|

نگاهی به راه سخت زنان از ابتدای انقلاب تاکنون در میزگرد کولایی، بروجردی و احمدی‌پور

سهم زنان از قدرت، تابعی از تفکر مسئولان ارشد

آرزو فرشید : انجمن اسلامی «دانشجویان آزادی‌خواه» دانشکده حقوق دانشگاه شهیدبهشتی روز دوشنبه نشستی را برنامه‌ریزی کرده بود تا به «نقش زنان در انقلاب اسلامی» بپردازند، اما وقتی چنین نشستی در هفته آخر بهمن و دو هفته پیش از انتخابات مجلس برگزار شود و میهمانان نیز الهه کولایی، عضو مجمع زنان اصلاح‌طلب و نماینده مجلس ششم، زهرا احمدی‌پور، مدیرکل تقسیمات کشوری وزارت کشور در دولت‌های اصلاحات و «تدبیر و امید» و اشرف بروجردی، معاون اجتماعی وزیر کشور در دولت اصلاحات باشند، طبیعی است حضور و سهم زنان در عرصه تصمیم‌گیری سیاسی و مدیریت اجرائی کشور به محور اصلی جلسه تبدیل می‌شود. هر سه سخنران با ایفای نقش زنان در ابتدای انقلاب شروع کردند و به موانع موجود در مسیر افزایش مشارکت سیاسی زنان رسیدند.
احمدی‌پور با اشاره‌ای گذرا به ایفای نقش زنان بعد از انقلاب مشروطه تاکنون، به اثرگذاری سیاست‌های کلی نظام در افزایش سهم زنان پرداخت و گفت: «بعد از مشروطه زنان در کشور ما دریافتند اگر به صورت مشخص حقوق خود را دنبال نکنند، نمی‌توانند یک کنشگر در صحنه سیاست باشند به‌همین‌دلیل در جهت تأسیس مدارس، روزنامه‌های زنانه، انجمن‌هایی در قالب نهادهای مدنی و... حرکت کردند. در دوره پهلوی نیز فرصت‌ها و محدودیت‌هایی داشتند و به اعتقاد من، زنان در همه این سال‌ها از فرصت‌های خود به‌خوبی استفاده کردند. به‌همین‌دلیل دستگاه تصمیم‌گیری به این جمع‌بندی رسید که نمی‌تواند زنان را در سطوح قدرت نادیده بگیرد و زنان پیش از انقلاب به مجلس و حتی وزارت دست پیدا کردند».
احمدی‌پور به حمایت‌های امام‌خمینی(ره) از زنان در جریان انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: «در هیأتی که به ملاقات گروباچف رفتند یک زن حضور داشت اما در تصاویر مربوط به آن سعی می‌شد خانم دباغ خیلی دیده نشوند بنابراین از همان‌جا می‌شد فهمید زنان راه سختی را برای گسترش نقش سیاسی خود در پیش دارند». به گفته او، زنان این مسیر سخت را تا امروز طی کرده و اکنون به جایی رسیده‌ایم که سعی می‌کنند زنان بیشتری را جذب فهرست‌های انتخاباتی کرده و در عرصه‌های مدیریت میانی، حضور زنان را تثبیت کنند. مدیرکل تقسیمات کشوری وزارت کشور همچنین تأکید کرد موانع فرهنگی و موانع نانوشته، عرصه را برای زنان تنگ می‌کند اما زنان کوتاه نمی‌آیند.
او مشارکت در گفتمان اصلاحات را ازجمله تلاش‌های مؤثر زنان دانست و گفت: «بنده بعد از شکل‌گیری گفتمان اصلاحات توانستم به سطوح مدیریت میانی دست پیدا کنم و این را مرهون تلاش‌های دولت و رئیس دولت اصلاحات می‌دانم».
احمدی‌پور در ادامه به اینکه هنوز از ظرفیت جامعه زنان به قدر کافی استفاده نشده است، اشاره کرد و گفت: «این به معنی نشدنی‌بودن استفاده از ظرفیت زنان نیست. احزاب و نهادهای اجرائی مسیر خود را ادامه می‌دهند اما همراهی بدنه جامعه و نهادهای مدنی بسیار مؤثر است بنابراین از تشکل‌های دانشجویی و نهادهای مدنی انتظار می‌رود در این راستا حرکت کنند».
داستان زنان پس از انقلاب
اشرف بروجردی، معاون وزیر کشور دولت اصلاحات، سخنران بعدی مراسم بود که به سیر حرکت زنان پس از انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: «زنان، اثرگذاری خود را با حضور در تظاهرات، انتقال پیام‌ها از زندان‌ها به بیرون و برعکس، توزیع پیام‌های امام و... آغاز کردند اما شرایط جنگ بعد از انقلاب موجب شد جامعه زنان در قالب حمایت در پشت جبهه‌ها و... ادامه مسیر دهد. به‌عبارتی، این هشت سال سبب شد که زنان نتوانند در مناصب قدرت قرار گیرند و بعد از آن با مانعی تحت عنوان اینکه شما تجربه مدیریت ندارید، مواجه شدند بنابراین به سمت حوزه آموزش رفتند و در این بخش خوش درخشیدند».
او ادامه داد: «با وجود این، موفقیت زنان در مرحله بعد با مانع دیگری مبنی بر اینکه دین به شما اجازه حضور در عرصه سیاست را نمی‌دهد، مواجه شدند بنابراین به جمع‌آوری آیات و روایت‌هایی که خلاف این امر را ثابت می‌کرد، پرداختند. آنها در ابتدا به مجلس به‌عنوان رکن مؤثر در تصویب قوانین توجه داشتند و بعد از آن به حوزه اجرائی هم پرداختند و خود را در انتخابات نخست شوراها ثابت کردند». به گفته بروجردی، چالش‌ها برای افزایش نقش زنان همچنان باقی است و زنان نیز تلاش‌های خود را ادامه می‌دهند. این تلاش‌ها تابعی از تفکر مدیران ارشد جامعه است. برای مثال، در دوران اصلاحات شاهد بودیم توجه و تلاش‌های رئیس دولت موجب افزایش حضور زنان به‌ویژه در وزارت کشور شد. در مجالس پنجم و ششم و بخشی از مجلس هفتم نیز زنان توانستند قوانین خوبی را در این حوزه تصویب کنند. متأسفانه در دوران دولت‌های نهم و دهم شاهد رکودی جدی بودیم که درنتیجه فرهنگی مبنی بر آنکه وظیفه زنان خانه‌داری و بچه‌داری است، ایجاد شد.
او در بخش پایانی صحبت‌هایش به طرح سهمیه 30درصدی در ماه‌های اخیر اشاره کرد و گفت: «منظور از طرح این بحث تحقق قطعی آن یا حتی ایجاد تبعیض برای زنان نبود، بلکه قصد اصلی، ترویج این فرهنگ و گفتمان جدید بود که حتما می‌تواند در راستای افزایش حضور زنان مؤثر باشد».
اهداف انقلاب یک‌شبه محقق نمی‌شود
الهه کولایی، عضو مجمع زنان اصلاح‌طلب، نسبت به دو سخنران دیگر با سرعت بیشتری از بحث نقش زنان در انقلاب گذشت و به مسئله مشارکت سیاسی زنان در فضای کنونی رسید.
او به بهانه صحبت در دانشکده حقوق، صحبت‌های خود را با اشاره به قانون اساسی آغاز کرد و با تأکید بر اینکه قانون اساسی چارچوب کلی دفاع از حقوق ملت و ترسیم کننده وظایف حکومت است، گفت: «اینکه باید‌های موجود در قانون چقدر قابلیت اجرا دارد، موضوعی است که باید به آن توجه کنیم». کولایی همچنین گفت: «بعد از به‌ثمررسیدن انقلاب مشروطه، زنان با وجود نقشی که داشتند در کنار صغار و محرومان قرار گرفتند. بعد از انقلاب اسلامی نیز با شکل جدیدی از این وضعیت مواجه شدیم». او با اشاره به اینکه انقلاب‌ها به دنبال تغییرات سریع هستند، گفت: «همه انقلاب‌ها نشان داده‌اند تحقق آرمان‌های انقلاب‌ها، فرایندی طولانی‌مدت است». کولایی به اثر‌گذاری جنگ بر اینکه سهم زنان از قدرت در اولویت نباشد، اشاره کرد و گفت: «متأسفانه سهم اثرگذار زنان در این سال‌ها به‌خوبی دیده نشد. اما این مختص به انقلاب اسلامی نیست و این تأخیر در همه دنیا و انقلاب‌ها برای زنان وجود داشته است».
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب تأکید کرد حمایت‌های امام‌خمینی از حضور زنان در صحنه سیاست و جمله معروف «زنان باید در مقدرات اصلی حکومت شرکت داشته باشند»، به معنی وجود این ظرفیت در جامعه بود.
او افزود: «قرن‌ها زنان به نام دین نقش‌های خانگی داشته‌اند و از نقش‌های بیرون از خانه نهی شده‌اند. انقلاب اسلامی به‌عنوان یک دستاورد جامعه بشری و نه یک تحول غربی، مجوز و حتی تکلیف تحول در نقش زنان را بر مبنای دین قرار داده است اما در این سی‌وچند سال سهم زنان در مجلس به بیش از پنج درصد نرسیده است».
کولایی با طرح این سؤالات که چرا حضور زنان در تصمیم‌گیری هنوز این‌قدر کم‌رنگ است؟ چرا تنها مردان باید به مجلس بروند؟ چرا زنانی که به دانشگاه رفته و مهارت آموخته‌اند در اقتصاد، مسائل اجتماعی و سیاسی نقش چندانی ندارند؟ به مباحث اخیر درباره افزایش سهم زنان در مجلس اشاره کرد و پرسید چرا ما زنان فقط باید رأی بدهیم و چرا نباید خودمان رأی بگیریم؟ او گفت: «بررسی‌ها نشان می‌دهد در ادوار گذشته تعداد ثبت‌نام‌کنندگان و نمایندگان زن نسبتا برابر بوده و براین‌اساس در این دوره انتخاباتی نیز به سهمی حدود 10 درصد خواهیم رسید. این درحالی است که از سهم 30درصدی صحبت می‌کردیم. مفهوم اینکه 30 درصد ثبت‌نام نداشتیم، آن است که نیازمند تحولاتی در درون جامعه زنان نسبت به ظرفیت‌ها و توانایی‌های خود هستیم».

---------------------------------------------

سهم 10درصدی زنان از کرسی‌های مجلس دهم
شرق: با توجه به میزان ثبت‌نام خانم‌ها در انتخابات مجلس و اعلام نظر شورای نگهبان، فکر می‌کنید سهم زنان از کرسی‌های مجلس آتی چند درصد خواهد بود؟
اشرف بروجردی: سعی کردیم با چراغ‌قوه بگردیم و تعدادی از خانم‌های جوان‌تر که دیدگاه‌های نزدیک به ما دارند را در فهرست‌ها قرار دهیم. از آنجایی که معمولا فهرست‌های انتخاباتی رأی می‌آورند، امیدواریم این خانم‌ها به مجلس راه پیدا کنند و شاهد رشد سهم زنان از کرسی‌های مجلس باشیم.
کولایی: تلاش می‌کنیم تا همین افرادی که صلاحیت آنها تأیید شده است، در فهرست‌های انتخاباتی قرار گیرند و امیدواریم به مجلس راه پیدا کنند. مثلا در قزوین اصلاح‌طلب‌ها یک زن را به‌عنوان کاندیدا معرفی کرده‌اند و ما با توجه به این همکاری‌ها، به رشد سهم زنان از کرسی‌های مجلس خوشبین هستیم. به اضافه اینکه گام بعدی را باید پای صندوق‌های رأی برداشت.
احمدی‌پور: همان‌طور که در فرایند اصلاح‌طلبی به حداقل‌ها قناعت می‌کنیم، در حوزه زنان نیز باید به حداقل‌ها قناعت کنیم. در فهرست تمام مراکز استان‌ها کاندیداهای خانم داریم و اگرچه 30 درصد نیست، اما انتظار داریم با اقبال مردم به 10 درصد از کرسی‌های مجلس دست پیدا کنیم. می‌پذیریم کیفیت فهرست‌ها به دلیل رقابت نابرابری که بعد از ردصلاحیت‌ها صورت می‌گیرد، خیلی بالا نیست، اما اگر از گزینه‌های موجود حمایت کنیم، به نتیجه خوبی خواهیم رسید.

آرزو فرشید : انجمن اسلامی «دانشجویان آزادی‌خواه» دانشکده حقوق دانشگاه شهیدبهشتی روز دوشنبه نشستی را برنامه‌ریزی کرده بود تا به «نقش زنان در انقلاب اسلامی» بپردازند، اما وقتی چنین نشستی در هفته آخر بهمن و دو هفته پیش از انتخابات مجلس برگزار شود و میهمانان نیز الهه کولایی، عضو مجمع زنان اصلاح‌طلب و نماینده مجلس ششم، زهرا احمدی‌پور، مدیرکل تقسیمات کشوری وزارت کشور در دولت‌های اصلاحات و «تدبیر و امید» و اشرف بروجردی، معاون اجتماعی وزیر کشور در دولت اصلاحات باشند، طبیعی است حضور و سهم زنان در عرصه تصمیم‌گیری سیاسی و مدیریت اجرائی کشور به محور اصلی جلسه تبدیل می‌شود. هر سه سخنران با ایفای نقش زنان در ابتدای انقلاب شروع کردند و به موانع موجود در مسیر افزایش مشارکت سیاسی زنان رسیدند.
احمدی‌پور با اشاره‌ای گذرا به ایفای نقش زنان بعد از انقلاب مشروطه تاکنون، به اثرگذاری سیاست‌های کلی نظام در افزایش سهم زنان پرداخت و گفت: «بعد از مشروطه زنان در کشور ما دریافتند اگر به صورت مشخص حقوق خود را دنبال نکنند، نمی‌توانند یک کنشگر در صحنه سیاست باشند به‌همین‌دلیل در جهت تأسیس مدارس، روزنامه‌های زنانه، انجمن‌هایی در قالب نهادهای مدنی و... حرکت کردند. در دوره پهلوی نیز فرصت‌ها و محدودیت‌هایی داشتند و به اعتقاد من، زنان در همه این سال‌ها از فرصت‌های خود به‌خوبی استفاده کردند. به‌همین‌دلیل دستگاه تصمیم‌گیری به این جمع‌بندی رسید که نمی‌تواند زنان را در سطوح قدرت نادیده بگیرد و زنان پیش از انقلاب به مجلس و حتی وزارت دست پیدا کردند».
احمدی‌پور به حمایت‌های امام‌خمینی(ره) از زنان در جریان انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: «در هیأتی که به ملاقات گروباچف رفتند یک زن حضور داشت اما در تصاویر مربوط به آن سعی می‌شد خانم دباغ خیلی دیده نشوند بنابراین از همان‌جا می‌شد فهمید زنان راه سختی را برای گسترش نقش سیاسی خود در پیش دارند». به گفته او، زنان این مسیر سخت را تا امروز طی کرده و اکنون به جایی رسیده‌ایم که سعی می‌کنند زنان بیشتری را جذب فهرست‌های انتخاباتی کرده و در عرصه‌های مدیریت میانی، حضور زنان را تثبیت کنند. مدیرکل تقسیمات کشوری وزارت کشور همچنین تأکید کرد موانع فرهنگی و موانع نانوشته، عرصه را برای زنان تنگ می‌کند اما زنان کوتاه نمی‌آیند.
او مشارکت در گفتمان اصلاحات را ازجمله تلاش‌های مؤثر زنان دانست و گفت: «بنده بعد از شکل‌گیری گفتمان اصلاحات توانستم به سطوح مدیریت میانی دست پیدا کنم و این را مرهون تلاش‌های دولت و رئیس دولت اصلاحات می‌دانم».
احمدی‌پور در ادامه به اینکه هنوز از ظرفیت جامعه زنان به قدر کافی استفاده نشده است، اشاره کرد و گفت: «این به معنی نشدنی‌بودن استفاده از ظرفیت زنان نیست. احزاب و نهادهای اجرائی مسیر خود را ادامه می‌دهند اما همراهی بدنه جامعه و نهادهای مدنی بسیار مؤثر است بنابراین از تشکل‌های دانشجویی و نهادهای مدنی انتظار می‌رود در این راستا حرکت کنند».
داستان زنان پس از انقلاب
اشرف بروجردی، معاون وزیر کشور دولت اصلاحات، سخنران بعدی مراسم بود که به سیر حرکت زنان پس از انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: «زنان، اثرگذاری خود را با حضور در تظاهرات، انتقال پیام‌ها از زندان‌ها به بیرون و برعکس، توزیع پیام‌های امام و... آغاز کردند اما شرایط جنگ بعد از انقلاب موجب شد جامعه زنان در قالب حمایت در پشت جبهه‌ها و... ادامه مسیر دهد. به‌عبارتی، این هشت سال سبب شد که زنان نتوانند در مناصب قدرت قرار گیرند و بعد از آن با مانعی تحت عنوان اینکه شما تجربه مدیریت ندارید، مواجه شدند بنابراین به سمت حوزه آموزش رفتند و در این بخش خوش درخشیدند».
او ادامه داد: «با وجود این، موفقیت زنان در مرحله بعد با مانع دیگری مبنی بر اینکه دین به شما اجازه حضور در عرصه سیاست را نمی‌دهد، مواجه شدند بنابراین به جمع‌آوری آیات و روایت‌هایی که خلاف این امر را ثابت می‌کرد، پرداختند. آنها در ابتدا به مجلس به‌عنوان رکن مؤثر در تصویب قوانین توجه داشتند و بعد از آن به حوزه اجرائی هم پرداختند و خود را در انتخابات نخست شوراها ثابت کردند». به گفته بروجردی، چالش‌ها برای افزایش نقش زنان همچنان باقی است و زنان نیز تلاش‌های خود را ادامه می‌دهند. این تلاش‌ها تابعی از تفکر مدیران ارشد جامعه است. برای مثال، در دوران اصلاحات شاهد بودیم توجه و تلاش‌های رئیس دولت موجب افزایش حضور زنان به‌ویژه در وزارت کشور شد. در مجالس پنجم و ششم و بخشی از مجلس هفتم نیز زنان توانستند قوانین خوبی را در این حوزه تصویب کنند. متأسفانه در دوران دولت‌های نهم و دهم شاهد رکودی جدی بودیم که درنتیجه فرهنگی مبنی بر آنکه وظیفه زنان خانه‌داری و بچه‌داری است، ایجاد شد.
او در بخش پایانی صحبت‌هایش به طرح سهمیه 30درصدی در ماه‌های اخیر اشاره کرد و گفت: «منظور از طرح این بحث تحقق قطعی آن یا حتی ایجاد تبعیض برای زنان نبود، بلکه قصد اصلی، ترویج این فرهنگ و گفتمان جدید بود که حتما می‌تواند در راستای افزایش حضور زنان مؤثر باشد».
اهداف انقلاب یک‌شبه محقق نمی‌شود
الهه کولایی، عضو مجمع زنان اصلاح‌طلب، نسبت به دو سخنران دیگر با سرعت بیشتری از بحث نقش زنان در انقلاب گذشت و به مسئله مشارکت سیاسی زنان در فضای کنونی رسید.
او به بهانه صحبت در دانشکده حقوق، صحبت‌های خود را با اشاره به قانون اساسی آغاز کرد و با تأکید بر اینکه قانون اساسی چارچوب کلی دفاع از حقوق ملت و ترسیم کننده وظایف حکومت است، گفت: «اینکه باید‌های موجود در قانون چقدر قابلیت اجرا دارد، موضوعی است که باید به آن توجه کنیم». کولایی همچنین گفت: «بعد از به‌ثمررسیدن انقلاب مشروطه، زنان با وجود نقشی که داشتند در کنار صغار و محرومان قرار گرفتند. بعد از انقلاب اسلامی نیز با شکل جدیدی از این وضعیت مواجه شدیم». او با اشاره به اینکه انقلاب‌ها به دنبال تغییرات سریع هستند، گفت: «همه انقلاب‌ها نشان داده‌اند تحقق آرمان‌های انقلاب‌ها، فرایندی طولانی‌مدت است». کولایی به اثر‌گذاری جنگ بر اینکه سهم زنان از قدرت در اولویت نباشد، اشاره کرد و گفت: «متأسفانه سهم اثرگذار زنان در این سال‌ها به‌خوبی دیده نشد. اما این مختص به انقلاب اسلامی نیست و این تأخیر در همه دنیا و انقلاب‌ها برای زنان وجود داشته است».
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب تأکید کرد حمایت‌های امام‌خمینی از حضور زنان در صحنه سیاست و جمله معروف «زنان باید در مقدرات اصلی حکومت شرکت داشته باشند»، به معنی وجود این ظرفیت در جامعه بود.
او افزود: «قرن‌ها زنان به نام دین نقش‌های خانگی داشته‌اند و از نقش‌های بیرون از خانه نهی شده‌اند. انقلاب اسلامی به‌عنوان یک دستاورد جامعه بشری و نه یک تحول غربی، مجوز و حتی تکلیف تحول در نقش زنان را بر مبنای دین قرار داده است اما در این سی‌وچند سال سهم زنان در مجلس به بیش از پنج درصد نرسیده است».
کولایی با طرح این سؤالات که چرا حضور زنان در تصمیم‌گیری هنوز این‌قدر کم‌رنگ است؟ چرا تنها مردان باید به مجلس بروند؟ چرا زنانی که به دانشگاه رفته و مهارت آموخته‌اند در اقتصاد، مسائل اجتماعی و سیاسی نقش چندانی ندارند؟ به مباحث اخیر درباره افزایش سهم زنان در مجلس اشاره کرد و پرسید چرا ما زنان فقط باید رأی بدهیم و چرا نباید خودمان رأی بگیریم؟ او گفت: «بررسی‌ها نشان می‌دهد در ادوار گذشته تعداد ثبت‌نام‌کنندگان و نمایندگان زن نسبتا برابر بوده و براین‌اساس در این دوره انتخاباتی نیز به سهمی حدود 10 درصد خواهیم رسید. این درحالی است که از سهم 30درصدی صحبت می‌کردیم. مفهوم اینکه 30 درصد ثبت‌نام نداشتیم، آن است که نیازمند تحولاتی در درون جامعه زنان نسبت به ظرفیت‌ها و توانایی‌های خود هستیم».

---------------------------------------------

سهم 10درصدی زنان از کرسی‌های مجلس دهم
شرق: با توجه به میزان ثبت‌نام خانم‌ها در انتخابات مجلس و اعلام نظر شورای نگهبان، فکر می‌کنید سهم زنان از کرسی‌های مجلس آتی چند درصد خواهد بود؟
اشرف بروجردی: سعی کردیم با چراغ‌قوه بگردیم و تعدادی از خانم‌های جوان‌تر که دیدگاه‌های نزدیک به ما دارند را در فهرست‌ها قرار دهیم. از آنجایی که معمولا فهرست‌های انتخاباتی رأی می‌آورند، امیدواریم این خانم‌ها به مجلس راه پیدا کنند و شاهد رشد سهم زنان از کرسی‌های مجلس باشیم.
کولایی: تلاش می‌کنیم تا همین افرادی که صلاحیت آنها تأیید شده است، در فهرست‌های انتخاباتی قرار گیرند و امیدواریم به مجلس راه پیدا کنند. مثلا در قزوین اصلاح‌طلب‌ها یک زن را به‌عنوان کاندیدا معرفی کرده‌اند و ما با توجه به این همکاری‌ها، به رشد سهم زنان از کرسی‌های مجلس خوشبین هستیم. به اضافه اینکه گام بعدی را باید پای صندوق‌های رأی برداشت.
احمدی‌پور: همان‌طور که در فرایند اصلاح‌طلبی به حداقل‌ها قناعت می‌کنیم، در حوزه زنان نیز باید به حداقل‌ها قناعت کنیم. در فهرست تمام مراکز استان‌ها کاندیداهای خانم داریم و اگرچه 30 درصد نیست، اما انتظار داریم با اقبال مردم به 10 درصد از کرسی‌های مجلس دست پیدا کنیم. می‌پذیریم کیفیت فهرست‌ها به دلیل رقابت نابرابری که بعد از ردصلاحیت‌ها صورت می‌گیرد، خیلی بالا نیست، اما اگر از گزینه‌های موجود حمایت کنیم، به نتیجه خوبی خواهیم رسید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.