملی به موسیقی بومی و ملودی‌های نواحی، تدبیری همه‌جانبه اندیشیده شود.
موسیقی نواحی، بخش کوچکی از دنیای پهناور موسیقی کشور است، اما همین بخش کوچک می‌تواند همچون قطرات جوهر، در رنگ‌آمیزی موسیقی روز، تأثیری شگفت داشته باشد. آنگاه است که می‌توان با بهره‌مندی از ملودی‌های موسیقی نواحی و تنظیم‌شان در ژانرهای جدید، توجه ذائقه‌های عمومی را جلب کرد. آهنگ‌سازان جوان ما کم‌وبیش، موسیقی نواحی را می‌شناسند ولی آنچه نیاز است تا از ظرفیت این گونه‌ موسیقی در آثار خود استفاده کنند، خودباوری فرهنگی است. حتی اگر چشم به آموزه‌های موسیقایی غربی و مُد روز هم داشته باشند باید به این اندیشه برسند که برای دیده‌شدن و تولید آثار ماندگار نیاز است ارزش‌های موسیقایی بومی را به حقیقت «ارزش» بدانند. برگزاری جشنواره موسیقی نواحی، برآورده‌کننده همه‌ خواست‌ها و ایده‌آل‌های علاقه‌مندان به موسیقی بومی و نواحی نیست. چنین جشنواره‌هایی می‌توانند در کنار دیگر کارکردهای خود، تلنگری در یادهای جوانان و رسانه‌ها باشند تا فراموش نکنند موسیقی نواحی، ظرفیتی بیش از آنچه به ظاهر تصور می‌شود، دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.