|

سایه سیاست به هنر هم رسید

ممانعت ترکیه از سفر هنرمندانش به ایران

رضا آشفته: در نگاه اول اگر منصف باشیم و نام‌ها و نشانه‌های حضور در جدول جشنواره سی‌وچهارم را مد نظر قرار دهیم، به نظر می‌رسد جدول خوبی برای هر دو بخش مسابقه بین‌الملل و مسابقه تئاتر ایران بسته شده است. اما حضور بزرگان همچنان با علامت سؤال مواجه است: دکتر علی رفیعی با قراردادن شروطی حاضر به شرکت است و دکتر قطب‌الدین صادقی با آنکه یک نمایش مشترکش از طرف دولت ترکیه منع حضور شده است، نمایش دیگری از خود پیشنهاد کرده که تاکنون پذیرفته نشده و اکنون اظهار دلزدگی و افسردگی می‌کند.
شرایط مطلوب
دکتر علی رفیعی، کارگردان بنام ایران‌زمین که دو ماه است در تالار وحدت با نمایش «خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار از زندگی و قتل میرزاتقی‌خان فراهانی»، از وزیر و وکیل تا عموم شهروندان را تحت‌ تأثیر قرار داده است، به «شرق» گفت: اگر تا آخرین ریال بلیت‌های متعلق به نمایشم را دریافت نکنم حاضر به شرکت در جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر نیستم. او از اینکه باید 280 ‌میلیون تومان را برای کرایه سالن اجرا و تمرین و حتی هزینه آب و برق و گاز تالار وحدت را در بنیاد رودکی بگذارد، گلایه‌مند است و این رقم را حق بازیگران و عوامل گروه دی می‌داند که نزدیک به 8، 9 ماه وقت خود را صرف این کار کرده‌اند. او از روزهای داغ تابستان گفت که بازیگرانش از ساعت دو تا 9 تمرین می‌کرده‌اند که این نمایش را به بهترین شکل ممکن در معرض تماشا قرار دهند. با آنکه این حق گروهش است که بنا بر سابقه چنددهه‌ای دکتر رفیعی حمایت‌هایی از او و گروهش بشود، متأسفانه تاکنون یک ریال حمایت نشده‌اند و آنچه حق طبیعی ایشان است از ایشان دریغ شده است.
دکتر علی رفیعی اظهار امیدواری کرد که حق گروهش تا ریال آخر از محل فروش بلیت در اختیارشان قرار بگیرد تا بتواند با آسودگی خیال در جشنواره سی‌وچهارم حضور داشته باشند.
باید گفت هر جشنواره معتبری با حضور هنرمندان بنام است که اعتبار کسب می‌کند و جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر هم که هر سال مهره‌های قابل اعتنا و چهره‌های چشمگیر را در جدول آورده است، اعتبارش افزون‌تر شده و در نبود ایشان است که انگار شاهد فروپاشی جشنواره بوده‌ایم و امسال حضور دکتر رفیعی به‌عنوان برند تئاتر ایران قابل چشم‌پوشی نیست، آن هم با نمایشی که برای اولین‌بار مقامات دولتی را به ستایش فرهنگ و تئاتر واداشته است.
دلزدگی یک کارگردان
دکتر قطب‌الدین صادقی، یکی دیگر از کهنه‌کاران تئاتر ایران است که این‌بار قرار بود با نمایش سپیدمند از شهر دیار بکر (آمد به معنای شهر ماد) در بخش بین‌الملل تئاتر فجر حضور داشته باشد که متأسفانه دولت ترکیه با حضورش مخالفت کرده است. صادقی دراین‌باره گفت این روزها در 25 شهر از مناطق کردنشین شهردارانی از کار برکنار شده‌اند یا به حالت تعلیق درآمده‌اند. تئاتر هم در ترکیه زیر نظر شهرداری‌ها اداره می‌شود و این وضعیت سیاسی مانع از موافقت شهرداری دیار بکر برای حضور این گروه به تهران شده است.
این کارگردان وضعیت تئاتر در ترکیه را عالی ارزیابی می‌کند برای آنکه هر بازیگر در معمولی‌ترین حالتش هزارو 200 دلار ماهانه دستمزد دریافت می‌کند و بیمه هم هست و از آن‌سو هم احترام و تکریم هم می‌شود که چنین حال‌وهوایی در ایرانِ ما یک رویاست. نمایش سپیدمند درباره اسطوره خیر و شر است و در آن سپیدمند اسطوره پاکی و زیبایی به دست تاریکی کشته می‌شود. آن فرد شرور پشت آفتاب پناه می‌گیرد؛ اما بعد از ذکر دراویش احساس می‌کند که باید به سمت این حلقه بیاید که این انتقام از او گرفته می‌شود.
پس از نیامدن سپیدمند، دکتر صادقی به مهدی شفیعی - مدیر مرکز هنرهای نمایشی- پیشنهاد کرده که نمایش «بی‌تو بهتر» را که درباره بمباران شیمیایی سردشت است، جایگزین کنند. او این نمایش را تابستان امسال در مهاباد، ماکو و سقز کار کرده بود و اکنون دوست دارد که برای دلخوشی بازیگرانش که نزدیک به 50 نفر هستند چنین امکانی برایشان فراهم بشود. با ردشدن این خواسته، دکتر صادقی اظهار دلزدگی و افسردگی می‌کند و درِ خانه‌اش را به روی همه بسته است و حوصله هیچ کاری را ندارد. او می‌گوید آقای شفیعی حتی اظهار کرده که می‌تواند به‌عنوان داور در جشنواره امسال فعالیت کند اما با این دلزدگی از ردشدن کارش نمی‌داند چه باید بگوید. البته این اظهارات شفاهی بوده و جنبه رسمی پیدا نکرده است.
رقابت 22 نمایش در مسابقه بین‌الملل
22 نمایش برای حضور در بخش «مسابقه بین‌الملل» انتخاب شدند. 9 نمایش از کشورهای ژاپن، مجارستان، عراق، اسپانیا، گرجستان و آلمان که در بخش بین‌الملل جشنواره نیز حضور دارند به همراه 13 نمایش از ایران که در بخش‌های: تولیدهای تازه، مرور، میهمان و برگزیدگان استانی فجر نیز حضور دارند، برای شرکت در بخش رقابتی «مسابقه بین‌الملل برگزیده شدند.
نمایش‌های ایرانی:
«آخرین انار دنیا» کار ابراهیم پشتکوهی از بندرعباس (تولیدهای تازه) /«ازدواج آقای می‌سی‌سی‌پی» نوشته فردریش دورنمات به کارگردانی احسان فلاحت‌پیشه از تهران (مرور) /«اودیسه» به کارگردانی آرش دادگر از تهران (میهمان) /«تکه‌های سنگین سرب» کار ایوب آقاخانی از تهران (میهمان) /«بیضایی» نوشته و کار سیدمحمد مساوات از تهران (مرور) /«ترانه‌ای برای تو» کار امین ابراهیمی از خرم‌آباد (مرور) /«جنایت و مکافات» کار ایمان افشاریان از تهران (مرور) /«دیوان شرقی- غربی» کار محسن حسینی از تهران (میهمان) /«سفر به نهایت دور» کار محمد میرعلی‌اکبری از تهران (تولیدهای تازه) /«شب آوازهایش را می‌خواند» نوشته یون‌فوسه و کارگردانی رضا گوران از تهران (میهمان) /«فهرست»، به کارگردانی رضا ثروتی از تهران (مرور) «مجلس قربانی سنمار» به کارگردانی شیما جوادپور از بوشهر (استان‌ها) /«وانیک» نوشته واتسلاو هاول و کارگردانی سهراب سلیمی از تهران (مرور)
نمایش‌های سایر ملل:
«بازی سایه» نوشته و کار تاتسویا هاسه گاوا از ژاپن
«خانه‌ای در آسیا» نوشته الکس سرانو، پاپالاسیوس، فران دوردال از اسپانیا/«دگردیسی پروانه‌شدن» نوشته و کار سوفیا برسزی از مجارستان/«رقص مرگ- بی‌لالا» محصول مشترک ایران و آلمان، نوشته و کار یاسر خاسب/«شیزوفرنی» نوشته و کار حسین یاسر العبادی از عراق/«فاجعه» به کارگردانی الکس سرانو از اسپانیا
«من مده آ» نوشته و کار سالومه یوگلیدز از گرجستان/«هدا گابلر» نوشته هنریک ایبسن و به کارگردانی ماریانه رولند از نروژ/«هملت» نوشته ویلیام شکسپیر و به کارگردانی توماس اوستر مایر از آلمان.
همچنین روز گذشته اعلام شد نمایش «هیولا‌ها» به کارگردانی لارنت فرانی از فرانسه در بخش تئاتر ملل روی صحنه خواهد رفت.
رقابت 28 نمایش در مسابقه ایران
28 نمایش از بخش‌های گوناگون سی‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر برای حضور در بخش «مسابقه تئاتر ایران» انتخاب شدند. در این میان نام‌هایی چون نادر برهانی مرند، علیرضا کوشک جلالی و حمیدرضا آذرنگ قابل تامل است و دیگر نام‌ها هم در سال‌های گذشته درخشش‌هایی در جشنواره فجر داشته‌اند.
بر پایه این گزارش نمایش‌های: «آش با طعم زهر» به کارگردانی محمد رسائلی از رشت (مرور)/«آنتولوژی صبح فرحناک یک چاقو» کار رضا گشتاسب از یاسوج (برگزیدگان استان‌ها) /«آهو اگر نهال» کار علیرضا داوری از بندرعباس (مرور)/ «ادامه مطلب» کار مهدی شایان از رشت (استان‌ها) /«تاریکی» رئوف دشتی به کارگردانی عبدالله برجسته از مشهد (تولیدهای تازه)/ «تب سرد روی پیشانی داغ» به کارگردانی مهدی ضیا چمنی از مشهد (استان‌ها) /«ترور» کار حمیدرضا نعیمی از تهران (میهمان) /«تعبیر خواب» کار صمد آذرخش از قم (استان‌ها) /«جان گز» به کارگردانی نیما دهقان از تهران (مرور) /«چر» به کارگردانی احسان ملکی از خرم‌آباد (مرور) /«داستان‌های میان رودان» کار علی شمس از تهران (تولیدهای تازه) /«در خواب دیگران» کار نادر برهانی‌مرند از تهران (میهمان)/ «راه مهر راز سپهر» کار شکرخدا گودرزی از تهران (تولیدهای تازه) /«رعنا» کار علیرضا کوشک‌جلالی از لنگرود (مرور) /«روزهای بی‌باران» کار امین بهروزی از تهران (تولیدهای تازه) /«ساده با تو با یک ترانه» کار ندا قربانیان از البرز (استان‌ها) /«سرگیجه» کار پویا صادقی و ایمان صیاد از تهران (مرور) /«سند چشم‌انداز» به کارگردانی مهدی محمدی از تهران (تولیدهای تازه)/«شرم و دغدغه» کار سیدجواد اشکذری از مشهد (استان‌ها)/ «طپانچه خانم» به کارگردانی شهاب‌الدین حسین‌پور از تهران (تولیدهای تازه) /«عاشقانه عامدانه قاتلانه» کار ساناز بیان از تهران (مرور) /«غرامت» به کارگردانی محمد رضا درند و سعید زندی از کرمانشاه (تولیدهای تازه)
«قرا» کار مهرداد کوروش‌نیا از البرز (مرور) /«کات» به کارگردانی صاحب آهنگر از ساری (مرور) / «مرگ کسب‌وکار من است» به کارگردانی پیمان کریمی از اصفهان (برگزیدگان استان‌ها) /«نسل آخر» به کارگردانی سمانه زندی‌نژاد و فرزانه سهیلی از تهران (تولیدهای تازه) /«هتلی‌ها» به کارگردانی حمیدرضا آذرنگ از تهران (مرور) و«هیچکس نبود بیدارمان کند» به کارگردانی پیام دهکردی (مرور).

رضا آشفته: در نگاه اول اگر منصف باشیم و نام‌ها و نشانه‌های حضور در جدول جشنواره سی‌وچهارم را مد نظر قرار دهیم، به نظر می‌رسد جدول خوبی برای هر دو بخش مسابقه بین‌الملل و مسابقه تئاتر ایران بسته شده است. اما حضور بزرگان همچنان با علامت سؤال مواجه است: دکتر علی رفیعی با قراردادن شروطی حاضر به شرکت است و دکتر قطب‌الدین صادقی با آنکه یک نمایش مشترکش از طرف دولت ترکیه منع حضور شده است، نمایش دیگری از خود پیشنهاد کرده که تاکنون پذیرفته نشده و اکنون اظهار دلزدگی و افسردگی می‌کند.
شرایط مطلوب
دکتر علی رفیعی، کارگردان بنام ایران‌زمین که دو ماه است در تالار وحدت با نمایش «خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار از زندگی و قتل میرزاتقی‌خان فراهانی»، از وزیر و وکیل تا عموم شهروندان را تحت‌ تأثیر قرار داده است، به «شرق» گفت: اگر تا آخرین ریال بلیت‌های متعلق به نمایشم را دریافت نکنم حاضر به شرکت در جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر نیستم. او از اینکه باید 280 ‌میلیون تومان را برای کرایه سالن اجرا و تمرین و حتی هزینه آب و برق و گاز تالار وحدت را در بنیاد رودکی بگذارد، گلایه‌مند است و این رقم را حق بازیگران و عوامل گروه دی می‌داند که نزدیک به 8، 9 ماه وقت خود را صرف این کار کرده‌اند. او از روزهای داغ تابستان گفت که بازیگرانش از ساعت دو تا 9 تمرین می‌کرده‌اند که این نمایش را به بهترین شکل ممکن در معرض تماشا قرار دهند. با آنکه این حق گروهش است که بنا بر سابقه چنددهه‌ای دکتر رفیعی حمایت‌هایی از او و گروهش بشود، متأسفانه تاکنون یک ریال حمایت نشده‌اند و آنچه حق طبیعی ایشان است از ایشان دریغ شده است.
دکتر علی رفیعی اظهار امیدواری کرد که حق گروهش تا ریال آخر از محل فروش بلیت در اختیارشان قرار بگیرد تا بتواند با آسودگی خیال در جشنواره سی‌وچهارم حضور داشته باشند.
باید گفت هر جشنواره معتبری با حضور هنرمندان بنام است که اعتبار کسب می‌کند و جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر هم که هر سال مهره‌های قابل اعتنا و چهره‌های چشمگیر را در جدول آورده است، اعتبارش افزون‌تر شده و در نبود ایشان است که انگار شاهد فروپاشی جشنواره بوده‌ایم و امسال حضور دکتر رفیعی به‌عنوان برند تئاتر ایران قابل چشم‌پوشی نیست، آن هم با نمایشی که برای اولین‌بار مقامات دولتی را به ستایش فرهنگ و تئاتر واداشته است.
دلزدگی یک کارگردان
دکتر قطب‌الدین صادقی، یکی دیگر از کهنه‌کاران تئاتر ایران است که این‌بار قرار بود با نمایش سپیدمند از شهر دیار بکر (آمد به معنای شهر ماد) در بخش بین‌الملل تئاتر فجر حضور داشته باشد که متأسفانه دولت ترکیه با حضورش مخالفت کرده است. صادقی دراین‌باره گفت این روزها در 25 شهر از مناطق کردنشین شهردارانی از کار برکنار شده‌اند یا به حالت تعلیق درآمده‌اند. تئاتر هم در ترکیه زیر نظر شهرداری‌ها اداره می‌شود و این وضعیت سیاسی مانع از موافقت شهرداری دیار بکر برای حضور این گروه به تهران شده است.
این کارگردان وضعیت تئاتر در ترکیه را عالی ارزیابی می‌کند برای آنکه هر بازیگر در معمولی‌ترین حالتش هزارو 200 دلار ماهانه دستمزد دریافت می‌کند و بیمه هم هست و از آن‌سو هم احترام و تکریم هم می‌شود که چنین حال‌وهوایی در ایرانِ ما یک رویاست. نمایش سپیدمند درباره اسطوره خیر و شر است و در آن سپیدمند اسطوره پاکی و زیبایی به دست تاریکی کشته می‌شود. آن فرد شرور پشت آفتاب پناه می‌گیرد؛ اما بعد از ذکر دراویش احساس می‌کند که باید به سمت این حلقه بیاید که این انتقام از او گرفته می‌شود.
پس از نیامدن سپیدمند، دکتر صادقی به مهدی شفیعی - مدیر مرکز هنرهای نمایشی- پیشنهاد کرده که نمایش «بی‌تو بهتر» را که درباره بمباران شیمیایی سردشت است، جایگزین کنند. او این نمایش را تابستان امسال در مهاباد، ماکو و سقز کار کرده بود و اکنون دوست دارد که برای دلخوشی بازیگرانش که نزدیک به 50 نفر هستند چنین امکانی برایشان فراهم بشود. با ردشدن این خواسته، دکتر صادقی اظهار دلزدگی و افسردگی می‌کند و درِ خانه‌اش را به روی همه بسته است و حوصله هیچ کاری را ندارد. او می‌گوید آقای شفیعی حتی اظهار کرده که می‌تواند به‌عنوان داور در جشنواره امسال فعالیت کند اما با این دلزدگی از ردشدن کارش نمی‌داند چه باید بگوید. البته این اظهارات شفاهی بوده و جنبه رسمی پیدا نکرده است.
رقابت 22 نمایش در مسابقه بین‌الملل
22 نمایش برای حضور در بخش «مسابقه بین‌الملل» انتخاب شدند. 9 نمایش از کشورهای ژاپن، مجارستان، عراق، اسپانیا، گرجستان و آلمان که در بخش بین‌الملل جشنواره نیز حضور دارند به همراه 13 نمایش از ایران که در بخش‌های: تولیدهای تازه، مرور، میهمان و برگزیدگان استانی فجر نیز حضور دارند، برای شرکت در بخش رقابتی «مسابقه بین‌الملل برگزیده شدند.
نمایش‌های ایرانی:
«آخرین انار دنیا» کار ابراهیم پشتکوهی از بندرعباس (تولیدهای تازه) /«ازدواج آقای می‌سی‌سی‌پی» نوشته فردریش دورنمات به کارگردانی احسان فلاحت‌پیشه از تهران (مرور) /«اودیسه» به کارگردانی آرش دادگر از تهران (میهمان) /«تکه‌های سنگین سرب» کار ایوب آقاخانی از تهران (میهمان) /«بیضایی» نوشته و کار سیدمحمد مساوات از تهران (مرور) /«ترانه‌ای برای تو» کار امین ابراهیمی از خرم‌آباد (مرور) /«جنایت و مکافات» کار ایمان افشاریان از تهران (مرور) /«دیوان شرقی- غربی» کار محسن حسینی از تهران (میهمان) /«سفر به نهایت دور» کار محمد میرعلی‌اکبری از تهران (تولیدهای تازه) /«شب آوازهایش را می‌خواند» نوشته یون‌فوسه و کارگردانی رضا گوران از تهران (میهمان) /«فهرست»، به کارگردانی رضا ثروتی از تهران (مرور) «مجلس قربانی سنمار» به کارگردانی شیما جوادپور از بوشهر (استان‌ها) /«وانیک» نوشته واتسلاو هاول و کارگردانی سهراب سلیمی از تهران (مرور)
نمایش‌های سایر ملل:
«بازی سایه» نوشته و کار تاتسویا هاسه گاوا از ژاپن
«خانه‌ای در آسیا» نوشته الکس سرانو، پاپالاسیوس، فران دوردال از اسپانیا/«دگردیسی پروانه‌شدن» نوشته و کار سوفیا برسزی از مجارستان/«رقص مرگ- بی‌لالا» محصول مشترک ایران و آلمان، نوشته و کار یاسر خاسب/«شیزوفرنی» نوشته و کار حسین یاسر العبادی از عراق/«فاجعه» به کارگردانی الکس سرانو از اسپانیا
«من مده آ» نوشته و کار سالومه یوگلیدز از گرجستان/«هدا گابلر» نوشته هنریک ایبسن و به کارگردانی ماریانه رولند از نروژ/«هملت» نوشته ویلیام شکسپیر و به کارگردانی توماس اوستر مایر از آلمان.
همچنین روز گذشته اعلام شد نمایش «هیولا‌ها» به کارگردانی لارنت فرانی از فرانسه در بخش تئاتر ملل روی صحنه خواهد رفت.
رقابت 28 نمایش در مسابقه ایران
28 نمایش از بخش‌های گوناگون سی‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر برای حضور در بخش «مسابقه تئاتر ایران» انتخاب شدند. در این میان نام‌هایی چون نادر برهانی مرند، علیرضا کوشک جلالی و حمیدرضا آذرنگ قابل تامل است و دیگر نام‌ها هم در سال‌های گذشته درخشش‌هایی در جشنواره فجر داشته‌اند.
بر پایه این گزارش نمایش‌های: «آش با طعم زهر» به کارگردانی محمد رسائلی از رشت (مرور)/«آنتولوژی صبح فرحناک یک چاقو» کار رضا گشتاسب از یاسوج (برگزیدگان استان‌ها) /«آهو اگر نهال» کار علیرضا داوری از بندرعباس (مرور)/ «ادامه مطلب» کار مهدی شایان از رشت (استان‌ها) /«تاریکی» رئوف دشتی به کارگردانی عبدالله برجسته از مشهد (تولیدهای تازه)/ «تب سرد روی پیشانی داغ» به کارگردانی مهدی ضیا چمنی از مشهد (استان‌ها) /«ترور» کار حمیدرضا نعیمی از تهران (میهمان) /«تعبیر خواب» کار صمد آذرخش از قم (استان‌ها) /«جان گز» به کارگردانی نیما دهقان از تهران (مرور) /«چر» به کارگردانی احسان ملکی از خرم‌آباد (مرور) /«داستان‌های میان رودان» کار علی شمس از تهران (تولیدهای تازه) /«در خواب دیگران» کار نادر برهانی‌مرند از تهران (میهمان)/ «راه مهر راز سپهر» کار شکرخدا گودرزی از تهران (تولیدهای تازه) /«رعنا» کار علیرضا کوشک‌جلالی از لنگرود (مرور) /«روزهای بی‌باران» کار امین بهروزی از تهران (تولیدهای تازه) /«ساده با تو با یک ترانه» کار ندا قربانیان از البرز (استان‌ها) /«سرگیجه» کار پویا صادقی و ایمان صیاد از تهران (مرور) /«سند چشم‌انداز» به کارگردانی مهدی محمدی از تهران (تولیدهای تازه)/«شرم و دغدغه» کار سیدجواد اشکذری از مشهد (استان‌ها)/ «طپانچه خانم» به کارگردانی شهاب‌الدین حسین‌پور از تهران (تولیدهای تازه) /«عاشقانه عامدانه قاتلانه» کار ساناز بیان از تهران (مرور) /«غرامت» به کارگردانی محمد رضا درند و سعید زندی از کرمانشاه (تولیدهای تازه)
«قرا» کار مهرداد کوروش‌نیا از البرز (مرور) /«کات» به کارگردانی صاحب آهنگر از ساری (مرور) / «مرگ کسب‌وکار من است» به کارگردانی پیمان کریمی از اصفهان (برگزیدگان استان‌ها) /«نسل آخر» به کارگردانی سمانه زندی‌نژاد و فرزانه سهیلی از تهران (تولیدهای تازه) /«هتلی‌ها» به کارگردانی حمیدرضا آذرنگ از تهران (مرور) و«هیچکس نبود بیدارمان کند» به کارگردانی پیام دهکردی (مرور).

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.