«مارک ژولو»، نماینده حزب جمهوریخواه فرانسه، در پارلمان اروپایی در گفتوگو با «شرق»:
فرانسه شبیه قصابان داعشی نیست
نوژن اعتضادالسلطنه
علل ایدئولوژیک و ضدیت با ارزشهای دموکراتیک اروپایی و تلاش برای یارگیری از میان فرانسویها را علت اصلی اقدامات تروریستی اخیر داعش میداند. «مارک ژولو»، نماینده حزب جمهوریخواه (اتحاد برای جنبش مردمی) فرانسه است که رهبریاش را «نیکلا سارکوزی»، رئیسجمهوری پیشین فرانسه، برعهده دارد. او ضمن دفاع تاموتمام از سیاست خارجی فرانسه معتقد بود که هدف داعش در انتقاد از سیاست خارجی آن کشور پیداکردن دستاویزی برای توجیه اقدامات تروریستی بوده است. او در گفتوگو با «شرق» نظر خود را درباره موضوعاتی چون مسئله پناهجویان، چشمانداز انتخابات و مسائل مرتبط با سیاست داخلی و خارجی فرانسه بیان کرد.
علت اصلی حملات اخیر در پاریس را چه میدانید؟ آیا فکر نمیکنید تبعیض اقتصادی و اجتماعی احتمالی علیه مسلمانان در فرانسه دلیل اصلی اقدامات تروریستی اخیر بوده باشند؟
داعش گفته است که این اقدامات در ارتباط با حضور نظامی فرانسه در سوریه است اما این واقعا تنها یک بهانه است چراکه اقدامات تروریستی اخیر آن گروه علیه فرانسه پیش از زمان آغاز حملات جنگندههای فرانسوی روی دادهاند. من فکر نمیکنم طرح استدلال تبعیض علیه مسلمانان بتواند توجیهکننده فعالیتهای تروریستی باشد. این تنها یک ژست تبلیغاتی است که از سوی برخی مطرح میشود. اکثریت مسلمانان فرانسوی به خوبی در جامعه ادغام شدهاند. باید به یاد داشته باشید که فرانسه همانند و شبیه قصابان داعش نیست که ادعا میکنند نماینده اسلام و مسلمانان «واقعی» هستند. این واقعیت ندارد. در نتیجه، من دو عامل را از جمله دلایل اصلی پشتسر حملات اخیر میدانم. نخست انگیزههای ایدئولوژیک است. واقعیت این است که داعش علیه سبک زندگی باز و آزاد غربی، ارزشهای دموکراتیک و تساهل ابراز انزجار کرده است. داعش با نمادهای فرهنگی فرانسه مشکل دارد. داعشیها در جریان این حملات، تأسیسات اداری یا نظامی را هدف قرار ندادند بلکه هدف اصلی حملات آنان جوانانی بودند که تنها گناهشان شادزیستن و لذتبردن از آزادی بود. نکته دوم آنکه اقدام اخیر داعش تاکتیکی بود. آنان برای ما
تلهگذاری کردهاند به این معنا که امیدوارند حملات اخیر سبب بهحاشیهراندهشدن شهروندان مسلمان فرانسه شود و این موضوع سبب جذب بیشتر آنان بهسوی آن گروه تروریستی شود. در هفتههای اخیر شواهد نشان دادند که داعش در این تاکتیک ناموفق بود چراکه تمام شهروندان فرانسوی از مسلمان و غیرمسلمان همبستگی خود را با فرانسه در نفی تروریسم وحشیانه آنان ابراز کردند.
چپگرایان فرانسه بر این باورند که سیاستهای نئولیبرال دولتهای دستراستی (بهخصوص دولت سارکوزی) و تضعیف مدل دولت رفاهی و حمایت اجتماعی عامل مهمی در رشد پدیده دوری مسلمانان فرانسه از جامعه اصلی بوده است؟ نظر شما در اینباره چیست؟
بار دیگر تأکید میکنم که هیچگونه احساس نفرتی در میان مسلمانان در کل جمعیت فرانسه وجود ندارد. نفرت تنها در میان افراطگرایانی وجود دارد که از هر چیزی غیر از آنچه خودشان دوست دارند متنفر هستند. نفرت در میان آنانی وجود دارد که از هر بهانهای برای توجیه فقدان بردباری خود استفاده میکنند. درباره شکاف اقتصادی بین طبقات متوسط روبهپایین و جمعیت محروم بهخصوص در حومه شهرها و افراد ناراضی باید گفت که مشکلات آنان به زمانی پیش از ریاستجمهوری نیکلا سارکوزی بازمیگردد. همانگونه که گفتم، ما نباید از مردمی که احساس میکنند از سوی جامعه مورد فراموشی قرار گرفتهاند غافل شویم چراکه آنان بهسادگی طعمه افراطگرایان میشوند. ما باید از آنان حمایت کنیم.
نظرتان درباره غیرمسلمانانی که به داعش میپیوندند چیست؟ انگیزه اصلی آنان چیست؟
باید اشاره کنم که داعش غیرمسلمانان را در صفوف خود قبول نمیکند. کسانی که وارد آن گروه میشوند نخست باید تغییر دین دهند. این جزء موارد بسیار نادر است. درهرحال، آنانی که به عضویت داعش درمیآیند اغلب دلایلی دارند که چندان ارتباطی با اسلام ندارد و حتی نمیتوان بهصورت تکعلتی نیز این پدیده را بررسی کرد و علل مختلفی انگیزه اصلی برای پیوستن آنان به این گروه میشود. آنان اغلب جذب جاذبههای داعش میشوند و از تصویر قدرتمندی که این گروه از خود ترسیم کرده لذت میبرند، این موضوع سبب ایجاد اعتمادبهنفس در آنان میشود. دلیل دیگر به نظرم شستوشوی مغزی صورتگرفته از سوی پروپاگاندای گروههای افراطی و تبلیغات آنهاست.
ارزیابی شما از افزایش قدرت جبهه ملی فرانسه چیست؟
من فکر نمیکنم ظهور جبهه ملی فرانسه را بتوان بهعنوان یک فرصت قلمداد کرد. شاید تنها طیفی بدبین در میان جریان چپ که ظهور آنان را تنها راه حفظ قدرت قلمداد میکند، این رویداد را یک فرصت بداند. جبهه ملی نهتنها تهدیدی برای جمهوریخواهان که برای کل فرانسه است. جبهه ملی توانسته با سوءاستفاده از احساسات مردمی و سوارشدن بر موج ایجادشده پس از حملات تروریستی اخیر، خود را بیش از پیش مطرح کند. به نظر من، فرانسویها در بلندمدت به اندازه کافی هوشیار هستند که بدانند جبهه ملی هیچ برنامه منسجمی ندارد و هیچ اقدام مثبتی را برای فرانسه انجام نخواهد داد.
آیا فکر نمیکنید حزب جمهوریخواه در رقابت با جبهه ملی بر شدت شعارهای خود علیه مهاجران افزوده است؟
هیچ موضوع سیاسیای درباره مسلمانان در حزب جمهوریخواه وجود ندارد! آنان شهروندان فرانسه هستند مانند سایر شهروندان با حقوق و وظایف برابری که هر شهروند دیگری دارد. ما فقط به شکلی سرسختانه، از اصل سکولاریسم در فرانسه دفاع میکنیم؛ بدین معنا که مذهب یا فقدان مذهب موضوعی خصوصی است و هر فردی آزاد است مناسک و اعمال مذهبی خود را با احترام به دیگران و با پایبندی به اصول جمهوری بهجا آورد. ما در ارتباط با مهاجران اقتصادی و پناهجویان، سیاست واحدی داریم: ما از پناهجویان استقبال میکنیم چراکه جزئی از سنت بشردوستانه فرانسوی و یک تعهد بینالمللی است. مهاجران اقتصادی باید در شرایطی پذیرفتنی و رضایتبخش در فرانسه اسکان داده شوند. ما خواستار کنترل صحیح مرزها و تقویت این موضوع درباره مرزهای خارجی اتحادیه اروپا هستیم، چراکه تمام کشورهای عضو اتحادیه درحالحاضر با بحران مهاجران مواجه هستند. اگر میخواهیم از پناهجویان در شرایط خوبی میزبانی کنیم و حیات منطقه «شنگتن» تداوم پیدا کند بهکاربستن این معیارها و ضوابط امری ضروری خواهد بود.
تفاوت اصلی رویکرد حزب جمهوریخواه با جبهه ملی فرانسه بر سر موضوع پناهجویان و سیاستگذاری درباره آنان چیست؟
تفاوتی اساسی میان حزب جمهوریخواه و جبهه ملی وجود دارد. جمهوریخواهان از پذیرش آن دسته از پناهجویان سوری که خواستار آمدن به فرانسه هستند حمایت میکنند. ما معتقد به لزوم مبارزه علیه قاچاقچیانی هستیم که از ناامیدی و بدبختی مردم بیسرپناه سود مالی کسب میکنند و آنان را در شرایطی خطرناک و غیرانسانی قرار میدهند. جبهه ملی در مجموع پارانویای بیگانهستیزی و بیگانههراسی خود را حفظ کرده و مخالف هرگونه پذیرش پناهجو در داخل خاک فرانسه است.
نظر شما درباره این طرح که امامان مساجد فرانسه باید از این پس فقط به زبان فرانسوی وعظ کنند و اعمال ممنوعیت بر کاربرد زبان عربی بهمنظور تشدید تدابیر امنیتی چیست؟
این سؤالی بسیار جزئی است که با مسائل روزمره و واقعی ما در ارتباط است. از نظر مفاد قانون اساسی غیرممکن است بتوانیم این موضوع را تحمیل کنیم که موعظه در مساجد، کنیسه یا کلیسا باید به زبان فرانسه باشد، چراکه طبق اصل سکولاریسم و قانون سال 1905 میلادی مبتنی بر جدایی دولت و کلیسا، دولت فرانسه حق چنین کاری را نخواهد داشت. واقعیت آن است که اولویتهای دیگری وجود دارند که باید به آنها رسیدگی کرد. صرف طرح موضوع تغییر زبان در مراسم وعظ، مشکل واقعی را که رشد رادیکالیسم در فرانسه است، حل نمیکند.
نظرتان درباره کمکهای نظامی فرانسه به عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس چیست؟
دولتهای حوزه خلیج فارس خود را به مبارزه علیه تروریسم متعهد میدانند، همانگونه که فرانسه چنین تعهدی دارد. از نظر تاریخی فرانسه روابط دیپلماتیک و نظامی خوبی با آن کشورها دارد، اگرچه بهطور متناوب مسائلی مرتبط با حقوق بشر یا کمکهای مالی خصوصی افراد به گروههای تروریستی در این کشورها وجود داشته و از سوی دولت فرانسه نیز بیان شده است.
همزمان با نزدیکی جبهه ملی فرانسه به مسکو، شاهد ابراز تمایل آقای سارکوزی به موضعگیریهای «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، در قبال تحولات و مسائل مختلف هستیم. آیا باید منتظر چرخش راست میانه فرانسه از نزدیکی به آمریکا بهسوی روسیه باشیم؟
من در زمره کسانی هستم که فکر میکنم نمیتوان روسیه را نادیده گرفت. این کشور نقش تأثیرگذاری در حل مسائل عمده ژئوپلیتیک در قرن بیستویکم ایفا میکند. باوجود اختلاف نظرهایی که ممکن است بر سر مسائل خاص بهویژه در حوزه مسائل حقوق بشری و مسئله اوکراین داشته باشیم، با چالشهای مشترکی مواجه هستیم. توافق هستهای با ایران یک نمونه بارز از اشتراک منافع روسیه و فرانسه و کشورهای اروپایی بود که برای حصول آن بهطور جدی به مذاکرات ادامه دادند. من بر این باورم که بدون روسیه و ایران راه حلی برای پایاندادن به بحران سوریه پیدا نخواهیم کرد. فقط از طریق نشستن پای میز مذاکره با نمایندگان این دو کشور است که راهحل پیدا میشود. بااینحال، بحثها باید باز باشند و با هدف دستیابی به توافق، این یک موضوع مرتبط با پراگماتیسم (عملگرایی) است. تفاوت اصلی ما با جبهه ملی فرانسه در این موضوع آن است که جبهه ملی فرانسه شیفتگی ناسالمی به خطمشی اقتدارگرایانه و ملیگرایانه پوتین دارد که از این موضوع برای دفاع از منافع خود در داخل فرانسه بهره میبرد.
در ژانویه سال 2012 میلادی، آقای سارکوزی گفت «بشار اسد» باید از قدرت کنارهگیری کند، اما بهتازگی در چرخشی 180 درجه، اظهار کرد که کنارهگیری او از قدرت نباید پیششرط مذاکرات صلح باشد. آیا ارزیابی اشتباه از وضعیت سوریه او را به این نتیجه رسانده است؟
ما سیاست ثابتی را در قبال بشار اسد داریم: او باید از قدرت کنارهگیری کند.
به نظرتان آیا دولت سوسیالیست در حوادث تروریستی اخیر سهمی داشت؟
دولت سوسیالیست مسئول حملات اخیر پاریس نیست. این امری واضح است. تنها موردی که شاید بتوان بهدلیل آن سوسیالیستها را بهویژه در اروپا سرزنش کرد، کوتاهی آن دولت در اتخاذ برنامههایی برای کمک به مبارزه علیه تروریسم از جمله اجرای صحیح برنامه ثبتنام مسافران اتحادیه اروپا با هدف جلوگیری از ورود عناصری است که تهدید بالقوه محسوب میشوند. پس از حوادث اخیر، سیستمهای امنیتی ما بهخوبی به ایفای نفش پرداختند، همانگونه که قابلیت خود را در خنثیسازی سلول سنت دنیس در روزهای پس از حادثه نشان دادند.
برخی منتقدان، حمله نظامی فرانسه علیه لیبی در دوران سارکوزی را عاملی برای رشد بنیادگرایی در منطقه و سرریزشدن آن در سایر کشورها پس از سقوط قذافی قلمداد میکنند؟
داعش در عراق و سوریه متولد شده است، در بستری از فروپاشی دولت عراق و رادیکالیزهشدن منازعه میان فرقههاي آن کشور نه در لیبی. داعش تنها نام جدید و مد روزی در میان تروریستهای افراطی است؛ همانگونه که پیش از آن نام القاعده مطرح بود و برخی از گروههای تروریستی در لیبی نیز تبلیغات خود را انجام میدهند.
به یاد داشته باشید که فرانسه در لیبی بهعنوان بخشی از مأموریتهای بینالمللی محولشده از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد برای حفاظت از غیرنظامیان که توسط حکومت قذافی جان باختند دست به مداخله نظامی زد و این مأموریت را انجام داد. نیاز به حمایت جامعه بینالمللی از لیبی پس از سقوط قذافی شاید کافی نبوده است. با این حال، وضعیت کنونی در لیبی تنها نتیجه ناتوانی جریانات مختلف لیبیایی از مذاکره و دستیابی به تفاهم به منظور بازگشت به یک دموکراسی حقیقی است.
نظر شما درباره حمله فرانسه علیه مالی در دوران ریاستجمهوری پرزیدنت اولاند چیست؟
کلمات حاوی بار معنایی هستند. فرانسه هرگز به لیبی حمله نکرد. برخلاف آن، ما شاهد آن بودیم که دولت مالی از فرانسه درخواست کمک کرد و ما از مردم محلی حمایت بهعمل آوردیم تا علیه گروههای تروریستی خارجی بجنگند، گروههایی که تهدیدی علیه مالی بودند. این مأموریت با موفقیت از سوی ارتش فرانسه انجام شد و در تلاشی خستگیناپذیر پیکاری برای نابودی شبکههای تروریستی باقیمانده در شمال مالی با همکاری نیروی سازمان ملل متحد در مالی (مینوسما) ادامه دارد. ارتباطدادن اقدامات داعش به مداخله نظامی در مالی و سایر حملات در پاریس همان پروپاگاندای تبلیغاتی است که رقیب داعشیها یعنی القاعده نیز مطرح میکرد. بار دیگر میگویم یک گروه ترویستی در راستای استفاده از هر امری برای توجیه اقدامات خود برمیآید. تروریستها از این موضوع برای پنهانکردن جنایات خود بهره میبرند.
نظرتان درباره کمکهای مالی و نظامی دولت فرانسه به اپوزیسیون سوریه چیست؟
به نظرم اقدامات نظامی فرانسه در سوریه ضروری اما ناکافی بودهاند. ما باید از طریق حملات نظامی هوایی، فشار بر داعش را افزایش دهیم تا مسیر برای شکستدادن آن گروه از طریق مسیر زمینی و با حمایت از نیروهای محلی فراهم شود. کمکرسانی به نیروهای میانهرو مخالف دولت اسد رویکرد مناسبی بوده است اما کافی نیست. بااینحال، برای شکستدادن واقعی داعش و بهپایانرسیدن جنگ داخلی در سوریه نیاز است رویکرد نظامی همراه با یک راهحل سیاسی باشد که در آن بازیگران بینالمللی، منطقهای و بومی حضور داشته باشند.
بهتازگی آقای سارکوزی از چند فرهنگگرایی در غرب انتقاد و اظهار کرد این موضوع یکی از عوامل تشدید بنیادگرایی بوده است. او گفت فرانسه سوپرمارکت نیست. آیا فکر نمیکنید در حال مشاهده تغییر نگرشی از سوی راست میانه به سوی راست افراطی هستیم؟ علت اصلی انتقاد او از چندفرهنگگرایی چیست؟
فرانسه و راستگرایان آن بهطور تاریخی از مدل ادغام حمایت کردهاند که ریشه در فرهنگ کشور ما دارد. یک عنصر اساسی است که بهعنوان «زندگی با یکدیگر» شناخته میشود که مبتنی بر تمایل مردم به یک سرنوشت مشترک مبتنی بر عناصر مشترکی از جمله زبان و ارزشهای مشترک است. این رویکرد باز است و به هرکسی اجازه میدهد بدون توجه به مبدأ زبانی، قومیتی یا مذهبیاش در این فرهنگ ادغام شود. با این حال، جذب و ادغام یکنواخت نیست و هر جامعهای معیارهایی برای آن دارد. گمان نمیکنم چندفرهنگگرایی در کشورهای آنگلوساکسون بهتر از رویکرد مدل فرانسوی باشد چراکه آن رویکرد سبب میشود جمعیتهای گتومانندی رشد کنند که در آن اعضای یک جمعیت تنها با خود در ارتباط هستند و درکی از جامعه ندارند. من آن مدل را نامطلوب میدانم. «دیوید کامرون» نخستوزیر بریتانیا، خود اذعان کرده بود مدل چندفرهنگگرایی بریتانیایی شکست خورده است. من فکر میکنم هرکسی که برای زندگی به فرانسه میآید باید پیش از آن خوب فکر کند. چراکه پذیرش زندگی در فرانسه اقتضا میکند تمامی شهروندان ارزشهای جامعه را بهرسمیت بشناسند و برای پذیرش در کنار یکدیگر باید هویت فرانسوی را بپذیرند که
این نیز به معنای لزوم رهاکردن هویت اصلی مهاجران نیست. پرتغالیها، لهستانیها، ترکها و جوامع دیگر در فرانسه حضور دارند و هویت اصلی آنان نیز بخشی از هویت کنونیشان است.
با توجه به رویدادهای اخیر آیا فکر میکنید ایده اسلام فرانسوی شکست خورده است؟
همانند جمعیت مسلمانان باید بدانید اسلام فرانسوی نیز یکپارچه نیست. اسلام فرانسوی با توجه به کشورهای مبدأ مهاجران قالب مراکشی، الجزایری و غیره تقسیم شده است. اگر تفاوت مکتبهای اسلامی را نیز به این موضوع بیفزاییم، گستره تنوع آن مشخصتر خواهد شد. به گمانم یک خطای اساسی مسلمانان در فرانسه در طول تاریخ آن بوده که یک رویکرد واحد و مشترک را ایجاد نکردهاند و به میزان کافی به طرد جریانات افراطی که مدعی برداشت صحیح از اسلام هستند نپرداختهاند. به همین خاطر است که من از هرگونه ابتکار عملی برای ارتقای وضعیت نمایندگان مسلمانان و گفتوگو با آنان حمایت میکنم. سرمایهگذاری و شفافیت مذهبی درباره اسلام در فرانسه یک مشکل است چراکه به دلایل سکولاریستی دولت حق سرمایهگذاری در سازمانهای مذهبی از جمله سازمانهای اسلامی را ندارد.
نظر شما درباره هویت فرانسوی چیست؟ جمهوریخواهان از هویت لائیک حمایت میکنند. بااینحال، طیف قابلتوجهی از راستها از یک هویت «مسیحی» در فرانسه سخن میگویند. آیا فکر نمیکنید که تأکید بر هویت مسیحی خود عاملی برای افزایش واگرایی میان جمعیت مسلمانان با جامعه اصلی فرانسه است؟
من با تأکید روی هویت مسیحی موافق نیستم اما واقعیت این است که فرانسه دارای یک فرهنگ یهودی- مسیحی است و این یک واقعیت غیرقابلانکار تاریخی است. فرانسه بزرگترین دختر کلیسا برای قرنهای متمادی بوده است.
مسلم است که چنین پیشینه تاریخیای بر هویت ما تأثیرگذار بوده است حتی روی فیلسوفان عصر روشنگری. بااینحال، این با دیدگاه سکولار از هویت، ناسازگار نیست. تاریخ یهودی- مسیحی مؤلفهای از هویت فرانسوی است. مسلمانان در شهر من هرگز مشکلی با هویت فرانسوی ندارند و من فکر نمیکنم که ما با مشکلات بیشتری در این حوزه پس از ورود پناهجویان مواجه شویم.
نظر شما درباره سکولاریسم بریتانیایی و آمریکایی و سکولاریسم فرانسوی چیست؟ آیا فکر نمیکنید که اولی قابلیت بیشتری برای سازگاری با مسلمانان دارد؟
فرانسه بهطور تاریخی سرزمینی مهاجرپذیر و میهماننواز بوده است، یکی از بزرگترین جوامع مسلمان در اروپا را در خود جای داده است و بیش از یک قرن است که کاملا سکولار باقی مانده است. در نتیجه، بهگمانم تمام ویژگیهایی که برشمردید اشتباه هستند و بحث درباره آنها غیرضروری است. همچنین، باید بگویم که اگر مذهبی توسط سکولاریسم فرانسوی تخریب شده باشد، آن مذهب کاتولیک است! بهدنبال انقلاب فرانسه در سالهای 1789 و قانون مصوب 1905 میلادی، کلیسا بیشتر ثروت و مالکیت خود را در فرانسه از دست داد. این در زمانی بود که اکثریت فرانسویها کاتولیک بودند! نباید برداشتمان از سکولاریسم نفی و رد دین باشد بلکه این ایده در عمل سبب میشود تا مذهب یک امر و مقوله شخصی باقی بماند و نیازی به تحمیل آن از سوی دیگران یا بر دیگران وجود نداشته باشد و همینطور طبق اصول سکولار دولت و خدمات عمومی حق چنین تحمیلی را بر شهروندان ندارند. بار دیگر تأکید میکنم که مسلمانان از کشورهای مختلف؛ از ترکیه تا اندونزی، قوانین مشابهی دارند و این قانونی نیست که باعث بهحاشیهراندن مسلمانان شده باشد. فرانسه سیاست روشنی در حوزه سکولاریسم در بیش از یک قرن داشته است.
فرانسه هیچگاه آزادی عمل به مناسک مذهبی را نقض نکرده است. ما خواستار سازگاری ادیان با زندگی روزمره مردم بودهایم. یک فرد که در فرهنگ اسلامی در کشوری با قوانین سختگیرانه شریعت زندگی کرده است کاملا آزاد است که برای اقامت به عربستانسعودی برود. درغیراینصورت اگر آن فرد حاضر به انجام مناسک مذهبی خود با احترامگذاشتن به سایرین و اصول جمهوری باشد، میتواند در فرانسه زندگی کاملا رضایتبخش و سعادتمندانهای را داشته باشد.
مسلم است که چنین پیشینه تاریخیای بر هویت ما تأثیرگذار بوده است حتی روی فیلسوفان عصر روشنگری. بااینحال، این با دیدگاه سکولار از هویت، ناسازگار نیست. تاریخ یهودی- مسیحی مؤلفهای از هویت فرانسوی است. مسلمانان در شهر من هرگز مشکلی با هویت فرانسوی ندارند و من فکر نمیکنم که ما با مشکلات بیشتری در این حوزه پس از ورود پناهجویان مواجه شویم.
نظر شما درباره سکولاریسم بریتانیایی و آمریکایی و سکولاریسم فرانسوی چیست؟ آیا فکر نمیکنید که اولی قابلیت بیشتری برای سازگاری با مسلمانان دارد؟
فرانسه بهطور تاریخی سرزمینی مهاجرپذیر و میهماننواز بوده است، یکی از بزرگترین جوامع مسلمان در اروپا را در خود جای داده است و بیش از یک قرن است که کاملا سکولار باقی مانده است. در نتیجه، بهگمانم تمام ویژگیهایی که برشمردید اشتباه هستند و بحث درباره آنها غیرضروری است. همچنین، باید بگویم که اگر مذهبی توسط سکولاریسم فرانسوی تخریب شده باشد، آن مذهب کاتولیک است! بهدنبال انقلاب فرانسه در سالهای 1789 و قانون مصوب 1905 میلادی، کلیسا بیشتر ثروت و مالکیت خود را در فرانسه از دست داد. این در زمانی بود که اکثریت فرانسویها کاتولیک بودند! نباید برداشتمان از سکولاریسم نفی و رد دین باشد بلکه این ایده در عمل سبب میشود تا مذهب یک امر و مقوله شخصی باقی بماند و نیازی به تحمیل آن از سوی دیگران یا بر دیگران وجود نداشته باشد و همینطور طبق اصول سکولار دولت و خدمات عمومی حق چنین تحمیلی را بر شهروندان ندارند. بار دیگر تأکید میکنم که مسلمانان از کشورهای مختلف؛ از ترکیه تا اندونزی، قوانین مشابهی دارند و این قانونی نیست که باعث بهحاشیهراندن مسلمانان شده باشد. فرانسه سیاست روشنی در حوزه سکولاریسم در بیش از یک قرن داشته است.
فرانسه هیچگاه آزادی عمل به مناسک مذهبی را نقض نکرده است. ما خواستار سازگاری ادیان با زندگی روزمره مردم بودهایم. یک فرد که در فرهنگ اسلامی در کشوری با قوانین سختگیرانه شریعت زندگی کرده است کاملا آزاد است که برای اقامت به عربستانسعودی برود. درغیراینصورت اگر آن فرد حاضر به انجام مناسک مذهبی خود با احترامگذاشتن به سایرین و اصول جمهوری باشد، میتواند در فرانسه زندگی کاملا رضایتبخش و سعادتمندانهای را داشته باشد.
علل ایدئولوژیک و ضدیت با ارزشهای دموکراتیک اروپایی و تلاش برای یارگیری از میان فرانسویها را علت اصلی اقدامات تروریستی اخیر داعش میداند. «مارک ژولو»، نماینده حزب جمهوریخواه (اتحاد برای جنبش مردمی) فرانسه است که رهبریاش را «نیکلا سارکوزی»، رئیسجمهوری پیشین فرانسه، برعهده دارد. او ضمن دفاع تاموتمام از سیاست خارجی فرانسه معتقد بود که هدف داعش در انتقاد از سیاست خارجی آن کشور پیداکردن دستاویزی برای توجیه اقدامات تروریستی بوده است. او در گفتوگو با «شرق» نظر خود را درباره موضوعاتی چون مسئله پناهجویان، چشمانداز انتخابات و مسائل مرتبط با سیاست داخلی و خارجی فرانسه بیان کرد.
علت اصلی حملات اخیر در پاریس را چه میدانید؟ آیا فکر نمیکنید تبعیض اقتصادی و اجتماعی احتمالی علیه مسلمانان در فرانسه دلیل اصلی اقدامات تروریستی اخیر بوده باشند؟
داعش گفته است که این اقدامات در ارتباط با حضور نظامی فرانسه در سوریه است اما این واقعا تنها یک بهانه است چراکه اقدامات تروریستی اخیر آن گروه علیه فرانسه پیش از زمان آغاز حملات جنگندههای فرانسوی روی دادهاند. من فکر نمیکنم طرح استدلال تبعیض علیه مسلمانان بتواند توجیهکننده فعالیتهای تروریستی باشد. این تنها یک ژست تبلیغاتی است که از سوی برخی مطرح میشود. اکثریت مسلمانان فرانسوی به خوبی در جامعه ادغام شدهاند. باید به یاد داشته باشید که فرانسه همانند و شبیه قصابان داعش نیست که ادعا میکنند نماینده اسلام و مسلمانان «واقعی» هستند. این واقعیت ندارد. در نتیجه، من دو عامل را از جمله دلایل اصلی پشتسر حملات اخیر میدانم. نخست انگیزههای ایدئولوژیک است. واقعیت این است که داعش علیه سبک زندگی باز و آزاد غربی، ارزشهای دموکراتیک و تساهل ابراز انزجار کرده است. داعش با نمادهای فرهنگی فرانسه مشکل دارد. داعشیها در جریان این حملات، تأسیسات اداری یا نظامی را هدف قرار ندادند بلکه هدف اصلی حملات آنان جوانانی بودند که تنها گناهشان شادزیستن و لذتبردن از آزادی بود. نکته دوم آنکه اقدام اخیر داعش تاکتیکی بود. آنان برای ما
تلهگذاری کردهاند به این معنا که امیدوارند حملات اخیر سبب بهحاشیهراندهشدن شهروندان مسلمان فرانسه شود و این موضوع سبب جذب بیشتر آنان بهسوی آن گروه تروریستی شود. در هفتههای اخیر شواهد نشان دادند که داعش در این تاکتیک ناموفق بود چراکه تمام شهروندان فرانسوی از مسلمان و غیرمسلمان همبستگی خود را با فرانسه در نفی تروریسم وحشیانه آنان ابراز کردند.
چپگرایان فرانسه بر این باورند که سیاستهای نئولیبرال دولتهای دستراستی (بهخصوص دولت سارکوزی) و تضعیف مدل دولت رفاهی و حمایت اجتماعی عامل مهمی در رشد پدیده دوری مسلمانان فرانسه از جامعه اصلی بوده است؟ نظر شما در اینباره چیست؟
بار دیگر تأکید میکنم که هیچگونه احساس نفرتی در میان مسلمانان در کل جمعیت فرانسه وجود ندارد. نفرت تنها در میان افراطگرایانی وجود دارد که از هر چیزی غیر از آنچه خودشان دوست دارند متنفر هستند. نفرت در میان آنانی وجود دارد که از هر بهانهای برای توجیه فقدان بردباری خود استفاده میکنند. درباره شکاف اقتصادی بین طبقات متوسط روبهپایین و جمعیت محروم بهخصوص در حومه شهرها و افراد ناراضی باید گفت که مشکلات آنان به زمانی پیش از ریاستجمهوری نیکلا سارکوزی بازمیگردد. همانگونه که گفتم، ما نباید از مردمی که احساس میکنند از سوی جامعه مورد فراموشی قرار گرفتهاند غافل شویم چراکه آنان بهسادگی طعمه افراطگرایان میشوند. ما باید از آنان حمایت کنیم.
نظرتان درباره غیرمسلمانانی که به داعش میپیوندند چیست؟ انگیزه اصلی آنان چیست؟
باید اشاره کنم که داعش غیرمسلمانان را در صفوف خود قبول نمیکند. کسانی که وارد آن گروه میشوند نخست باید تغییر دین دهند. این جزء موارد بسیار نادر است. درهرحال، آنانی که به عضویت داعش درمیآیند اغلب دلایلی دارند که چندان ارتباطی با اسلام ندارد و حتی نمیتوان بهصورت تکعلتی نیز این پدیده را بررسی کرد و علل مختلفی انگیزه اصلی برای پیوستن آنان به این گروه میشود. آنان اغلب جذب جاذبههای داعش میشوند و از تصویر قدرتمندی که این گروه از خود ترسیم کرده لذت میبرند، این موضوع سبب ایجاد اعتمادبهنفس در آنان میشود. دلیل دیگر به نظرم شستوشوی مغزی صورتگرفته از سوی پروپاگاندای گروههای افراطی و تبلیغات آنهاست.
ارزیابی شما از افزایش قدرت جبهه ملی فرانسه چیست؟
من فکر نمیکنم ظهور جبهه ملی فرانسه را بتوان بهعنوان یک فرصت قلمداد کرد. شاید تنها طیفی بدبین در میان جریان چپ که ظهور آنان را تنها راه حفظ قدرت قلمداد میکند، این رویداد را یک فرصت بداند. جبهه ملی نهتنها تهدیدی برای جمهوریخواهان که برای کل فرانسه است. جبهه ملی توانسته با سوءاستفاده از احساسات مردمی و سوارشدن بر موج ایجادشده پس از حملات تروریستی اخیر، خود را بیش از پیش مطرح کند. به نظر من، فرانسویها در بلندمدت به اندازه کافی هوشیار هستند که بدانند جبهه ملی هیچ برنامه منسجمی ندارد و هیچ اقدام مثبتی را برای فرانسه انجام نخواهد داد.
آیا فکر نمیکنید حزب جمهوریخواه در رقابت با جبهه ملی بر شدت شعارهای خود علیه مهاجران افزوده است؟
هیچ موضوع سیاسیای درباره مسلمانان در حزب جمهوریخواه وجود ندارد! آنان شهروندان فرانسه هستند مانند سایر شهروندان با حقوق و وظایف برابری که هر شهروند دیگری دارد. ما فقط به شکلی سرسختانه، از اصل سکولاریسم در فرانسه دفاع میکنیم؛ بدین معنا که مذهب یا فقدان مذهب موضوعی خصوصی است و هر فردی آزاد است مناسک و اعمال مذهبی خود را با احترام به دیگران و با پایبندی به اصول جمهوری بهجا آورد. ما در ارتباط با مهاجران اقتصادی و پناهجویان، سیاست واحدی داریم: ما از پناهجویان استقبال میکنیم چراکه جزئی از سنت بشردوستانه فرانسوی و یک تعهد بینالمللی است. مهاجران اقتصادی باید در شرایطی پذیرفتنی و رضایتبخش در فرانسه اسکان داده شوند. ما خواستار کنترل صحیح مرزها و تقویت این موضوع درباره مرزهای خارجی اتحادیه اروپا هستیم، چراکه تمام کشورهای عضو اتحادیه درحالحاضر با بحران مهاجران مواجه هستند. اگر میخواهیم از پناهجویان در شرایط خوبی میزبانی کنیم و حیات منطقه «شنگتن» تداوم پیدا کند بهکاربستن این معیارها و ضوابط امری ضروری خواهد بود.
تفاوت اصلی رویکرد حزب جمهوریخواه با جبهه ملی فرانسه بر سر موضوع پناهجویان و سیاستگذاری درباره آنان چیست؟
تفاوتی اساسی میان حزب جمهوریخواه و جبهه ملی وجود دارد. جمهوریخواهان از پذیرش آن دسته از پناهجویان سوری که خواستار آمدن به فرانسه هستند حمایت میکنند. ما معتقد به لزوم مبارزه علیه قاچاقچیانی هستیم که از ناامیدی و بدبختی مردم بیسرپناه سود مالی کسب میکنند و آنان را در شرایطی خطرناک و غیرانسانی قرار میدهند. جبهه ملی در مجموع پارانویای بیگانهستیزی و بیگانههراسی خود را حفظ کرده و مخالف هرگونه پذیرش پناهجو در داخل خاک فرانسه است.
نظر شما درباره این طرح که امامان مساجد فرانسه باید از این پس فقط به زبان فرانسوی وعظ کنند و اعمال ممنوعیت بر کاربرد زبان عربی بهمنظور تشدید تدابیر امنیتی چیست؟
این سؤالی بسیار جزئی است که با مسائل روزمره و واقعی ما در ارتباط است. از نظر مفاد قانون اساسی غیرممکن است بتوانیم این موضوع را تحمیل کنیم که موعظه در مساجد، کنیسه یا کلیسا باید به زبان فرانسه باشد، چراکه طبق اصل سکولاریسم و قانون سال 1905 میلادی مبتنی بر جدایی دولت و کلیسا، دولت فرانسه حق چنین کاری را نخواهد داشت. واقعیت آن است که اولویتهای دیگری وجود دارند که باید به آنها رسیدگی کرد. صرف طرح موضوع تغییر زبان در مراسم وعظ، مشکل واقعی را که رشد رادیکالیسم در فرانسه است، حل نمیکند.
نظرتان درباره کمکهای نظامی فرانسه به عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس چیست؟
دولتهای حوزه خلیج فارس خود را به مبارزه علیه تروریسم متعهد میدانند، همانگونه که فرانسه چنین تعهدی دارد. از نظر تاریخی فرانسه روابط دیپلماتیک و نظامی خوبی با آن کشورها دارد، اگرچه بهطور متناوب مسائلی مرتبط با حقوق بشر یا کمکهای مالی خصوصی افراد به گروههای تروریستی در این کشورها وجود داشته و از سوی دولت فرانسه نیز بیان شده است.
همزمان با نزدیکی جبهه ملی فرانسه به مسکو، شاهد ابراز تمایل آقای سارکوزی به موضعگیریهای «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، در قبال تحولات و مسائل مختلف هستیم. آیا باید منتظر چرخش راست میانه فرانسه از نزدیکی به آمریکا بهسوی روسیه باشیم؟
من در زمره کسانی هستم که فکر میکنم نمیتوان روسیه را نادیده گرفت. این کشور نقش تأثیرگذاری در حل مسائل عمده ژئوپلیتیک در قرن بیستویکم ایفا میکند. باوجود اختلاف نظرهایی که ممکن است بر سر مسائل خاص بهویژه در حوزه مسائل حقوق بشری و مسئله اوکراین داشته باشیم، با چالشهای مشترکی مواجه هستیم. توافق هستهای با ایران یک نمونه بارز از اشتراک منافع روسیه و فرانسه و کشورهای اروپایی بود که برای حصول آن بهطور جدی به مذاکرات ادامه دادند. من بر این باورم که بدون روسیه و ایران راه حلی برای پایاندادن به بحران سوریه پیدا نخواهیم کرد. فقط از طریق نشستن پای میز مذاکره با نمایندگان این دو کشور است که راهحل پیدا میشود. بااینحال، بحثها باید باز باشند و با هدف دستیابی به توافق، این یک موضوع مرتبط با پراگماتیسم (عملگرایی) است. تفاوت اصلی ما با جبهه ملی فرانسه در این موضوع آن است که جبهه ملی فرانسه شیفتگی ناسالمی به خطمشی اقتدارگرایانه و ملیگرایانه پوتین دارد که از این موضوع برای دفاع از منافع خود در داخل فرانسه بهره میبرد.
در ژانویه سال 2012 میلادی، آقای سارکوزی گفت «بشار اسد» باید از قدرت کنارهگیری کند، اما بهتازگی در چرخشی 180 درجه، اظهار کرد که کنارهگیری او از قدرت نباید پیششرط مذاکرات صلح باشد. آیا ارزیابی اشتباه از وضعیت سوریه او را به این نتیجه رسانده است؟
ما سیاست ثابتی را در قبال بشار اسد داریم: او باید از قدرت کنارهگیری کند.
به نظرتان آیا دولت سوسیالیست در حوادث تروریستی اخیر سهمی داشت؟
دولت سوسیالیست مسئول حملات اخیر پاریس نیست. این امری واضح است. تنها موردی که شاید بتوان بهدلیل آن سوسیالیستها را بهویژه در اروپا سرزنش کرد، کوتاهی آن دولت در اتخاذ برنامههایی برای کمک به مبارزه علیه تروریسم از جمله اجرای صحیح برنامه ثبتنام مسافران اتحادیه اروپا با هدف جلوگیری از ورود عناصری است که تهدید بالقوه محسوب میشوند. پس از حوادث اخیر، سیستمهای امنیتی ما بهخوبی به ایفای نفش پرداختند، همانگونه که قابلیت خود را در خنثیسازی سلول سنت دنیس در روزهای پس از حادثه نشان دادند.
برخی منتقدان، حمله نظامی فرانسه علیه لیبی در دوران سارکوزی را عاملی برای رشد بنیادگرایی در منطقه و سرریزشدن آن در سایر کشورها پس از سقوط قذافی قلمداد میکنند؟
داعش در عراق و سوریه متولد شده است، در بستری از فروپاشی دولت عراق و رادیکالیزهشدن منازعه میان فرقههاي آن کشور نه در لیبی. داعش تنها نام جدید و مد روزی در میان تروریستهای افراطی است؛ همانگونه که پیش از آن نام القاعده مطرح بود و برخی از گروههای تروریستی در لیبی نیز تبلیغات خود را انجام میدهند.
به یاد داشته باشید که فرانسه در لیبی بهعنوان بخشی از مأموریتهای بینالمللی محولشده از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد برای حفاظت از غیرنظامیان که توسط حکومت قذافی جان باختند دست به مداخله نظامی زد و این مأموریت را انجام داد. نیاز به حمایت جامعه بینالمللی از لیبی پس از سقوط قذافی شاید کافی نبوده است. با این حال، وضعیت کنونی در لیبی تنها نتیجه ناتوانی جریانات مختلف لیبیایی از مذاکره و دستیابی به تفاهم به منظور بازگشت به یک دموکراسی حقیقی است.
نظر شما درباره حمله فرانسه علیه مالی در دوران ریاستجمهوری پرزیدنت اولاند چیست؟
کلمات حاوی بار معنایی هستند. فرانسه هرگز به لیبی حمله نکرد. برخلاف آن، ما شاهد آن بودیم که دولت مالی از فرانسه درخواست کمک کرد و ما از مردم محلی حمایت بهعمل آوردیم تا علیه گروههای تروریستی خارجی بجنگند، گروههایی که تهدیدی علیه مالی بودند. این مأموریت با موفقیت از سوی ارتش فرانسه انجام شد و در تلاشی خستگیناپذیر پیکاری برای نابودی شبکههای تروریستی باقیمانده در شمال مالی با همکاری نیروی سازمان ملل متحد در مالی (مینوسما) ادامه دارد. ارتباطدادن اقدامات داعش به مداخله نظامی در مالی و سایر حملات در پاریس همان پروپاگاندای تبلیغاتی است که رقیب داعشیها یعنی القاعده نیز مطرح میکرد. بار دیگر میگویم یک گروه ترویستی در راستای استفاده از هر امری برای توجیه اقدامات خود برمیآید. تروریستها از این موضوع برای پنهانکردن جنایات خود بهره میبرند.
نظرتان درباره کمکهای مالی و نظامی دولت فرانسه به اپوزیسیون سوریه چیست؟
به نظرم اقدامات نظامی فرانسه در سوریه ضروری اما ناکافی بودهاند. ما باید از طریق حملات نظامی هوایی، فشار بر داعش را افزایش دهیم تا مسیر برای شکستدادن آن گروه از طریق مسیر زمینی و با حمایت از نیروهای محلی فراهم شود. کمکرسانی به نیروهای میانهرو مخالف دولت اسد رویکرد مناسبی بوده است اما کافی نیست. بااینحال، برای شکستدادن واقعی داعش و بهپایانرسیدن جنگ داخلی در سوریه نیاز است رویکرد نظامی همراه با یک راهحل سیاسی باشد که در آن بازیگران بینالمللی، منطقهای و بومی حضور داشته باشند.
بهتازگی آقای سارکوزی از چند فرهنگگرایی در غرب انتقاد و اظهار کرد این موضوع یکی از عوامل تشدید بنیادگرایی بوده است. او گفت فرانسه سوپرمارکت نیست. آیا فکر نمیکنید در حال مشاهده تغییر نگرشی از سوی راست میانه به سوی راست افراطی هستیم؟ علت اصلی انتقاد او از چندفرهنگگرایی چیست؟
فرانسه و راستگرایان آن بهطور تاریخی از مدل ادغام حمایت کردهاند که ریشه در فرهنگ کشور ما دارد. یک عنصر اساسی است که بهعنوان «زندگی با یکدیگر» شناخته میشود که مبتنی بر تمایل مردم به یک سرنوشت مشترک مبتنی بر عناصر مشترکی از جمله زبان و ارزشهای مشترک است. این رویکرد باز است و به هرکسی اجازه میدهد بدون توجه به مبدأ زبانی، قومیتی یا مذهبیاش در این فرهنگ ادغام شود. با این حال، جذب و ادغام یکنواخت نیست و هر جامعهای معیارهایی برای آن دارد. گمان نمیکنم چندفرهنگگرایی در کشورهای آنگلوساکسون بهتر از رویکرد مدل فرانسوی باشد چراکه آن رویکرد سبب میشود جمعیتهای گتومانندی رشد کنند که در آن اعضای یک جمعیت تنها با خود در ارتباط هستند و درکی از جامعه ندارند. من آن مدل را نامطلوب میدانم. «دیوید کامرون» نخستوزیر بریتانیا، خود اذعان کرده بود مدل چندفرهنگگرایی بریتانیایی شکست خورده است. من فکر میکنم هرکسی که برای زندگی به فرانسه میآید باید پیش از آن خوب فکر کند. چراکه پذیرش زندگی در فرانسه اقتضا میکند تمامی شهروندان ارزشهای جامعه را بهرسمیت بشناسند و برای پذیرش در کنار یکدیگر باید هویت فرانسوی را بپذیرند که
این نیز به معنای لزوم رهاکردن هویت اصلی مهاجران نیست. پرتغالیها، لهستانیها، ترکها و جوامع دیگر در فرانسه حضور دارند و هویت اصلی آنان نیز بخشی از هویت کنونیشان است.
با توجه به رویدادهای اخیر آیا فکر میکنید ایده اسلام فرانسوی شکست خورده است؟
همانند جمعیت مسلمانان باید بدانید اسلام فرانسوی نیز یکپارچه نیست. اسلام فرانسوی با توجه به کشورهای مبدأ مهاجران قالب مراکشی، الجزایری و غیره تقسیم شده است. اگر تفاوت مکتبهای اسلامی را نیز به این موضوع بیفزاییم، گستره تنوع آن مشخصتر خواهد شد. به گمانم یک خطای اساسی مسلمانان در فرانسه در طول تاریخ آن بوده که یک رویکرد واحد و مشترک را ایجاد نکردهاند و به میزان کافی به طرد جریانات افراطی که مدعی برداشت صحیح از اسلام هستند نپرداختهاند. به همین خاطر است که من از هرگونه ابتکار عملی برای ارتقای وضعیت نمایندگان مسلمانان و گفتوگو با آنان حمایت میکنم. سرمایهگذاری و شفافیت مذهبی درباره اسلام در فرانسه یک مشکل است چراکه به دلایل سکولاریستی دولت حق سرمایهگذاری در سازمانهای مذهبی از جمله سازمانهای اسلامی را ندارد.
نظر شما درباره هویت فرانسوی چیست؟ جمهوریخواهان از هویت لائیک حمایت میکنند. بااینحال، طیف قابلتوجهی از راستها از یک هویت «مسیحی» در فرانسه سخن میگویند. آیا فکر نمیکنید که تأکید بر هویت مسیحی خود عاملی برای افزایش واگرایی میان جمعیت مسلمانان با جامعه اصلی فرانسه است؟
من با تأکید روی هویت مسیحی موافق نیستم اما واقعیت این است که فرانسه دارای یک فرهنگ یهودی- مسیحی است و این یک واقعیت غیرقابلانکار تاریخی است. فرانسه بزرگترین دختر کلیسا برای قرنهای متمادی بوده است.
مسلم است که چنین پیشینه تاریخیای بر هویت ما تأثیرگذار بوده است حتی روی فیلسوفان عصر روشنگری. بااینحال، این با دیدگاه سکولار از هویت، ناسازگار نیست. تاریخ یهودی- مسیحی مؤلفهای از هویت فرانسوی است. مسلمانان در شهر من هرگز مشکلی با هویت فرانسوی ندارند و من فکر نمیکنم که ما با مشکلات بیشتری در این حوزه پس از ورود پناهجویان مواجه شویم.
نظر شما درباره سکولاریسم بریتانیایی و آمریکایی و سکولاریسم فرانسوی چیست؟ آیا فکر نمیکنید که اولی قابلیت بیشتری برای سازگاری با مسلمانان دارد؟
فرانسه بهطور تاریخی سرزمینی مهاجرپذیر و میهماننواز بوده است، یکی از بزرگترین جوامع مسلمان در اروپا را در خود جای داده است و بیش از یک قرن است که کاملا سکولار باقی مانده است. در نتیجه، بهگمانم تمام ویژگیهایی که برشمردید اشتباه هستند و بحث درباره آنها غیرضروری است. همچنین، باید بگویم که اگر مذهبی توسط سکولاریسم فرانسوی تخریب شده باشد، آن مذهب کاتولیک است! بهدنبال انقلاب فرانسه در سالهای 1789 و قانون مصوب 1905 میلادی، کلیسا بیشتر ثروت و مالکیت خود را در فرانسه از دست داد. این در زمانی بود که اکثریت فرانسویها کاتولیک بودند! نباید برداشتمان از سکولاریسم نفی و رد دین باشد بلکه این ایده در عمل سبب میشود تا مذهب یک امر و مقوله شخصی باقی بماند و نیازی به تحمیل آن از سوی دیگران یا بر دیگران وجود نداشته باشد و همینطور طبق اصول سکولار دولت و خدمات عمومی حق چنین تحمیلی را بر شهروندان ندارند. بار دیگر تأکید میکنم که مسلمانان از کشورهای مختلف؛ از ترکیه تا اندونزی، قوانین مشابهی دارند و این قانونی نیست که باعث بهحاشیهراندن مسلمانان شده باشد. فرانسه سیاست روشنی در حوزه سکولاریسم در بیش از یک قرن داشته است.
فرانسه هیچگاه آزادی عمل به مناسک مذهبی را نقض نکرده است. ما خواستار سازگاری ادیان با زندگی روزمره مردم بودهایم. یک فرد که در فرهنگ اسلامی در کشوری با قوانین سختگیرانه شریعت زندگی کرده است کاملا آزاد است که برای اقامت به عربستانسعودی برود. درغیراینصورت اگر آن فرد حاضر به انجام مناسک مذهبی خود با احترامگذاشتن به سایرین و اصول جمهوری باشد، میتواند در فرانسه زندگی کاملا رضایتبخش و سعادتمندانهای را داشته باشد.
مسلم است که چنین پیشینه تاریخیای بر هویت ما تأثیرگذار بوده است حتی روی فیلسوفان عصر روشنگری. بااینحال، این با دیدگاه سکولار از هویت، ناسازگار نیست. تاریخ یهودی- مسیحی مؤلفهای از هویت فرانسوی است. مسلمانان در شهر من هرگز مشکلی با هویت فرانسوی ندارند و من فکر نمیکنم که ما با مشکلات بیشتری در این حوزه پس از ورود پناهجویان مواجه شویم.
نظر شما درباره سکولاریسم بریتانیایی و آمریکایی و سکولاریسم فرانسوی چیست؟ آیا فکر نمیکنید که اولی قابلیت بیشتری برای سازگاری با مسلمانان دارد؟
فرانسه بهطور تاریخی سرزمینی مهاجرپذیر و میهماننواز بوده است، یکی از بزرگترین جوامع مسلمان در اروپا را در خود جای داده است و بیش از یک قرن است که کاملا سکولار باقی مانده است. در نتیجه، بهگمانم تمام ویژگیهایی که برشمردید اشتباه هستند و بحث درباره آنها غیرضروری است. همچنین، باید بگویم که اگر مذهبی توسط سکولاریسم فرانسوی تخریب شده باشد، آن مذهب کاتولیک است! بهدنبال انقلاب فرانسه در سالهای 1789 و قانون مصوب 1905 میلادی، کلیسا بیشتر ثروت و مالکیت خود را در فرانسه از دست داد. این در زمانی بود که اکثریت فرانسویها کاتولیک بودند! نباید برداشتمان از سکولاریسم نفی و رد دین باشد بلکه این ایده در عمل سبب میشود تا مذهب یک امر و مقوله شخصی باقی بماند و نیازی به تحمیل آن از سوی دیگران یا بر دیگران وجود نداشته باشد و همینطور طبق اصول سکولار دولت و خدمات عمومی حق چنین تحمیلی را بر شهروندان ندارند. بار دیگر تأکید میکنم که مسلمانان از کشورهای مختلف؛ از ترکیه تا اندونزی، قوانین مشابهی دارند و این قانونی نیست که باعث بهحاشیهراندن مسلمانان شده باشد. فرانسه سیاست روشنی در حوزه سکولاریسم در بیش از یک قرن داشته است.
فرانسه هیچگاه آزادی عمل به مناسک مذهبی را نقض نکرده است. ما خواستار سازگاری ادیان با زندگی روزمره مردم بودهایم. یک فرد که در فرهنگ اسلامی در کشوری با قوانین سختگیرانه شریعت زندگی کرده است کاملا آزاد است که برای اقامت به عربستانسعودی برود. درغیراینصورت اگر آن فرد حاضر به انجام مناسک مذهبی خود با احترامگذاشتن به سایرین و اصول جمهوری باشد، میتواند در فرانسه زندگی کاملا رضایتبخش و سعادتمندانهای را داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.