گفتوگو با مجید مجیدی، فیلمساز
جشنواره فیلم فجر قابلیت جهانیشدن دارد
فرانك آرتا
سیوچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر از این منظر که توانست همگرایی میان سینماگران جهت مشارکت در این دوره جشنواره ایجاد کند، حائزاهمیت است. از جمله حضور مجید مجیدی، کارگردان فیلمهایی همچون «بچههای آسمان»، «بیدمجنون»، «پدر»، «محمدرسولالله(ص)» و ... در هیأت داوران بخش رقابتی سینمای سعادت و همینطور تمایل او برای برگزاری کارگاه آموزشی به علاقهمندان و هنرجویان سینما، سوالاتی را مطرح کرد. در این گفتوگو مجید مجیدی به تحلیل جشنواره پرداخت و درباره چرایی همکاریاش توضیحاتی ارائه کرد.
شما در سیوچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر، هم بهعنوان داور در بخش رقابتی جشنواره (سینمای سعادت) فیلمها را مورد قضاوت قرار میدهید و هم در کارگاههای آموزشی «دارالفنون» در کنار سایر سینماگران مطرح ایرانی به هنرجویان سینما آموزش میدهید. به طورکلی نگاهتان به این دوره جشنواره فیلم فجر که دومینسالی است بخش ملی و بینالملل آن از هم مجزا شدهاند، چیست؟
به نظر من به دلیل حضور آقای میرکریمی، جشنواره رنگ دیگری به خود گرفته است. جشنواره، هم از نقطهنظر اجرا و هم نگاهی که رضا میرکریمی بهعنوان دبیر در برگزاری آن لحاظ کرده، توانسته سطح خود را بالا ببرد و خوشبختانه قاطبه اهالی سینما متوجه این نوع تغییرات شدهاند. امیدوارم این اتفاق مستمر شود و جشنواره هر سال روند رو به رشدی داشته باشد.
شما تغییرات را بیشتر در کدامیک از اجزای برگزاری جشنواره میبینید؟
این تغییرات، از چگونگی اجرای بخشهای مختلف جشنواره تا محتوای فیلمها را دربر میگیرد. چون دیگر جشنواره صرفا محل نمایش فیلمها نیست. برگزاری کارگاههای تخصصی و آموزشی و رابطه نزدیک مخاطبان با سینماگران از نقاط مثبت آن محسوب میشود. برایم جالب است که مخاطبان این جشنواره از طریق اینترنت ثبتنام کردند و از این طریق قریب به هفتهزارنفر علاقه خود را برای حضور در جشنواره اعلام کردهاند. این نشان میدهد که جشنواره سمتوسوی تخصصی پیدا کرده و برای تبلیغ خود از روشهای جدید استفاده کرده است.
آقای مجیدی! به نکته مهمی اشاره کردید که دبیر جشنواره در این دوره « نگاه» متناسبی را دنبال میکند. طبعا اساس هر کار هنری - فرهنگی را بنیانهای فکری آن تشکیل میدهد. شما این نوع نگاه را چگونه تحلیل میکنید؟
طبعا تحلیل دقیق و اصولی به بعد از جشنواره موکول خواهد شد. چون این موضوع را باید در کلیات دید و سپس درباره جزئیات آن به گفتوگو نشست. اما در مدت برگزاری جشنواره، همین که کاخ جشنواره به دل شهر و میان مردم آورده شد، نکته مهمی است. محدودنشدن در فضای بستهای مثل برج میلاد نشان میدهد که مخاطبان برای دبیر جشنواره خیلی مهم هستند. چون در همهجای دنیا اینگونه است که جشنواره باید میان مردم و فیلمسازان پل ارتباطی بزند، نهاینکه محدود به افراد خاص باشد. امسال جشنواره فیلم فجر فرصتی شد که مردم و سینماگران در کنار هم فیلمهای مطرح دنیا را ببینند. دیگر اینکه تا پیش از این فیلمها بدون نگاه کارشناسی در جشنواره به نمایش درمیآمد، بدون اینکه توسط مردم دیده و قضاوت شود و نگاه اصولی پشتسر آنها نبود. اما امسال خوشبختانه تعداد فیلمها به 14 فیلم محدود شده و درعوض اولویت را به کیفیت دادهاند تا کمیت؛ فیلمهای خوب و متنوع و گوناگونی از نقاط مختلف جهان که چشماندازی از وضعیت دنیای امروزی را پیشروی ما میگذارد و هر فیلمی هم مخاطبان خاص خودش را دارد و میتواند سلایق متعدد را جلب کند. در این مسیر هم در جلسات نمایش فیلمها،
فیلمسازان ایرانی و خارجی چهرهبهچهره درباره فیلمها صحبت میکنند. طبیعتا از دل این رخدادها، اتفاقات میمون فرهنگی رقم میخورد. تا پیش از این اغلب جشنواره فیلم فجر به میهمانی شبیه بود تا جایگاهی برای کشف نگاههای مختلف. همینهاست که سیوچهارمین جشنواره فیلم فجر را به نقطه عطف تبدیل میکند و میتواند در آینده نویددهنده اتفاقات خوب در سطح منطقه و سینمای آسیا شود. به همین دلیل از نگاه این دوره جشنواره دفاع میکنم. چون چنین دیدگاهی حاصل ساعتها کار کارشناسی و تلاش شبانهروزی است.
آقای مجیدی! شما که فیلمهایتان در جشنوارههای متعدد از شرق دور تا غرب حضوری تحسینبرانگیز داشته است، در جشنوارههای مختلفی همچون برلین حضور داشتید و حتی فیلم «بچههای آسمان» نامزد دریافت اسکار شد، حتما اطلاعات مکفی از نگاه حاکم بر جشنوارههای جهانی دارید. میخواهم بدانم با این نگاه اگر جشنواره جهانی فیلم فجر این مسیر را ادامه بدهد، میتواند در سطح آسیا و حتی جهان بهعنوان یک قطب فرهنگی مطرح شود؟
حتما. حتی میتواند در رده بزرگترین جشنوارههای فیلم جهان هم قرار بگیرد. چون جشنوارههایی همچون کن، برلین و حتی کمی اسکار با اتکا به سینمای ملیشان توانستند به اعتبار دست یابند. حال اینها را مقایسه کنید با جشنواره پرطمطراقی مثل جشنواره فیلم دوبی. با میلیاردها پول و ریختوپاش و دعوت از ستارگان سینما که گاهی حتی از مراسم اسکار هم بیشتر خرج میکند، هنوز نتوانسته به وجاهت فرهنگی دست یابد و در سطح مانده است. میدانید چرا؟ چون هیچوقت هویت فرهنگی و سینمایی نداشته. فقط تلاش میکنند زرقوبرق آن را بیشتر کنند. درحالیکه هویت هر جشنوارهای متکی به سینمای آن کشور است. اصلا آنها فیلمساز مطرح ندارند. اما شما ببینید که سینمای ایران چقدر فیلمسازان معتبر در ژانرهای مختلف دارد. در گذشته ایران را با پسته و فرش میشناختند و امروزه جدا از اصل انقلاب اسلامی، کشورمان را بهواسطه سینمایش میشناسند. پس اینها سرمایههای ماست که میتوان در جهت درست از آن استفاده کرد.
در کلاسهای آموزشی قصد دارید چه مباحثی را با هنرجویان در میان بگذارید؟
خب این کلاسها در فرصت محدود برگزار میشود. طبعا هر فیلمسازی با اتکا به دانش و تجربه شخصیاش در دنیای سینما حرفهایی برای گفتن دارد. انتقال تجربه، نخستین روش است و با توجه به دنیای فیلمهای فیلمساز، پرسشهایی مطرح میشود. ممکن است برخی برایشان جالب باشد که بدانند نوع نگاه مجیدی به زندگی و جهان پیرامونش چیست. من هم سعی میکنم به این مسائل بپردازم.
سیوچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر از این منظر که توانست همگرایی میان سینماگران جهت مشارکت در این دوره جشنواره ایجاد کند، حائزاهمیت است. از جمله حضور مجید مجیدی، کارگردان فیلمهایی همچون «بچههای آسمان»، «بیدمجنون»، «پدر»، «محمدرسولالله(ص)» و ... در هیأت داوران بخش رقابتی سینمای سعادت و همینطور تمایل او برای برگزاری کارگاه آموزشی به علاقهمندان و هنرجویان سینما، سوالاتی را مطرح کرد. در این گفتوگو مجید مجیدی به تحلیل جشنواره پرداخت و درباره چرایی همکاریاش توضیحاتی ارائه کرد.
شما در سیوچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر، هم بهعنوان داور در بخش رقابتی جشنواره (سینمای سعادت) فیلمها را مورد قضاوت قرار میدهید و هم در کارگاههای آموزشی «دارالفنون» در کنار سایر سینماگران مطرح ایرانی به هنرجویان سینما آموزش میدهید. به طورکلی نگاهتان به این دوره جشنواره فیلم فجر که دومینسالی است بخش ملی و بینالملل آن از هم مجزا شدهاند، چیست؟
به نظر من به دلیل حضور آقای میرکریمی، جشنواره رنگ دیگری به خود گرفته است. جشنواره، هم از نقطهنظر اجرا و هم نگاهی که رضا میرکریمی بهعنوان دبیر در برگزاری آن لحاظ کرده، توانسته سطح خود را بالا ببرد و خوشبختانه قاطبه اهالی سینما متوجه این نوع تغییرات شدهاند. امیدوارم این اتفاق مستمر شود و جشنواره هر سال روند رو به رشدی داشته باشد.
شما تغییرات را بیشتر در کدامیک از اجزای برگزاری جشنواره میبینید؟
این تغییرات، از چگونگی اجرای بخشهای مختلف جشنواره تا محتوای فیلمها را دربر میگیرد. چون دیگر جشنواره صرفا محل نمایش فیلمها نیست. برگزاری کارگاههای تخصصی و آموزشی و رابطه نزدیک مخاطبان با سینماگران از نقاط مثبت آن محسوب میشود. برایم جالب است که مخاطبان این جشنواره از طریق اینترنت ثبتنام کردند و از این طریق قریب به هفتهزارنفر علاقه خود را برای حضور در جشنواره اعلام کردهاند. این نشان میدهد که جشنواره سمتوسوی تخصصی پیدا کرده و برای تبلیغ خود از روشهای جدید استفاده کرده است.
آقای مجیدی! به نکته مهمی اشاره کردید که دبیر جشنواره در این دوره « نگاه» متناسبی را دنبال میکند. طبعا اساس هر کار هنری - فرهنگی را بنیانهای فکری آن تشکیل میدهد. شما این نوع نگاه را چگونه تحلیل میکنید؟
طبعا تحلیل دقیق و اصولی به بعد از جشنواره موکول خواهد شد. چون این موضوع را باید در کلیات دید و سپس درباره جزئیات آن به گفتوگو نشست. اما در مدت برگزاری جشنواره، همین که کاخ جشنواره به دل شهر و میان مردم آورده شد، نکته مهمی است. محدودنشدن در فضای بستهای مثل برج میلاد نشان میدهد که مخاطبان برای دبیر جشنواره خیلی مهم هستند. چون در همهجای دنیا اینگونه است که جشنواره باید میان مردم و فیلمسازان پل ارتباطی بزند، نهاینکه محدود به افراد خاص باشد. امسال جشنواره فیلم فجر فرصتی شد که مردم و سینماگران در کنار هم فیلمهای مطرح دنیا را ببینند. دیگر اینکه تا پیش از این فیلمها بدون نگاه کارشناسی در جشنواره به نمایش درمیآمد، بدون اینکه توسط مردم دیده و قضاوت شود و نگاه اصولی پشتسر آنها نبود. اما امسال خوشبختانه تعداد فیلمها به 14 فیلم محدود شده و درعوض اولویت را به کیفیت دادهاند تا کمیت؛ فیلمهای خوب و متنوع و گوناگونی از نقاط مختلف جهان که چشماندازی از وضعیت دنیای امروزی را پیشروی ما میگذارد و هر فیلمی هم مخاطبان خاص خودش را دارد و میتواند سلایق متعدد را جلب کند. در این مسیر هم در جلسات نمایش فیلمها،
فیلمسازان ایرانی و خارجی چهرهبهچهره درباره فیلمها صحبت میکنند. طبیعتا از دل این رخدادها، اتفاقات میمون فرهنگی رقم میخورد. تا پیش از این اغلب جشنواره فیلم فجر به میهمانی شبیه بود تا جایگاهی برای کشف نگاههای مختلف. همینهاست که سیوچهارمین جشنواره فیلم فجر را به نقطه عطف تبدیل میکند و میتواند در آینده نویددهنده اتفاقات خوب در سطح منطقه و سینمای آسیا شود. به همین دلیل از نگاه این دوره جشنواره دفاع میکنم. چون چنین دیدگاهی حاصل ساعتها کار کارشناسی و تلاش شبانهروزی است.
آقای مجیدی! شما که فیلمهایتان در جشنوارههای متعدد از شرق دور تا غرب حضوری تحسینبرانگیز داشته است، در جشنوارههای مختلفی همچون برلین حضور داشتید و حتی فیلم «بچههای آسمان» نامزد دریافت اسکار شد، حتما اطلاعات مکفی از نگاه حاکم بر جشنوارههای جهانی دارید. میخواهم بدانم با این نگاه اگر جشنواره جهانی فیلم فجر این مسیر را ادامه بدهد، میتواند در سطح آسیا و حتی جهان بهعنوان یک قطب فرهنگی مطرح شود؟
حتما. حتی میتواند در رده بزرگترین جشنوارههای فیلم جهان هم قرار بگیرد. چون جشنوارههایی همچون کن، برلین و حتی کمی اسکار با اتکا به سینمای ملیشان توانستند به اعتبار دست یابند. حال اینها را مقایسه کنید با جشنواره پرطمطراقی مثل جشنواره فیلم دوبی. با میلیاردها پول و ریختوپاش و دعوت از ستارگان سینما که گاهی حتی از مراسم اسکار هم بیشتر خرج میکند، هنوز نتوانسته به وجاهت فرهنگی دست یابد و در سطح مانده است. میدانید چرا؟ چون هیچوقت هویت فرهنگی و سینمایی نداشته. فقط تلاش میکنند زرقوبرق آن را بیشتر کنند. درحالیکه هویت هر جشنوارهای متکی به سینمای آن کشور است. اصلا آنها فیلمساز مطرح ندارند. اما شما ببینید که سینمای ایران چقدر فیلمسازان معتبر در ژانرهای مختلف دارد. در گذشته ایران را با پسته و فرش میشناختند و امروزه جدا از اصل انقلاب اسلامی، کشورمان را بهواسطه سینمایش میشناسند. پس اینها سرمایههای ماست که میتوان در جهت درست از آن استفاده کرد.
در کلاسهای آموزشی قصد دارید چه مباحثی را با هنرجویان در میان بگذارید؟
خب این کلاسها در فرصت محدود برگزار میشود. طبعا هر فیلمسازی با اتکا به دانش و تجربه شخصیاش در دنیای سینما حرفهایی برای گفتن دارد. انتقال تجربه، نخستین روش است و با توجه به دنیای فیلمهای فیلمساز، پرسشهایی مطرح میشود. ممکن است برخی برایشان جالب باشد که بدانند نوع نگاه مجیدی به زندگی و جهان پیرامونش چیست. من هم سعی میکنم به این مسائل بپردازم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.