|

خبر

به انتظار زخم شعری
از شیرکو بی‌کس، شاعرِ مطرح کرد اخیرا مجموعه شعری با عنوان «تو اینجا نیستی اما» منتشر شده است. بیشتر شعرهای این مجموعه به ‌سیاق دیگر آثار این شاعر، آمیزه‌ای است از تاریخ و عشق. نمونه‌اش نیز شعرِ «آفات»: «...تقدیر عشقی است/ که گردن به شمشیر می‌ساید/ ای دختر ساسانی زیبا/ هنگامه مهمانی به سر آمد/ اکنون مرگی تازه مرا می‌طلبد». تو اینجا نیستی، پنجاه و اندی شعر کوتاه شیرکو بی‌کس را در بر می‌گیرد و شعری با مضمونِ فراق آغازگر آن است: «تو اینجا نیستی و گم شده‌ای/ اما لبخندت اینجاست و/ روی صندلی روبرویم نشسته است/ تو اینجا نیستی/ اما...» این مجموعه شعرهایی نیز دارد که با تاریخ و ادبیات ما در پیوند است. شعر «آفات» که به‌نوعی بازخوانیِ برهه‌ای از تاریخ ایران است. از خصیصه‌های بارز مجموعه این است که شاعر در شعرهای اخیر از فرایند خلق شعر می‌نویسد، از واژه‌ها، از نشاندن کلمات در کنارهم در مسیر شعر شدن، از سرودن. «یک دشت شعر سروده‌ام/ اما گرد باد زمان/ تک‌تک‌شان را سوی سرازیری رانده است؛/ قعر دره فراموشی/ و دلخوشی من/ اندک شعرهای زیبایی است/ که از یاد نمی‌روند/ و هر سال/ همراه با نرگس‌ها باز می‌گردند» و در شعر دیگری با نامِ «شعر ویران آباد» نیز واژه‌ها به پرواز در می‌آیند تا در آسمان حقیقت قیامی نو راه افتد: «واژه را نشاندیم/ تا در دشت‌ها بروید/ همراه باد کردیم او را/ تا به پرواز درآید/ در آسمان حقیقت/ شعر را ناقوس سنگ کردیم/ تا قیامی نو راه افتد/ در کوه‌ها/ اما دریغا دریغا». تاریخ نیز جا‌به‌جا به شعرها سرک می‌کشد تا متر و معیاری باشد برای شاعر، برای مخاطب: «تاریخ/ قامت خود را با تو اندازه گرفت/ غم‌های تو/ یکی دو قدم بلندتر را تاریخ بودند/ دریا هم که خواست/ عمق خود را با تو اندازه گیرد/ فریاد برآورد/ چراکه داشت در عشق تو غرق می‌شد!» شعرهای این مجموعه، اگرچه از برترین و مهم‌ترین شعرهای شیرکو بی‌کس نیست اما روحِ شعر او را در فشرده‌ترین حالت در خود دارد. از این است که خواندن همین شعرهای کوتاه که بیشتر در ستایش از سرودن و کلمه است و عشق، نمایی از تفکرات شاعر را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. گزیده شعر شیرکو بی‌کس با عنوان «تو اینجا نیستی اما» دربردارنده شعرهایی تازه و ترجمه‌نشده این شاعر سر‌شناس و فقید کرد است که به دلیل تنوع و گوناگونی در مضمون، درونمایه و فرم می‌تواند نمایی از تجربیات و جهانِ شعری او باشد. شاعرِ آزادی و عشق، در آخر این مجموعه باز هم از امید می‌سراید، از چراغی که هنوز روشن است و شاعری که هنوز آگاه و بیدار. «شب تاریک بود و/ دره در سکوت/ و چراغ‌ها همه خاموش/ جز چراغی/ و آن/ چراغ شاعری بود/ که هنوز بیدار بود/ به انتظار زخم شعری.»
تو اینجا نیستی اما/ شیرکو بی‌کس/ ترجمه مختار شکری پور/ نشر نگاه

محاسبات پیچیده
مجموعه‌شعر «کاترینا توفان موردعلاقه‌ی من بود» سروده فرزانه قوامی، از خواب‌های شاعر یا منِ شعری آغاز می‌شود: «صبح‌ها/ من و فروید تنهاییم/ من خوابم را می‌گویم/ فروید می‌خندد/ ضمیرم زیر میز پنهان بود/ حافظه‌ام چای را به خاطر نمی‌آورد/ زبانم را کاویده‌اند/ روانم را کاویده‌اند/ در ناخوداگاهم کرم‌ها زوزه می‌کشند/ و موهایم به سیم‌های خاردار می‌چسبد...» در تمام شعرها، ردپایی از زنانگی دیده می‌شود، ردپایی از یک زن. و خطاب. بیشتر شعرها خطاب به کسی یا جایگاهی نوشته شده است. بیشتر شعرها پرسش‌هایی مطرح می‌کنند، در میانه زندگی و فلسفه. «چه‌قدر حرف می‌زنی؟/ بگذار زندگی کنیم/ کیک‌های مربایی بپزیم/ و در حاشیه‌ی بزرگراه قدم بزنیم». یا «... و کمک کن اتفاق در غیاب من بیفتد/ بفلسفیم یا زندگی کنیم؟» شعرها سراسر موقعیت‌هایی را به تصویر می‌کشد که در ظاهر ساده‌اند اما پاسخی ساده ندارند و از همین جا پای تفکر به میان می‌آید، مسئله این نیست که باید زندگی کنیم فقط، بلکه برای زیستن نیاز به تفکر داریم: «عجیب نیست؟/ ما دو نفر هستیم/ اما چهار صندلی داریم/ و میزگرد کوچک‌مان مدام در سوءتفاهم به سر می‌بَرَد» و «یکی از سنه‌های هجری بود/ ما آلِ هیچ‌کس نبودیم/ خاندانی کثیرالاولاد که به مسلخ رفتیم بی‌سر/ یک‌سر به تاریخ بدهکارم/ فاصله‌ی کارد را با استخوان ندیده‌ای؟»
کاترینا توفان موردعلاقه‌ی من است/ فرزانه قوامی/ نشر چشمه

به انتظار زخم شعری
از شیرکو بی‌کس، شاعرِ مطرح کرد اخیرا مجموعه شعری با عنوان «تو اینجا نیستی اما» منتشر شده است. بیشتر شعرهای این مجموعه به ‌سیاق دیگر آثار این شاعر، آمیزه‌ای است از تاریخ و عشق. نمونه‌اش نیز شعرِ «آفات»: «...تقدیر عشقی است/ که گردن به شمشیر می‌ساید/ ای دختر ساسانی زیبا/ هنگامه مهمانی به سر آمد/ اکنون مرگی تازه مرا می‌طلبد». تو اینجا نیستی، پنجاه و اندی شعر کوتاه شیرکو بی‌کس را در بر می‌گیرد و شعری با مضمونِ فراق آغازگر آن است: «تو اینجا نیستی و گم شده‌ای/ اما لبخندت اینجاست و/ روی صندلی روبرویم نشسته است/ تو اینجا نیستی/ اما...» این مجموعه شعرهایی نیز دارد که با تاریخ و ادبیات ما در پیوند است. شعر «آفات» که به‌نوعی بازخوانیِ برهه‌ای از تاریخ ایران است. از خصیصه‌های بارز مجموعه این است که شاعر در شعرهای اخیر از فرایند خلق شعر می‌نویسد، از واژه‌ها، از نشاندن کلمات در کنارهم در مسیر شعر شدن، از سرودن. «یک دشت شعر سروده‌ام/ اما گرد باد زمان/ تک‌تک‌شان را سوی سرازیری رانده است؛/ قعر دره فراموشی/ و دلخوشی من/ اندک شعرهای زیبایی است/ که از یاد نمی‌روند/ و هر سال/ همراه با نرگس‌ها باز می‌گردند» و در شعر دیگری با نامِ «شعر ویران آباد» نیز واژه‌ها به پرواز در می‌آیند تا در آسمان حقیقت قیامی نو راه افتد: «واژه را نشاندیم/ تا در دشت‌ها بروید/ همراه باد کردیم او را/ تا به پرواز درآید/ در آسمان حقیقت/ شعر را ناقوس سنگ کردیم/ تا قیامی نو راه افتد/ در کوه‌ها/ اما دریغا دریغا». تاریخ نیز جا‌به‌جا به شعرها سرک می‌کشد تا متر و معیاری باشد برای شاعر، برای مخاطب: «تاریخ/ قامت خود را با تو اندازه گرفت/ غم‌های تو/ یکی دو قدم بلندتر را تاریخ بودند/ دریا هم که خواست/ عمق خود را با تو اندازه گیرد/ فریاد برآورد/ چراکه داشت در عشق تو غرق می‌شد!» شعرهای این مجموعه، اگرچه از برترین و مهم‌ترین شعرهای شیرکو بی‌کس نیست اما روحِ شعر او را در فشرده‌ترین حالت در خود دارد. از این است که خواندن همین شعرهای کوتاه که بیشتر در ستایش از سرودن و کلمه است و عشق، نمایی از تفکرات شاعر را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. گزیده شعر شیرکو بی‌کس با عنوان «تو اینجا نیستی اما» دربردارنده شعرهایی تازه و ترجمه‌نشده این شاعر سر‌شناس و فقید کرد است که به دلیل تنوع و گوناگونی در مضمون، درونمایه و فرم می‌تواند نمایی از تجربیات و جهانِ شعری او باشد. شاعرِ آزادی و عشق، در آخر این مجموعه باز هم از امید می‌سراید، از چراغی که هنوز روشن است و شاعری که هنوز آگاه و بیدار. «شب تاریک بود و/ دره در سکوت/ و چراغ‌ها همه خاموش/ جز چراغی/ و آن/ چراغ شاعری بود/ که هنوز بیدار بود/ به انتظار زخم شعری.»
تو اینجا نیستی اما/ شیرکو بی‌کس/ ترجمه مختار شکری پور/ نشر نگاه

محاسبات پیچیده
مجموعه‌شعر «کاترینا توفان موردعلاقه‌ی من بود» سروده فرزانه قوامی، از خواب‌های شاعر یا منِ شعری آغاز می‌شود: «صبح‌ها/ من و فروید تنهاییم/ من خوابم را می‌گویم/ فروید می‌خندد/ ضمیرم زیر میز پنهان بود/ حافظه‌ام چای را به خاطر نمی‌آورد/ زبانم را کاویده‌اند/ روانم را کاویده‌اند/ در ناخوداگاهم کرم‌ها زوزه می‌کشند/ و موهایم به سیم‌های خاردار می‌چسبد...» در تمام شعرها، ردپایی از زنانگی دیده می‌شود، ردپایی از یک زن. و خطاب. بیشتر شعرها خطاب به کسی یا جایگاهی نوشته شده است. بیشتر شعرها پرسش‌هایی مطرح می‌کنند، در میانه زندگی و فلسفه. «چه‌قدر حرف می‌زنی؟/ بگذار زندگی کنیم/ کیک‌های مربایی بپزیم/ و در حاشیه‌ی بزرگراه قدم بزنیم». یا «... و کمک کن اتفاق در غیاب من بیفتد/ بفلسفیم یا زندگی کنیم؟» شعرها سراسر موقعیت‌هایی را به تصویر می‌کشد که در ظاهر ساده‌اند اما پاسخی ساده ندارند و از همین جا پای تفکر به میان می‌آید، مسئله این نیست که باید زندگی کنیم فقط، بلکه برای زیستن نیاز به تفکر داریم: «عجیب نیست؟/ ما دو نفر هستیم/ اما چهار صندلی داریم/ و میزگرد کوچک‌مان مدام در سوءتفاهم به سر می‌بَرَد» و «یکی از سنه‌های هجری بود/ ما آلِ هیچ‌کس نبودیم/ خاندانی کثیرالاولاد که به مسلخ رفتیم بی‌سر/ یک‌سر به تاریخ بدهکارم/ فاصله‌ی کارد را با استخوان ندیده‌ای؟»
کاترینا توفان موردعلاقه‌ی من است/ فرزانه قوامی/ نشر چشمه

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.