هنر همواره در مسیر ارزشمندی
شواهد روشن در بازار هنر با وجود گیوتین سهمگین کرونا در دو سال و اندکی که جهان و ایران را درنوردیده است، بیانگر آن است که مصرف کالای هنری بهویژه هنرهای تجسمی نموداری افزایشی داشته و این مسیر طی این سالها شاید با شیب کمتر، به مسیر خود ادامه داده و میدهد.
حسین گنجی
شواهد روشن در بازار هنر با وجود گیوتین سهمگین کرونا در دو سال و اندکی که جهان و ایران را درنوردیده است، بیانگر آن است که مصرف کالای هنری بهویژه هنرهای تجسمی نموداری افزایشی داشته و این مسیر طی این سالها شاید با شیب کمتر، به مسیر خود ادامه داده و میدهد.
به قول هانس ابینگ امروزه سهم فزایندهای از درآمدها وقف هنر میشود و هنرهای زیبا هم از این قاعده مستثنا نیستند. این وضعیت مطابق نظریه عرضه و تقاضای اقتصاد نئوکلاسیک است. این موضوع به خرید و فروش اثر هنری بهصورت مستقیم در جامعه اشاره دارد. اگر شواهد عینی و مستقیم را کنار بگذاریم، هنر بهویژه از جنس هنرهای تجسمی وارد لایههایی از صنعت و تولید و خدمات ما شده که دیگر به هنرمند با کارکردهای متنوعش بیش از هر زمانهای نیاز است، ازآنجاییکه به خلاقیت و ایده بیش از هر زمانه دیگری مراجعه میشود.
به قول الوری اشنایدر آدامز، در کتاب کاوش در هنر، زندگی امروز ما بیش از هر زمانه دیگری تنیده به هنر است و از آن تفکیکناپذیر. او میگوید: «هنرهای تجسمی شامل تصاویر، پیکرهها و معماری از این جهت اهمیت دارد که در جهانی زندگی میکنیم که در آن تصاویر در همهجا وجود دارد و این تأیید، طنینافکن تأثیر گسترده آنان است» این تنیدگی هم به زیست هنرمندانه انسان و نیاز او به هنر و پیشرفت خزنده خلاقیت در ابزارهای زیستی انسان بازمیگردد. از دیرباز انسان برای توسعه زندگی خود مجبور به بهرهگیری از انواع صنایع هنری و روشهایی تازه برای بیان، کار و زندگی در معنای کلی بوده است که گاهی جنبه تزئینی آن و گاهی جنبه کاربردی و کارکردی آن بر بخش زیبایی شناختیاش چربیده و گاهی نیز همان بعد تزئینی آن رواج یافته و علاقهمند و مخاطب داشته است. گاهی برای نرمکردن زیر پایش به فرش رو آورده و در نهایت خلاقیت به آن نقوش، رنگ و فرم بخشیده است و گاهی برای پرده خانهاش و وسایل آشپزخانه و ظروف مصرفی خود و گاهی برای عمقبخشیدن به کنجی از خانهاش به آن محتاج شده یا مراجعه کرده است. هنر در مسیر تعالی خود در سالهای اخیر که مدرنشدگی را مثل زندگی تجربه کرده است، دارای ارزش افزوده شده و اعتبار بیشتری نیز گرفته و معنا را به زیبایی نیز افزوده و با وجود فاصلهیافتن با زندگی و کارکردهای ابزارگونهاش برای خود کارکردهای متعالیتری نیز ایجاد کرده است؛ اما با وجود این فاصلهگذاریها و البته اوجگیری خلاقیت به موازات آن، کاربردها نیز شکلهای دیگری به خود گرفت و از عمومیت هنر نهتنها کاسته نشد، بلکه افزایش نیز یافت. امروز شما به همان میزان که به تلویزیون و موبایل به عنوان یکی از وابستهترین ابزارهای مدرن به هنر مدرن، محتاج هستید، به نوعی به آثار نقاشی آوانگارد و مجسمهها در گالریهای کم رفت و آمد نیز خود را نیازمند میدانید و اگر توان دراختیارداشتن آن را نداشته باشید، حتما به تماشای آن میروید، زیرا امروز بر کسی پوشیده نیست که هنر، ترسیم بخش آینده است. از اینجاست که هنر را نیز مثل باقی محصولات موجود در جامعه، طبقات مختلفی از مخاطبان در برگرفته و تعریف میکند. همانطورکه هر محصول دیگری میتواند در جامعه بخشی از بازار را به خود بگیرد، هنرهای تجسمی هم در عرضه عمومی برای طبقات مختلفی با ساحتها، سلایق مختلف و ادراکات مختلف روبهرو است. همانطورکه از تماشای یک معماری شگفتزده میشوید و حضورش میتواند ارزش و اعتبار زیستی برای یک محله، شهر و جمع ایجاد کند، داشتن یک اثر هنری نیز میتواند برای یک فرد یا یک شهر و ملتی چنین ارزشی را دربر داشته باشد و هرکسی به میزان توانمندیها و نیاز خود و شیوهای که زندگی میکند، به مراتب مختلفی خود را به آن محتاج بداند که در آن داراییهای مالی، دانش و سواد بصری و سبک زندگی اثرگذار خواهد بود. بر این اساس باید هنرهای تجسمی را در مسیر فراگیری و بازاری روبهرشد دانست. از دلایل مختصر اما گویای چنین فراگیریای باید به بالارفتن سطح سواد عمومی و افراد تحصیلکرده در جامعه اشاره کرد. در شکل ایدئال، هنر امری است تفکربرانگیز. بهویژه هنر مدرن و معاصر همانطورکه گفته شد. شاید مراجعه به شبکههای اجتماعی، وابستگی به موبایل و تلویزیون جنبههای منفی فراوانی داشته باشد، ولی یکی از جنبههای مثبت آن امکان مراجعه بیشتر به هنر است. در آخر شاید یکی دیگر از دلایل رشد را کسب اعتبار بدانیم، آن هم در جهانی که اعتبارهای مالی و مقامی بهسرعت زیر پا قرار میگیرد و میتواند در معرض ریسک باشد، این هنر است که توانمندبودن در آن یا داشتنش توانسته آن را در جایگاه ایجادکننده ارزش افزوده و دارای اعتبار مادامالعمر قرار دهد، اگر با آگاهی اتفاق بیفتد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.