|

عربستان از بحران عبور نمی‌کند

ستران عبدالله. ترجمه‌ سامان سلیمانی

فضای سیاسی و رسانه‌ای آمریکا و غرب به هجوم علیه عربستان و هم‌پیمانانش در حوزه خلیج فارس روی آورده‌ است. حتی آنهایی که با شبکه درهم‌تنیده‌ عنکبوتی اقتصادی با عربستان متحد شده بودند، به این جبهه‌ ضدسعودی پیوسته‌اند. در ابتدا این هجوم همچون حملاتی بی‌هدف یا آتشی دوستانه به نظر می‌رسیدند، اما نهایتا حمله و هجوم به شاه‌نشین وهابیت و تفکر افراطی، شیوه‌ای مداوم و سیستماتیک به خود می‌گیرد. نه توضیحات سفارتخانه‌ها و نه رفت‌وآمد و دعوت‌های شبیه زمان وزارت خارجه «سعودالفیصل» و سفارت زمان «امیر بندر»، نمی‌توانند دیگر در دیوار مستحکم باورهای طرف‌های مقابل رخنه ایجاد کنند؛ باوری که معتقد است عربستان به مرکزی برای تفکرات «القاعده» و «داعش» تبدیل شده و پول و دلارهای این کشور در راه تقویت سازمان‌های تروریستی جهان عربی و اسلامی هزینه می‌شود، از آسیای میانه گرفته تا یمن و «بوکوحرام» در آفریقا.
حجم این تغییر در مقابل عربستان، زمانی بیشتر دیده می‌شود که آن را با مقطع بعد از وقایع ١١ سپتامبر ٢٠١١ و عکس‌العمل آمریکا و غرب در مقابل مشارکت ١٩ شهروند عربستان در انفجار برج‌های دوقلوی سازمان تجارت جهانی و ساختمان پنتاگون و کنگره آمریکا بسنجیم. در آن مقطع نهادهای اصلی آمریکا در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، رسانه‌ای و استراتژیک سیاست رسمی عربستان را توجیه می‌کردند و در دشوارترین شرایط قربانی‌شدن، آمریکا در پرونده تروریست‌های اصالتا سعودی را از سیاست رسمی این کشور جدا می‌کرد. در آن مقطع آمریکا امیدوار بود ریاض در جنگ ضدتروریسم همکاری کند و در تغییر برنامه‌ آموزش‌ عمومی در حوزه‌ خلیج فارس و جهان عرب شرکت کند؛ با این تصور که این شیوه از آموزش موجب رشد تروریسم شده است!
عربستان تحت هر عنوانی که بود از مقطع ١١ سپتامبر به آسانی عبور کرد و در مقطع دوم بروز القاعده در عراق باز به آسانی نجات یافت؛ اما مدتی است که بوی گندیده‌ ترور دیوار منافع اقتصادی را درمی‌نوردد و منظومه‌ وهابیت و دلار دیگر توان تداوم جادوگری خود را ندارند. جادو باطل شده است. حتی «توماس فریدمن»، به‌عنوان روزنامه‌نگاری که به دوگانه‌دوستی و انتقاد از عربستان و عرب شناخته شده بود، دیگر توان عرضه سخن تازه‌ای ندارد. در آخرین نوشته‌اش در مورد عربستان، که به دعوت و هزینه‌ فرزندان شاه‌نشین وهابیت به ریاض سفر کرده بود، کاملا واضح است که جنبه‌ نقادانه‌ نوشته‌اش بر جنبه دوستانه‌اش غالب است و دیگر حتی فریدمن نیز نمی‌تواند توجیهی فکری و سیاسی برای برادری وهابیت و آل‌سعود عرضه کند. همچنین واضح است که دیگر سیاست ظالمانه و بی‌رحمانه‌ سران خلیج فارس برای صدور ترور به خارج از مرزهای خود و محافظت از خود در داخل مرزهایشان پاسخ‌گو نیست. به‌زودی عربستان و دوستان و کشورهای مشابه‌اش، همچون قطر، تحت فشار رویگردانی و دست‌کشیدن آمریکا و غرب از خود قرار می‌گیرند و آنگاه بدون هیچ حمایتی در معرض تندباد روزگار و کینه و انتقام کشورهایی قرار می‌گیرند که برای عربستان تبدیل به مکان آزمایش تفکر تندروانه و افراطی و صدور این تفکر شده بودند. ‌ بیش از یک دلیل و اشاره وجود دارد که نشان می‌دهد تاریخ انقضای این شکل از حکمرانی که حتی به اندازه‌ای از آن حمایت شده که تحت عنوان خانواده‌ حاکم خطاب می‌شود، فرا رسیده و عربستانی که به سختی در قرن بیست‌ویکم، جایی برای خود پیدا کرده بود، بعید نخواهد بود به‌زودی در حجاز سابق سربرآورد. ‌نکته‌ قابل تامل این است که غرب برای مقابله با وهابیت و ریشه‌های القاعده و داعش، سرنوشتی را در ریاض رقم بزند که در ادبیات القاعده تحت عنوان سرزمین حجاز (بلاد الحجاز) نام نهاده شده است. این نیز یعنی پایان عصر طلایی مملکت سعودی که در مراسم داخل کشتی آمریکایی میان رئیس‌جمهور وقت آمریکا، «فرانکلین روزولت» و شاه عربستان، «عبدالعزیز آل سعود» در سال ١٩٤٥ شروع شد و ٧٠ سال بر امواج دنیای دوقطبی و سیستم نوین تک‌قطبی و رویداد 11 سپتامبر عبور کرد و به آرامی از آن نجات یافت اما اکنون به نظر می‌رسد زمان توقف کشتی فرا رسیده باشد. سعودی خواهد رفت، همچنان که امپراتوری بزرگ مغول نیز بعد از مدت کوتاهی از رشدش رفت. چون شمشیر چنگیزخان و هلاکو و دلار‌های آل سعود نمی‌توانند نبود سیستم و منظومه‌ای متمدن را جبران کنند. حکومت‌ها با وجود چنین سیستمی، پابرجا و نامیرا خواهند بود حتی اگر با قدرت شمشیر و ثروت ایجاد شده باشند. درواقع اگر تفکر داعشی مایه‌ تداوم حکومت و سلطه می‌شد به درازای تاریخ، دولت‌های افراطی‌تر از داعش می‌توانستند با استراتژی انتظار و گسترش، به سلطه خود تداوم بخشند.
*سردبیر روزنامه‌ «کردستان نو»
*ارگان رسمی اتحادیه میهنی

فضای سیاسی و رسانه‌ای آمریکا و غرب به هجوم علیه عربستان و هم‌پیمانانش در حوزه خلیج فارس روی آورده‌ است. حتی آنهایی که با شبکه درهم‌تنیده‌ عنکبوتی اقتصادی با عربستان متحد شده بودند، به این جبهه‌ ضدسعودی پیوسته‌اند. در ابتدا این هجوم همچون حملاتی بی‌هدف یا آتشی دوستانه به نظر می‌رسیدند، اما نهایتا حمله و هجوم به شاه‌نشین وهابیت و تفکر افراطی، شیوه‌ای مداوم و سیستماتیک به خود می‌گیرد. نه توضیحات سفارتخانه‌ها و نه رفت‌وآمد و دعوت‌های شبیه زمان وزارت خارجه «سعودالفیصل» و سفارت زمان «امیر بندر»، نمی‌توانند دیگر در دیوار مستحکم باورهای طرف‌های مقابل رخنه ایجاد کنند؛ باوری که معتقد است عربستان به مرکزی برای تفکرات «القاعده» و «داعش» تبدیل شده و پول و دلارهای این کشور در راه تقویت سازمان‌های تروریستی جهان عربی و اسلامی هزینه می‌شود، از آسیای میانه گرفته تا یمن و «بوکوحرام» در آفریقا.
حجم این تغییر در مقابل عربستان، زمانی بیشتر دیده می‌شود که آن را با مقطع بعد از وقایع ١١ سپتامبر ٢٠١١ و عکس‌العمل آمریکا و غرب در مقابل مشارکت ١٩ شهروند عربستان در انفجار برج‌های دوقلوی سازمان تجارت جهانی و ساختمان پنتاگون و کنگره آمریکا بسنجیم. در آن مقطع نهادهای اصلی آمریکا در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، رسانه‌ای و استراتژیک سیاست رسمی عربستان را توجیه می‌کردند و در دشوارترین شرایط قربانی‌شدن، آمریکا در پرونده تروریست‌های اصالتا سعودی را از سیاست رسمی این کشور جدا می‌کرد. در آن مقطع آمریکا امیدوار بود ریاض در جنگ ضدتروریسم همکاری کند و در تغییر برنامه‌ آموزش‌ عمومی در حوزه‌ خلیج فارس و جهان عرب شرکت کند؛ با این تصور که این شیوه از آموزش موجب رشد تروریسم شده است!
عربستان تحت هر عنوانی که بود از مقطع ١١ سپتامبر به آسانی عبور کرد و در مقطع دوم بروز القاعده در عراق باز به آسانی نجات یافت؛ اما مدتی است که بوی گندیده‌ ترور دیوار منافع اقتصادی را درمی‌نوردد و منظومه‌ وهابیت و دلار دیگر توان تداوم جادوگری خود را ندارند. جادو باطل شده است. حتی «توماس فریدمن»، به‌عنوان روزنامه‌نگاری که به دوگانه‌دوستی و انتقاد از عربستان و عرب شناخته شده بود، دیگر توان عرضه سخن تازه‌ای ندارد. در آخرین نوشته‌اش در مورد عربستان، که به دعوت و هزینه‌ فرزندان شاه‌نشین وهابیت به ریاض سفر کرده بود، کاملا واضح است که جنبه‌ نقادانه‌ نوشته‌اش بر جنبه دوستانه‌اش غالب است و دیگر حتی فریدمن نیز نمی‌تواند توجیهی فکری و سیاسی برای برادری وهابیت و آل‌سعود عرضه کند. همچنین واضح است که دیگر سیاست ظالمانه و بی‌رحمانه‌ سران خلیج فارس برای صدور ترور به خارج از مرزهای خود و محافظت از خود در داخل مرزهایشان پاسخ‌گو نیست. به‌زودی عربستان و دوستان و کشورهای مشابه‌اش، همچون قطر، تحت فشار رویگردانی و دست‌کشیدن آمریکا و غرب از خود قرار می‌گیرند و آنگاه بدون هیچ حمایتی در معرض تندباد روزگار و کینه و انتقام کشورهایی قرار می‌گیرند که برای عربستان تبدیل به مکان آزمایش تفکر تندروانه و افراطی و صدور این تفکر شده بودند. ‌ بیش از یک دلیل و اشاره وجود دارد که نشان می‌دهد تاریخ انقضای این شکل از حکمرانی که حتی به اندازه‌ای از آن حمایت شده که تحت عنوان خانواده‌ حاکم خطاب می‌شود، فرا رسیده و عربستانی که به سختی در قرن بیست‌ویکم، جایی برای خود پیدا کرده بود، بعید نخواهد بود به‌زودی در حجاز سابق سربرآورد. ‌نکته‌ قابل تامل این است که غرب برای مقابله با وهابیت و ریشه‌های القاعده و داعش، سرنوشتی را در ریاض رقم بزند که در ادبیات القاعده تحت عنوان سرزمین حجاز (بلاد الحجاز) نام نهاده شده است. این نیز یعنی پایان عصر طلایی مملکت سعودی که در مراسم داخل کشتی آمریکایی میان رئیس‌جمهور وقت آمریکا، «فرانکلین روزولت» و شاه عربستان، «عبدالعزیز آل سعود» در سال ١٩٤٥ شروع شد و ٧٠ سال بر امواج دنیای دوقطبی و سیستم نوین تک‌قطبی و رویداد 11 سپتامبر عبور کرد و به آرامی از آن نجات یافت اما اکنون به نظر می‌رسد زمان توقف کشتی فرا رسیده باشد. سعودی خواهد رفت، همچنان که امپراتوری بزرگ مغول نیز بعد از مدت کوتاهی از رشدش رفت. چون شمشیر چنگیزخان و هلاکو و دلار‌های آل سعود نمی‌توانند نبود سیستم و منظومه‌ای متمدن را جبران کنند. حکومت‌ها با وجود چنین سیستمی، پابرجا و نامیرا خواهند بود حتی اگر با قدرت شمشیر و ثروت ایجاد شده باشند. درواقع اگر تفکر داعشی مایه‌ تداوم حکومت و سلطه می‌شد به درازای تاریخ، دولت‌های افراطی‌تر از داعش می‌توانستند با استراتژی انتظار و گسترش، به سلطه خود تداوم بخشند.
*سردبیر روزنامه‌ «کردستان نو»
*ارگان رسمی اتحادیه میهنی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.