|

از اتهام به کفاشیان گرفته تا عادل فردوسی‌پور

و بالاخره گزارش «فساد در فوتبال»

امروز قرار است در صحن مجلس گزارشی با عنوان «گزارش فساد در فوتبال» قرائت شود؛ گزارشی که بنا به دلایل مختلفی حسابی عقب افتاد و حالا حمید رسایی، رئیس کمیسیون اصل90 مجلس در صحبت‌هایش با «فارس» خبر داده که امروز در صحن مجلس بالاخره قرائت می‌شود. البته خبرگزاری «فارس» روز گذشته اقدام به انتشار این گزارش هم کرد که با توجه به کلی‌گویی‌هایی زیادی که صورت گرفته انتشار کامل این گزارش غیرممکن است. با توجه به طولانی‌شدن زمان تهیه این گزارش توقع این بود که موارد خاص‌تری در آن ذکر شود که در عمل چنین اتفاقی رخ نداده و به‌غیر از ذکر چند مورد مختصر، بیشتر موارد با گذاشتن پرانتزهایی مبنی بر ادامه‌دار‌بودن تحقیقات در این زمینه به حال خود رها شده است. انتشار این گزارش البته با انتقادهایی هم همراه بوده. رضا حسنی‌خو، مدیرکل حراست وزارت ورزش و جوانان عنوان کرد انتشار گزارش کمیسیون اصل 90 مجلس در رسانه‌ها کار درستی نبود و اگر مستنداتی در زمینه فساد در فوتبال وجود دارد، ابتدا باید به این وزارتخانه داده می‌شد. همچنین در آستانه سفر اعضای فدراسیون فوتبال به قطر برای چانه‌زنی به منظور حفظ میزبانی ایران در بازی برابر تیم‌های عربستانی انتشار این گزارش می‌تواند برای فدراسیون جالب نباشد.
در بخش نخست این گزارش اشاره‌ای تیتروار به مصادیق فساد در فوتبال شده که در 13 مورد و به قرار زیر گنجانده شده است. 1ـ تبانی 2ـ رشاء و ارتشاء 3ـ دوپینگ 4ـ شرط‌بندی غیرمجاز 5ـ جعل و استفاده از سند مجعول6ـ تصدیق‌نامه‌های خلاف واقع7ـ فرار مالیاتی 8ـ مصرف الکل و روابط نامشروع9ـ مصرف مواد مخدر10ـ رواج خرافه‌گرایی از جمله سحر و جادو11ـ تحصیل مال از طریق نامشروع12ـ نقض آشکار قوانین و مقررات13ـ قراردادهای غیرواقعی.
البته درست پس از بیان‌کردن این موارد است که بحث اصلی این گزارش شروع می‌شود. 16 دلیل برای بروز موارد منجر به فساد ذکر شده که عبارتند از:1ـ مشکلات ساختاری اساسنامه فدراسیون2ـ منفعل‌بودن وزارت ورزش و جوانان در برابر تخلفات متعدد ارکان فدراسیون3ـ عدم نظارت و اعمال وظایف مصرح در اساسنامه از سوی مجمع فدراسیون فوتبال4ـ سوءمدیریت و تصمیمات خلاف قانون رؤسای وقت سازمان تربیت‌بدنی5ـ سوءمدیریت رئیس فعلی فدراسیون فوتبال6ـ تأمین بودجه فوتبال از بیت‌المال و سرمایه عمومی کشور و عدم نظارت بر نحوه هزینه‌ها7ـ سهم‌خواهی جریانات سیاسی از فوتبال8ـ عدم نظارت بر عملکرد مدیران9ـ افزایش بی‌رویه نرخ دستمزد مربیان و بازیکنان10ـ نقض مقررات و قوانین توسط بعضی از مدیران فدراسیون11ـ عملکرد سوء بعضی از رسانه‌ها و آلودگی مدیران و دست‌اندرکاران آنها به روابط مالی ناسالم12ـ عملکرد ضعیف و توأم با تبعیض ارکان قضایی فدراسیون13ـ استنکاف برخی مسئولان از خصوصی‌سازی باشگاه‌ها14ـ اعمال نفوذ یا عدم اجرای احکام قطعی در بعضی از پرونده‌های مهم15ـ تأخیر و تعلل مراجع نظارتی، انتظامی، امنیتی و قضایی در کشف و برخورد با فساد16ـ انتصاب اشخاص فاقد تخصص در سمت‌های مدیریتی فدراسیون و هیأت‌مدیره و مدیران عامل باشگاه‌ها توسط مجمع عمومی فدراسیون، وزارت ورزش و جوانان، وزارت صنعت، معدن و تجارت و نیروهای نظامی و انتظامی.
کفاشیان؛ متهم ردیف اول!
در گزارش ارائه‌شده تحت‌ بندی به عنوان اشکال در اساسنامه فدراسیون فوتبال، به 13 مورد اشاره شده که در تک‌تک موارد، خطی طی شده که تمام تقصیرهای به وجودآمده بر گردن علی کفاشیان، رئیس فدراسیون وقت است. در این موارد به وضوح اشاره شده اساسنامه به گونه‌ای تنظیم شده تا رئیس کنونی بتواند تا هر زمان که دوست دارد در رأس قدرت بماند و به ریاستش ادامه دهد. البته در همین راستا به ریاست کمیته تدوین مقررات فدراسیون (هوشنگ نصیرزاده) هم اشاره شده که نه دانشش را دارد و نه جایگاهش قانونی است. البته این موارد در شرایطی دوباره مطرح شده که پیش‌تر فدراسیون فوتبال توجیهات مدنظرش برای اشکالات مطرح‌شده در اساسنامه را عنوان کرده و برای تک‌تک مسائل مطرح‌شده دلیل به‌ظاهر قانع‌کننده‌ای هم ارائه داده است. البته در بخش دیگری از این گزارش، به ابهامات مالی در فدراسیون فوتبال هم اشاره شده که با توجه به تکراری‌بودن این موارد و توضیحات مسئولان فدراسیون فوتبال باز هم به نظر می‌رسد بندهای مطرح‌شده بیشتر کلی‌گویی داشته و بعید است راه به جایی ببرند.
نگاه سیاسی
گزارشی که قرار است امروز خوانده شود فارغ از نگاه سیاسی هم نیست. حمید رسایی به عنوان رئیس کمیسیون اصل 90 در گزارش مذکور هم به ورود افراد غیرفوتبالی به مدیریت فوتبال اشاره‌ای می‌کند و محسن صفایی فراهانی را با نوشته‌ای به قرار زیر مورد انتقاد قرار می‌دهد: «از سال 77 در دولت هفتم، با انتصاب یک چهره سیاسی بدون سابقه مرتبط و مدیریت ورزشی، این انتصابات (ریاست فدراسیون) وارد عرصه مدیران سیاسی غیرفوتبالی و موجب دورشدن این ورزش از اهداف اصلی و حرفه‌ای خود شد. در چهارمین سال ریاست وی بر فدراسیون فوتبال، هیأت‌رئیسه سازمان لیگ، تصمیم به برگزاری لیگ حرفه‌ای در مسابقات باشگاهی ایران گرفت که در نهایت نام لیگ‌ برتر روی آن نهاده شد که تبعات ناشی از آن، به دلیل عدم برخورداری از ساختارهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، تاکنون گریبانگیر فدراسیون و باشگاه‌ها بوده است...». این مورد البته در شرایطی عنوان شده که بسیاری از کارشناسان فوتبال از دوره ریاست صفایی فراهانی به عنوان یکی از بهترین دوره‌های ریاست تاریخ فدراسیون فوتبال نام می‌برند!
مثال عینی برای توضیح فساد
در این گزارش بلند اگرچه به نواقص مالی و مدیریتی در باشگاه‌ها اشاره و عنوان شده که بهتر است باشگاه‌ها خصوصی شوند ولی به صورت ملموس نمونه‌ای از فساد در بندهای مذکور عنوان نشده. البته از بندهای مربوط به نقل‌وانتقالات غیرقانونی است که تقریبا چند مورد ملموس به عنوان تخلف مشخص شده است؛ در این بند با اشاره به اینکه در فوتبال ایران، چهار گروه با روش‌های مختلف در نقل‌وانتقال بازیکنان و مربیان فعالیت می‌کنند موارد جالب توجهی هم ذکر شده؛ مربی با بازیکنان مورد نیاز خود وارد مذاکره می‌شود. پس از توافق، وی را برای انعقاد قرارداد نزد مدیرعامل هدایت می‌کند. در گزارش مراجع رسمی، به اخذ پورسانت توسط برخی از مربیان در این مقطع اشاره شده است که اظهارات متعدد اهالی فوتبال - که مضبوط و مکتوب در سوابق پرونده است- بر این امر صحه می‌گذارد تا جایی که ردپای برخی مربیان شناخته‌شده و مجریان برنامه‌های ورزشی نیز در آن دیده می‌شود که نیاز به بررسی دقیق‌تر دیوان محاسبات کشور و در برخی موارد رسیدگی قضائی دارد».
اتهام به عادل فردوسی‌پور
در این گزارش در ‌بندی هم به تخلف گسترده خبرنگاران و مدیرمسئولان روزنامه‌های ورزشی اشاره شده که با گرفتن پول از بازیکنان و مربیان در بزرگ‌کردن بیخود آنها ایفای نقش می‌کنند. در بخشی از این گزارش عنوان شده یکی از مدیرمسئولان روزنامه‌های ورزشی شخصا اعتراف کرده از بازیکنی پول گرفته تا یک هفته او را در صفحه اول روزنامه‌اش ببیند! بااین‌حال موردی که این بخش را جذاب‌تر می‌کند اشاره ضمنی به برنامه «90» و عادل فردوسی‌پور است. در بخش‌هایی از این گزارش آمده: «یکی از برنامه‌های فوتبالی سیما نیز که مخاطبان بسیاری دارد، براساس گزارش‌های متعدد اهالی فوتبال و برخی شواهد و قرائت، نه تنها در افزایش ناهنجاری‌های این ورزش نقش فزاینده داشته است، بلکه برخی شائبه‌ها درباره نقش عوامل اصلی این برنامه، برای اتصال مربیان و بازیکنان خارجی به باشگاه‌های داخلی وجود دارد که موضوع قابل رسیدگی دقیق‌تر است». این در حالی است که جامعه فوتبال همیشه بر سلامت فردوسی‌پور و برنامه‌اش تأکید کرده‌اند.
تبانی
به غیر از موارد مطرح‌شده گزارش فساد در فوتبال، در دو بخش دیگر تحت عناوین تخلفات مالیاتی و جعل مدارک برای کارت معافیت به موارد مستندی اشاره کرده که به‌ویژه در مورد دوم به تخلفات رسیدگی شده؛ با این توضیح که در این بخش عنوان شده تعدادی از خبرنگاران و البته والیبالیست‌ها هم کارت معافیت جعلی دارند! با این حال مورد دیگری که با ذکر مثال به آن اشاره شده بحث گسترده تبانی، خریدن داور، بازیکن و مربی حریف است. در جایی از این گزارش آمده: «کاپیتان سابق یکی از تیم‌های مطرح لیگ‌ برتر اعلام کرده در یکی از مسابقات حساس که سرنوشت قهرمانی معلوم می‌شد، سرپرست تیم ما قبل از بازی به من اعلام کرد که در توافق با داور، مبلغی را در یک فقره چک تحویل داور داده‌اند، چنانچه تا دقیقه 80 بازی نتیجه برد داشت، نیازی به کمک داور نیست ولی اگر بازی مساوی پیش رفت، داور باید برای ما پنالتی بگیرد و کاپیتان باید پنالتی را بزند. بازی به دقیقه 83 رسید که داور در فرصتی نزد من آمد و با عصبانیت گفت که چرا توپ را در 18 قدم نمی‌فرستید که توپی را فرستادم و او بناحق پنالتی گرفت». البته در همین بخش هم یک مورد مستند دیگر ذکر شده که در نوع خود جالب است: «براساس اسناد موجود، رئیس سابق فدراسیون فوتبال (دادکان) در نامه‌ای رسمی در تاریخ 24/10/84 به ریاست وقت شعبه یک بازپرس دادسرای ناحیه شش تهران، پیشنهاد رشوه از سوی رئیس کنونی کمیته حقوقی و مقررات فدراسیون فوتبال را محرز دانسته است».

امروز قرار است در صحن مجلس گزارشی با عنوان «گزارش فساد در فوتبال» قرائت شود؛ گزارشی که بنا به دلایل مختلفی حسابی عقب افتاد و حالا حمید رسایی، رئیس کمیسیون اصل90 مجلس در صحبت‌هایش با «فارس» خبر داده که امروز در صحن مجلس بالاخره قرائت می‌شود. البته خبرگزاری «فارس» روز گذشته اقدام به انتشار این گزارش هم کرد که با توجه به کلی‌گویی‌هایی زیادی که صورت گرفته انتشار کامل این گزارش غیرممکن است. با توجه به طولانی‌شدن زمان تهیه این گزارش توقع این بود که موارد خاص‌تری در آن ذکر شود که در عمل چنین اتفاقی رخ نداده و به‌غیر از ذکر چند مورد مختصر، بیشتر موارد با گذاشتن پرانتزهایی مبنی بر ادامه‌دار‌بودن تحقیقات در این زمینه به حال خود رها شده است. انتشار این گزارش البته با انتقادهایی هم همراه بوده. رضا حسنی‌خو، مدیرکل حراست وزارت ورزش و جوانان عنوان کرد انتشار گزارش کمیسیون اصل 90 مجلس در رسانه‌ها کار درستی نبود و اگر مستنداتی در زمینه فساد در فوتبال وجود دارد، ابتدا باید به این وزارتخانه داده می‌شد. همچنین در آستانه سفر اعضای فدراسیون فوتبال به قطر برای چانه‌زنی به منظور حفظ میزبانی ایران در بازی برابر تیم‌های عربستانی انتشار این گزارش می‌تواند برای فدراسیون جالب نباشد.
در بخش نخست این گزارش اشاره‌ای تیتروار به مصادیق فساد در فوتبال شده که در 13 مورد و به قرار زیر گنجانده شده است. 1ـ تبانی 2ـ رشاء و ارتشاء 3ـ دوپینگ 4ـ شرط‌بندی غیرمجاز 5ـ جعل و استفاده از سند مجعول6ـ تصدیق‌نامه‌های خلاف واقع7ـ فرار مالیاتی 8ـ مصرف الکل و روابط نامشروع9ـ مصرف مواد مخدر10ـ رواج خرافه‌گرایی از جمله سحر و جادو11ـ تحصیل مال از طریق نامشروع12ـ نقض آشکار قوانین و مقررات13ـ قراردادهای غیرواقعی.
البته درست پس از بیان‌کردن این موارد است که بحث اصلی این گزارش شروع می‌شود. 16 دلیل برای بروز موارد منجر به فساد ذکر شده که عبارتند از:1ـ مشکلات ساختاری اساسنامه فدراسیون2ـ منفعل‌بودن وزارت ورزش و جوانان در برابر تخلفات متعدد ارکان فدراسیون3ـ عدم نظارت و اعمال وظایف مصرح در اساسنامه از سوی مجمع فدراسیون فوتبال4ـ سوءمدیریت و تصمیمات خلاف قانون رؤسای وقت سازمان تربیت‌بدنی5ـ سوءمدیریت رئیس فعلی فدراسیون فوتبال6ـ تأمین بودجه فوتبال از بیت‌المال و سرمایه عمومی کشور و عدم نظارت بر نحوه هزینه‌ها7ـ سهم‌خواهی جریانات سیاسی از فوتبال8ـ عدم نظارت بر عملکرد مدیران9ـ افزایش بی‌رویه نرخ دستمزد مربیان و بازیکنان10ـ نقض مقررات و قوانین توسط بعضی از مدیران فدراسیون11ـ عملکرد سوء بعضی از رسانه‌ها و آلودگی مدیران و دست‌اندرکاران آنها به روابط مالی ناسالم12ـ عملکرد ضعیف و توأم با تبعیض ارکان قضایی فدراسیون13ـ استنکاف برخی مسئولان از خصوصی‌سازی باشگاه‌ها14ـ اعمال نفوذ یا عدم اجرای احکام قطعی در بعضی از پرونده‌های مهم15ـ تأخیر و تعلل مراجع نظارتی، انتظامی، امنیتی و قضایی در کشف و برخورد با فساد16ـ انتصاب اشخاص فاقد تخصص در سمت‌های مدیریتی فدراسیون و هیأت‌مدیره و مدیران عامل باشگاه‌ها توسط مجمع عمومی فدراسیون، وزارت ورزش و جوانان، وزارت صنعت، معدن و تجارت و نیروهای نظامی و انتظامی.
کفاشیان؛ متهم ردیف اول!
در گزارش ارائه‌شده تحت‌ بندی به عنوان اشکال در اساسنامه فدراسیون فوتبال، به 13 مورد اشاره شده که در تک‌تک موارد، خطی طی شده که تمام تقصیرهای به وجودآمده بر گردن علی کفاشیان، رئیس فدراسیون وقت است. در این موارد به وضوح اشاره شده اساسنامه به گونه‌ای تنظیم شده تا رئیس کنونی بتواند تا هر زمان که دوست دارد در رأس قدرت بماند و به ریاستش ادامه دهد. البته در همین راستا به ریاست کمیته تدوین مقررات فدراسیون (هوشنگ نصیرزاده) هم اشاره شده که نه دانشش را دارد و نه جایگاهش قانونی است. البته این موارد در شرایطی دوباره مطرح شده که پیش‌تر فدراسیون فوتبال توجیهات مدنظرش برای اشکالات مطرح‌شده در اساسنامه را عنوان کرده و برای تک‌تک مسائل مطرح‌شده دلیل به‌ظاهر قانع‌کننده‌ای هم ارائه داده است. البته در بخش دیگری از این گزارش، به ابهامات مالی در فدراسیون فوتبال هم اشاره شده که با توجه به تکراری‌بودن این موارد و توضیحات مسئولان فدراسیون فوتبال باز هم به نظر می‌رسد بندهای مطرح‌شده بیشتر کلی‌گویی داشته و بعید است راه به جایی ببرند.
نگاه سیاسی
گزارشی که قرار است امروز خوانده شود فارغ از نگاه سیاسی هم نیست. حمید رسایی به عنوان رئیس کمیسیون اصل 90 در گزارش مذکور هم به ورود افراد غیرفوتبالی به مدیریت فوتبال اشاره‌ای می‌کند و محسن صفایی فراهانی را با نوشته‌ای به قرار زیر مورد انتقاد قرار می‌دهد: «از سال 77 در دولت هفتم، با انتصاب یک چهره سیاسی بدون سابقه مرتبط و مدیریت ورزشی، این انتصابات (ریاست فدراسیون) وارد عرصه مدیران سیاسی غیرفوتبالی و موجب دورشدن این ورزش از اهداف اصلی و حرفه‌ای خود شد. در چهارمین سال ریاست وی بر فدراسیون فوتبال، هیأت‌رئیسه سازمان لیگ، تصمیم به برگزاری لیگ حرفه‌ای در مسابقات باشگاهی ایران گرفت که در نهایت نام لیگ‌ برتر روی آن نهاده شد که تبعات ناشی از آن، به دلیل عدم برخورداری از ساختارهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، تاکنون گریبانگیر فدراسیون و باشگاه‌ها بوده است...». این مورد البته در شرایطی عنوان شده که بسیاری از کارشناسان فوتبال از دوره ریاست صفایی فراهانی به عنوان یکی از بهترین دوره‌های ریاست تاریخ فدراسیون فوتبال نام می‌برند!
مثال عینی برای توضیح فساد
در این گزارش بلند اگرچه به نواقص مالی و مدیریتی در باشگاه‌ها اشاره و عنوان شده که بهتر است باشگاه‌ها خصوصی شوند ولی به صورت ملموس نمونه‌ای از فساد در بندهای مذکور عنوان نشده. البته از بندهای مربوط به نقل‌وانتقالات غیرقانونی است که تقریبا چند مورد ملموس به عنوان تخلف مشخص شده است؛ در این بند با اشاره به اینکه در فوتبال ایران، چهار گروه با روش‌های مختلف در نقل‌وانتقال بازیکنان و مربیان فعالیت می‌کنند موارد جالب توجهی هم ذکر شده؛ مربی با بازیکنان مورد نیاز خود وارد مذاکره می‌شود. پس از توافق، وی را برای انعقاد قرارداد نزد مدیرعامل هدایت می‌کند. در گزارش مراجع رسمی، به اخذ پورسانت توسط برخی از مربیان در این مقطع اشاره شده است که اظهارات متعدد اهالی فوتبال - که مضبوط و مکتوب در سوابق پرونده است- بر این امر صحه می‌گذارد تا جایی که ردپای برخی مربیان شناخته‌شده و مجریان برنامه‌های ورزشی نیز در آن دیده می‌شود که نیاز به بررسی دقیق‌تر دیوان محاسبات کشور و در برخی موارد رسیدگی قضائی دارد».
اتهام به عادل فردوسی‌پور
در این گزارش در ‌بندی هم به تخلف گسترده خبرنگاران و مدیرمسئولان روزنامه‌های ورزشی اشاره شده که با گرفتن پول از بازیکنان و مربیان در بزرگ‌کردن بیخود آنها ایفای نقش می‌کنند. در بخشی از این گزارش عنوان شده یکی از مدیرمسئولان روزنامه‌های ورزشی شخصا اعتراف کرده از بازیکنی پول گرفته تا یک هفته او را در صفحه اول روزنامه‌اش ببیند! بااین‌حال موردی که این بخش را جذاب‌تر می‌کند اشاره ضمنی به برنامه «90» و عادل فردوسی‌پور است. در بخش‌هایی از این گزارش آمده: «یکی از برنامه‌های فوتبالی سیما نیز که مخاطبان بسیاری دارد، براساس گزارش‌های متعدد اهالی فوتبال و برخی شواهد و قرائت، نه تنها در افزایش ناهنجاری‌های این ورزش نقش فزاینده داشته است، بلکه برخی شائبه‌ها درباره نقش عوامل اصلی این برنامه، برای اتصال مربیان و بازیکنان خارجی به باشگاه‌های داخلی وجود دارد که موضوع قابل رسیدگی دقیق‌تر است». این در حالی است که جامعه فوتبال همیشه بر سلامت فردوسی‌پور و برنامه‌اش تأکید کرده‌اند.
تبانی
به غیر از موارد مطرح‌شده گزارش فساد در فوتبال، در دو بخش دیگر تحت عناوین تخلفات مالیاتی و جعل مدارک برای کارت معافیت به موارد مستندی اشاره کرده که به‌ویژه در مورد دوم به تخلفات رسیدگی شده؛ با این توضیح که در این بخش عنوان شده تعدادی از خبرنگاران و البته والیبالیست‌ها هم کارت معافیت جعلی دارند! با این حال مورد دیگری که با ذکر مثال به آن اشاره شده بحث گسترده تبانی، خریدن داور، بازیکن و مربی حریف است. در جایی از این گزارش آمده: «کاپیتان سابق یکی از تیم‌های مطرح لیگ‌ برتر اعلام کرده در یکی از مسابقات حساس که سرنوشت قهرمانی معلوم می‌شد، سرپرست تیم ما قبل از بازی به من اعلام کرد که در توافق با داور، مبلغی را در یک فقره چک تحویل داور داده‌اند، چنانچه تا دقیقه 80 بازی نتیجه برد داشت، نیازی به کمک داور نیست ولی اگر بازی مساوی پیش رفت، داور باید برای ما پنالتی بگیرد و کاپیتان باید پنالتی را بزند. بازی به دقیقه 83 رسید که داور در فرصتی نزد من آمد و با عصبانیت گفت که چرا توپ را در 18 قدم نمی‌فرستید که توپی را فرستادم و او بناحق پنالتی گرفت». البته در همین بخش هم یک مورد مستند دیگر ذکر شده که در نوع خود جالب است: «براساس اسناد موجود، رئیس سابق فدراسیون فوتبال (دادکان) در نامه‌ای رسمی در تاریخ 24/10/84 به ریاست وقت شعبه یک بازپرس دادسرای ناحیه شش تهران، پیشنهاد رشوه از سوی رئیس کنونی کمیته حقوقی و مقررات فدراسیون فوتبال را محرز دانسته است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.