«ایاد مدني» دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی:
برخورد نظامی برای نابودی داعش کافی نیست
دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی میگوید تروریسم ارتباطی به اسلام ندارد. سازمان کنفرانس اسلامی 57 عضو دارد که به گفته «مدنی» میتوانند در زمینه مبارزه با تروریسم تأثیرگذار باشند. او جنگ با تروریسم را ضروری میداند، اما میگوید باید پیش از آن به صورت کامل این پدیده را درک کرد. به اعتقاد مدنی «فهم بستری که موجب تولید این پدیده شده میتواند نقش مهمی در مبارزه با آن داشته باشد». متن گفتوگوی او را با روزنامه «الحیات» چاپ لندن میخوانید.
شما دیدارهای متعددی با مقامات کشورها درباره مبارزه با تروریسم بهویژه مبارزه با داعش داشتهاید. در مجموع به چه چیزی رسیدید؟
اولا این نشستها دورهای است و میتواند مرتبط یا غیرمرتبط با این مسئله باشد. ما از هر فرصتی استفاده میکنیم تا با مقامات سایر کشورها درباره مسائلی که به سازمان کنفرانس اسلامی مربوط میشود بحث کنیم. نکته دوم اینکه ما گروههای تماس داریم که هرکدام درباره موضوع مشخصی مانند مسائل آفریقا یا میانمار یا مالی و... تماسهایی از این دست را برقرار میکنند. به غیر از اینها، نشستهای دورهای نیز داریم که مسائل دوجانبه یا چندجانبه را بررسی میکنیم.
در همه این نشستها مسئله داعش مطرح بوده است؟
ما آن را طرح کردیم. اگر به بیانیههای سازمان نیز مراجعه کرده باشید خواهید دید که ما میگوییم داعش ارتباطی به اسلام ندارد. ما تمام جنایاتی را که این گروه در حق مسیحیان یا ایزدیها کردند، محکوم کردیم. درعینحال تأکید میکنیم برخورد امنیتی - نظامی کافی نیست زیرا این طرز مقابله، به صورت فراگیر و همهجانبه با موضوع برخورد نمیکند.
به نظر شما برخورد امنیتی-نظامی کافی نیست؟
ما باید توجه کنیم علاوه بر مقابله نظامی- امنیتی باید به بستر رویش این پدیده توجه کنیم. یعنی شرایطی که موجب بروز این حرکتها میشود یا روندی سیاسی که از رشد این پدیدهها حمایت میکند. به طور مشخص در عراق شما میدانید از زمان حمله آمریکا تمام نهادهای بزرگ ازهمگسیخته شد. وقتی پل برمر آمد به دنبال او دولتهایی بر سر کار آمدند که طایفهگرایی را تقویت کردند. به این ترتیب خلأیی به وجود آمد و عراق از درون تهی شد. از آن گذشته مشکلات اقتصادی عراق هم مزید بر علت شد. کسانی بودند که از این مسئله سوءاستفاده کردند. آخرین نکته اینکه ما در سازمان کنفرانس اسلامی بر این باور نیستیم که مذهب یا دین عامل تروریسم است، بلکه از این موضوع برای توسعه دایره نفوذ خود استفاده میکند.
شما به چه اقداماتی برای مقابله با افراطگرایی فکر میکنید؟ چه تدابیری دراینباره اندیشیده شده است؟ شما به عنوان سازمان کنفرانس اسلامی چه میکنید؟
اولا باید حرف شما را تصحیح کنم. ما یک سازمان سیاسی هستیم نه دینی. این دولتهای عضو نمایندگان حکومتهای خودشان هستند. سازمان ما یک سازمان مذهبی نیست. همیشه این اشتباه رخ میدهد و کسانی فکر میکنند ما یک سازمان دینی هستیم. ما یک سازمان تبلیغاتی نیستیم. نهادهای وابسته به این سازمان به مسائل مشخصی رسیدگی میکنند.
در سطح سیاسی شما چه اقداماتی انجام دادید؟
سازمان ما یکی از نخستین تشکلهایی بود که سندی را دراینباره منتشر کرد. به موجب این سند همه دولتها موظف شدند با تروریسم مبارزه کنند.
من درباره اقدامات شما بعد از ظهور داعش میگویم.
داعش هم یکی از مظاهر تروریسم است نه همه آن. نخستین کار ما این بود که داعش و بوکوحرام و امثال آنها را از شعارهای اسلامی جدا کنیم. ما میخواهیم سازمان نقشی اساسی و مستقیم و مهم داشته باشد. برای همین تأکید داریم این گروهها هیچ ارتباطی به اسلام یا دین یا فرهنگ و تمدن اسلامی ندارند.
شما به روحانیون میگویید دراینباره فتوا بدهند؟ اگر نه، پس چه کاری میکنید؟
ما نهادی داریم به نام مجمع بینالمللی فقه اسلامی که در آن اهل علم به عنوان مفتی حاضر میشوند. ما فتوا نمیدهیم و این نهاد هم کارش فتوادادن نیست. بلکه تلاش میکنیم به جایی برسیم که نشان دهیم اسلام چنین نیست. این کار را میخواهیم از راههای عملی انجام دهیم؛ یعنی از طریق گفتوگوی بین تمدنها یا اقداماتی که به اعضای سازمان مربوط میشود. ما 57 عضو داریم و در هر محفل بینالمللی که حاضر باشیم برای خودمان وزن و تأثیرگذاری خاصی داریم.
نقش سازمان شما در ازبینبردن منابع مالی تروریستها و تشویق دولتها به این کار چیست؟
این مسئله تحت بررسی است. نقش ما این است که بر این موضوع تأکید کنیم.
همین؟ چه اقدامات عملیای تابهحال انجام دادهاید؟ آیا شما برای مثال با ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا همکاری دارید یا خیر؟
بخشی از دولتهای عضو این ائتلاف عضو سازمان ما هستند. اما این یک نوع ائتلاف بین دولتهاست. نقش ما در این میان فقط پشتیبانی است. ما تأکید داریم که باید منابع مالی تروریستها خشکانده شود. البته نه فقط منابع مالی که حتی منابع فکری و سیاسی این حرکتها باید خشکانده شود.
یعنی همان که باراک اوباما گفت؛ «پاکسازی دینی اسلام»؟
من چنین چیزی را از او نشنیدهام. اگر هم این را گفته باشد حق نداشته، هیچکس دیگر هم چنین حقی را ندارد. مسلمانان خودشان میدانند چگونه باید دینشان را بفهمند یا با آن برخورد کنند. اتهامهایی که به اسلام زده میشود هیچ ربطی به این دین ندارد. حرکتهای تروریستی در هر دین و مسلکی وجود دارد. اگر تمایل داشته باشید من میتوانم دهها نمونه آن را ذکر کنم. همین الان تروریسم بودایی علیه مسلمانان در میانمار وجود دارد. در آفریقای میانه نیز جرایمی علیه مسلمانان رخ میدهد.
اوباما گفته بود مشکل در نزاع مذهبی بین شیعه و سنی است. شما چه میگویید؟
او فقط این مسئله را نگفته بود، بلکه اختلافات مذهبی را یکی از عواملی معرفی کرد که به رشد این قضیه کمک کرده است. برای همین ما میگوییم دولتهای خاورمیانه باید به همدیگر نزدیک شوند. ایران، ترکیه، عربستان، اردن، مصر یا کشورهای خلیجفارس باید در ارتباط نزدیک با هم باشند و در جهت منفعت عمومیشان تلاش کنند. بدون اینها منطقه شاهد نزاعاتی خواهد بود که هدف اصلیاش صرفا گسترش نفوذ سیاسی است.
ائتلاف بینالمللی الان مشغول مبارزه با تروریسم داعش است. از آنجا که اینها سنی هستند، به نظر میرسد انواع دیگر تروریسم از یاد رفته باشد. دراینباره چه میگویید؟
من کاری به نامگذاریهای مذهبی ندارم. تروریسم شیعی و سنی وجود ندارد. تروریسم برای خود عللی دارد که باید به آنها توجه کرد. اگر ما بخواهیم تروریسم را به مذهب ارتباط دهیم، دچار لغزش شدیدی خواهیم شد. باید از فروغلتیدن در چنین لغزشی بهشدت پرهیز کرد.
دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی میگوید تروریسم ارتباطی به اسلام ندارد. سازمان کنفرانس اسلامی 57 عضو دارد که به گفته «مدنی» میتوانند در زمینه مبارزه با تروریسم تأثیرگذار باشند. او جنگ با تروریسم را ضروری میداند، اما میگوید باید پیش از آن به صورت کامل این پدیده را درک کرد. به اعتقاد مدنی «فهم بستری که موجب تولید این پدیده شده میتواند نقش مهمی در مبارزه با آن داشته باشد». متن گفتوگوی او را با روزنامه «الحیات» چاپ لندن میخوانید.
شما دیدارهای متعددی با مقامات کشورها درباره مبارزه با تروریسم بهویژه مبارزه با داعش داشتهاید. در مجموع به چه چیزی رسیدید؟
اولا این نشستها دورهای است و میتواند مرتبط یا غیرمرتبط با این مسئله باشد. ما از هر فرصتی استفاده میکنیم تا با مقامات سایر کشورها درباره مسائلی که به سازمان کنفرانس اسلامی مربوط میشود بحث کنیم. نکته دوم اینکه ما گروههای تماس داریم که هرکدام درباره موضوع مشخصی مانند مسائل آفریقا یا میانمار یا مالی و... تماسهایی از این دست را برقرار میکنند. به غیر از اینها، نشستهای دورهای نیز داریم که مسائل دوجانبه یا چندجانبه را بررسی میکنیم.
در همه این نشستها مسئله داعش مطرح بوده است؟
ما آن را طرح کردیم. اگر به بیانیههای سازمان نیز مراجعه کرده باشید خواهید دید که ما میگوییم داعش ارتباطی به اسلام ندارد. ما تمام جنایاتی را که این گروه در حق مسیحیان یا ایزدیها کردند، محکوم کردیم. درعینحال تأکید میکنیم برخورد امنیتی - نظامی کافی نیست زیرا این طرز مقابله، به صورت فراگیر و همهجانبه با موضوع برخورد نمیکند.
به نظر شما برخورد امنیتی-نظامی کافی نیست؟
ما باید توجه کنیم علاوه بر مقابله نظامی- امنیتی باید به بستر رویش این پدیده توجه کنیم. یعنی شرایطی که موجب بروز این حرکتها میشود یا روندی سیاسی که از رشد این پدیدهها حمایت میکند. به طور مشخص در عراق شما میدانید از زمان حمله آمریکا تمام نهادهای بزرگ ازهمگسیخته شد. وقتی پل برمر آمد به دنبال او دولتهایی بر سر کار آمدند که طایفهگرایی را تقویت کردند. به این ترتیب خلأیی به وجود آمد و عراق از درون تهی شد. از آن گذشته مشکلات اقتصادی عراق هم مزید بر علت شد. کسانی بودند که از این مسئله سوءاستفاده کردند. آخرین نکته اینکه ما در سازمان کنفرانس اسلامی بر این باور نیستیم که مذهب یا دین عامل تروریسم است، بلکه از این موضوع برای توسعه دایره نفوذ خود استفاده میکند.
شما به چه اقداماتی برای مقابله با افراطگرایی فکر میکنید؟ چه تدابیری دراینباره اندیشیده شده است؟ شما به عنوان سازمان کنفرانس اسلامی چه میکنید؟
اولا باید حرف شما را تصحیح کنم. ما یک سازمان سیاسی هستیم نه دینی. این دولتهای عضو نمایندگان حکومتهای خودشان هستند. سازمان ما یک سازمان مذهبی نیست. همیشه این اشتباه رخ میدهد و کسانی فکر میکنند ما یک سازمان دینی هستیم. ما یک سازمان تبلیغاتی نیستیم. نهادهای وابسته به این سازمان به مسائل مشخصی رسیدگی میکنند.
در سطح سیاسی شما چه اقداماتی انجام دادید؟
سازمان ما یکی از نخستین تشکلهایی بود که سندی را دراینباره منتشر کرد. به موجب این سند همه دولتها موظف شدند با تروریسم مبارزه کنند.
من درباره اقدامات شما بعد از ظهور داعش میگویم.
داعش هم یکی از مظاهر تروریسم است نه همه آن. نخستین کار ما این بود که داعش و بوکوحرام و امثال آنها را از شعارهای اسلامی جدا کنیم. ما میخواهیم سازمان نقشی اساسی و مستقیم و مهم داشته باشد. برای همین تأکید داریم این گروهها هیچ ارتباطی به اسلام یا دین یا فرهنگ و تمدن اسلامی ندارند.
شما به روحانیون میگویید دراینباره فتوا بدهند؟ اگر نه، پس چه کاری میکنید؟
ما نهادی داریم به نام مجمع بینالمللی فقه اسلامی که در آن اهل علم به عنوان مفتی حاضر میشوند. ما فتوا نمیدهیم و این نهاد هم کارش فتوادادن نیست. بلکه تلاش میکنیم به جایی برسیم که نشان دهیم اسلام چنین نیست. این کار را میخواهیم از راههای عملی انجام دهیم؛ یعنی از طریق گفتوگوی بین تمدنها یا اقداماتی که به اعضای سازمان مربوط میشود. ما 57 عضو داریم و در هر محفل بینالمللی که حاضر باشیم برای خودمان وزن و تأثیرگذاری خاصی داریم.
نقش سازمان شما در ازبینبردن منابع مالی تروریستها و تشویق دولتها به این کار چیست؟
این مسئله تحت بررسی است. نقش ما این است که بر این موضوع تأکید کنیم.
همین؟ چه اقدامات عملیای تابهحال انجام دادهاید؟ آیا شما برای مثال با ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا همکاری دارید یا خیر؟
بخشی از دولتهای عضو این ائتلاف عضو سازمان ما هستند. اما این یک نوع ائتلاف بین دولتهاست. نقش ما در این میان فقط پشتیبانی است. ما تأکید داریم که باید منابع مالی تروریستها خشکانده شود. البته نه فقط منابع مالی که حتی منابع فکری و سیاسی این حرکتها باید خشکانده شود.
یعنی همان که باراک اوباما گفت؛ «پاکسازی دینی اسلام»؟
من چنین چیزی را از او نشنیدهام. اگر هم این را گفته باشد حق نداشته، هیچکس دیگر هم چنین حقی را ندارد. مسلمانان خودشان میدانند چگونه باید دینشان را بفهمند یا با آن برخورد کنند. اتهامهایی که به اسلام زده میشود هیچ ربطی به این دین ندارد. حرکتهای تروریستی در هر دین و مسلکی وجود دارد. اگر تمایل داشته باشید من میتوانم دهها نمونه آن را ذکر کنم. همین الان تروریسم بودایی علیه مسلمانان در میانمار وجود دارد. در آفریقای میانه نیز جرایمی علیه مسلمانان رخ میدهد.
اوباما گفته بود مشکل در نزاع مذهبی بین شیعه و سنی است. شما چه میگویید؟
او فقط این مسئله را نگفته بود، بلکه اختلافات مذهبی را یکی از عواملی معرفی کرد که به رشد این قضیه کمک کرده است. برای همین ما میگوییم دولتهای خاورمیانه باید به همدیگر نزدیک شوند. ایران، ترکیه، عربستان، اردن، مصر یا کشورهای خلیجفارس باید در ارتباط نزدیک با هم باشند و در جهت منفعت عمومیشان تلاش کنند. بدون اینها منطقه شاهد نزاعاتی خواهد بود که هدف اصلیاش صرفا گسترش نفوذ سیاسی است.
ائتلاف بینالمللی الان مشغول مبارزه با تروریسم داعش است. از آنجا که اینها سنی هستند، به نظر میرسد انواع دیگر تروریسم از یاد رفته باشد. دراینباره چه میگویید؟
من کاری به نامگذاریهای مذهبی ندارم. تروریسم شیعی و سنی وجود ندارد. تروریسم برای خود عللی دارد که باید به آنها توجه کرد. اگر ما بخواهیم تروریسم را به مذهب ارتباط دهیم، دچار لغزش شدیدی خواهیم شد. باید از فروغلتیدن در چنین لغزشی بهشدت پرهیز کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.