|

نفت ارزان و ضرورت اصلاحات اقتصادی

سعیده شفیعی. پژوهشگر اقتصادی

قیمت نفت که در هفته گذشته روندی صعودی را در پیش گرفته بود، در این هفته مجددا روند نزولی خود را آغاز کرد. کاهش معاملات در روزهای پایانی سال میلادی، چشم‌اندازهای ناامیدکننده رشد اقتصاد جهانی و به‌تبع آن تقاضای جهانی نفت در سال آینده و ادامه‌داربودن مازاد عرضه در بازار دلایل اصلی این کاهش عنوان شده است. ادامه این شرایط، مسئولان برخی کشورهای عضو اوپک را که وابستگی عمده‌ای به درآمدهای حاصل از صادرات نفت دارند با نگرانی مواجه می‌کند. ازاین‌رو اصلاح نظام پرداخت یارانه‌های انرژی، خصوصی‌سازی و برقراری نظام مالیات بر ارزش افزوده برای بهبود کسری بودجه مدنظر قرار گرفته است.
قیمت‌های نفت
قیمت نفت «برنت‌دریای‌شمال» در ساعات آغازین روز جمعه اول ژانویه 2016 به 37دلارو 28سنت رسید که نسبت به پایان هفته قبل، 60 سنت کاهش نشان می‌دهد. همچنین «نفت وست‌تگزاس‌اینترميدیت» (WTI) در همین روز 37دلارو چهارسنت معامله شد که نسبت به هفته قبل در همین روز حدود یک دلار کاهش یافته است. به گزارش رویترز، قیمت نفت در پایان سال 2015 نسبت به پایان سال گذشته حدود 35 درصد پایین‌تر بود. این برای دومین سال پیاپی است که قیمت نفت به صورت سالانه روند کاهشی را نشان می‌دهد.
قیمت سبد نفتی اوپک
درحالی‌که قیمت‌های نفت وست‌تگزاس‌اینترميدیت و برنت در این هفته کاهش یافته‌اند، قیمت سبد نفتی اوپک اندکی افزایش یافته است. بنا بر گزارش دبیرخانه اوپک، قیمت سبد نفتی اوپک
(OPEC Reference Basket Price) در پایان روز 29 دسامبر به 31دلارو 71سنت رسید که نسبت به هفته قبل حدود 66 سنت رشد نشان می‌دهد. براساس آخرین گزارش ماهانه بلومبرگ، مجموع تولید روزانه اوپک در ماه دسامبر 2015 به 32‌میلیون‌و 132‌هزار بشکه رسید که 18‌هزار بشکه نسبت به ماه قبل رشد نشان می‌دهد.
بیشترین رشد مربوط به عراق با 119‌هزار بشکه است که این کشور تولید خود را به سطح چهار‌میلیون و 440‌هزار بشکه افزایش داد تا با این رقم عراق رکورد تولید نفت خود را از سال 1989 در این ماه ثبت کند. ونزوئلا اخیرا از تولیدکنندگان اوپک و کشورهای غیراوپک درخواست کرده است تا در جهت مهار روند کاهش قیمت نفت نشستی اضطراری در ماه ژانویه برگزار کنند.
ضرورت کاهش وابستگی به نفت در کشورهای اوپک
به نظر می‌رسد کاهش بی‌سابقه قیمت نفت، کشورهای عضو اوپک را به عرضه هرچه بیشتر نفت وادار کرده است. وزیر نفت عربستان با بیان اینکه هم‌اکنون دولت عربستان با کسری بودجه 80‌میلیون دلاری مواجه است، افزایش عرضه نفت این کشور را تحت این شرایط طبیعی عنوان کرد. همچنین مسئولان سعودی سیاست‌های دیگری در جهت جبران بخشی از کسری بودجه (ازجمله افزایش 50 درصدی قیمت بنزین) در یک برنامه پنج‌ساله مدنظر دارند. کاهش هزینه‌های عمومی، بهبود فرایند تدریجی خصوصی‌سازی برخی نهادهای دولتی، اخذ مالیات بر ارزش افزوده و وضع مالیات بر دخانیات از مواردی است که در این زمینه مطرح شده است.
نفت 29 دلاری در بودجه 2016 عربستان
به گزارش فارس به نقل از راشاتودی، بنا بر مستندات موجود از «مؤسسه سرمایه‌گذاری جدوا»، عربستان سعودی بودجه سال 2016 خود را بر مبنای بشکه‌ای 29 دلار بسته است. براساس پیش‌بینی‌های صورت‌گرفته توسط دولت سعودی، درآمد این کشور در سال 2016، 137‌میلیارد دلار خواهد بود که 25‌میلیارد دلار از درآمد سال 2015 پایین‌تر است. همچنین معاون وزیر اقتصاد دولت امارات اعلام کرد مسئولان این کشور تمایل دارند وابستگی اقتصاد امارات به درآمدهای نفتی را کاهش دهند. براساس هدف‌گذاری‌های صورت‌گرفته، سهم درآمدهای نفتی و گازی از کل تولید ناخالص داخلی در این کشور طی سال‌های آتی به 20 تا 25 درصد کاهش خواهد یافت.
قیمت گاز طبیعی
در هفته گذشته قیمت‌های گاز طبیعی به روند افزایشی خود ادامه داد. قیمت اسپات هنری‌هاب (Henry Hub) به‌عنوان شاخصی برای قیمت فروش لحظه‌ای گاز طبیعی در آمریکا از یک‌دلارو 76سنت در ابتدای هفته به دودلارو 11سنت به ازای هر ‌میلیون بی‌‌تی‌‌یو یا واحد گرمایی انگلیسی (MMBtu) در پایان هفته افزایش یافت. البته باید توجه داشت این رقم هنوز نسبت به ابتدای سال 2015، حدود یک دلار پایین‌تر است.

قیمت نفت که در هفته گذشته روندی صعودی را در پیش گرفته بود، در این هفته مجددا روند نزولی خود را آغاز کرد. کاهش معاملات در روزهای پایانی سال میلادی، چشم‌اندازهای ناامیدکننده رشد اقتصاد جهانی و به‌تبع آن تقاضای جهانی نفت در سال آینده و ادامه‌داربودن مازاد عرضه در بازار دلایل اصلی این کاهش عنوان شده است. ادامه این شرایط، مسئولان برخی کشورهای عضو اوپک را که وابستگی عمده‌ای به درآمدهای حاصل از صادرات نفت دارند با نگرانی مواجه می‌کند. ازاین‌رو اصلاح نظام پرداخت یارانه‌های انرژی، خصوصی‌سازی و برقراری نظام مالیات بر ارزش افزوده برای بهبود کسری بودجه مدنظر قرار گرفته است.
قیمت‌های نفت
قیمت نفت «برنت‌دریای‌شمال» در ساعات آغازین روز جمعه اول ژانویه 2016 به 37دلارو 28سنت رسید که نسبت به پایان هفته قبل، 60 سنت کاهش نشان می‌دهد. همچنین «نفت وست‌تگزاس‌اینترميدیت» (WTI) در همین روز 37دلارو چهارسنت معامله شد که نسبت به هفته قبل در همین روز حدود یک دلار کاهش یافته است. به گزارش رویترز، قیمت نفت در پایان سال 2015 نسبت به پایان سال گذشته حدود 35 درصد پایین‌تر بود. این برای دومین سال پیاپی است که قیمت نفت به صورت سالانه روند کاهشی را نشان می‌دهد.
قیمت سبد نفتی اوپک
درحالی‌که قیمت‌های نفت وست‌تگزاس‌اینترميدیت و برنت در این هفته کاهش یافته‌اند، قیمت سبد نفتی اوپک اندکی افزایش یافته است. بنا بر گزارش دبیرخانه اوپک، قیمت سبد نفتی اوپک
(OPEC Reference Basket Price) در پایان روز 29 دسامبر به 31دلارو 71سنت رسید که نسبت به هفته قبل حدود 66 سنت رشد نشان می‌دهد. براساس آخرین گزارش ماهانه بلومبرگ، مجموع تولید روزانه اوپک در ماه دسامبر 2015 به 32‌میلیون‌و 132‌هزار بشکه رسید که 18‌هزار بشکه نسبت به ماه قبل رشد نشان می‌دهد.
بیشترین رشد مربوط به عراق با 119‌هزار بشکه است که این کشور تولید خود را به سطح چهار‌میلیون و 440‌هزار بشکه افزایش داد تا با این رقم عراق رکورد تولید نفت خود را از سال 1989 در این ماه ثبت کند. ونزوئلا اخیرا از تولیدکنندگان اوپک و کشورهای غیراوپک درخواست کرده است تا در جهت مهار روند کاهش قیمت نفت نشستی اضطراری در ماه ژانویه برگزار کنند.
ضرورت کاهش وابستگی به نفت در کشورهای اوپک
به نظر می‌رسد کاهش بی‌سابقه قیمت نفت، کشورهای عضو اوپک را به عرضه هرچه بیشتر نفت وادار کرده است. وزیر نفت عربستان با بیان اینکه هم‌اکنون دولت عربستان با کسری بودجه 80‌میلیون دلاری مواجه است، افزایش عرضه نفت این کشور را تحت این شرایط طبیعی عنوان کرد. همچنین مسئولان سعودی سیاست‌های دیگری در جهت جبران بخشی از کسری بودجه (ازجمله افزایش 50 درصدی قیمت بنزین) در یک برنامه پنج‌ساله مدنظر دارند. کاهش هزینه‌های عمومی، بهبود فرایند تدریجی خصوصی‌سازی برخی نهادهای دولتی، اخذ مالیات بر ارزش افزوده و وضع مالیات بر دخانیات از مواردی است که در این زمینه مطرح شده است.
نفت 29 دلاری در بودجه 2016 عربستان
به گزارش فارس به نقل از راشاتودی، بنا بر مستندات موجود از «مؤسسه سرمایه‌گذاری جدوا»، عربستان سعودی بودجه سال 2016 خود را بر مبنای بشکه‌ای 29 دلار بسته است. براساس پیش‌بینی‌های صورت‌گرفته توسط دولت سعودی، درآمد این کشور در سال 2016، 137‌میلیارد دلار خواهد بود که 25‌میلیارد دلار از درآمد سال 2015 پایین‌تر است. همچنین معاون وزیر اقتصاد دولت امارات اعلام کرد مسئولان این کشور تمایل دارند وابستگی اقتصاد امارات به درآمدهای نفتی را کاهش دهند. براساس هدف‌گذاری‌های صورت‌گرفته، سهم درآمدهای نفتی و گازی از کل تولید ناخالص داخلی در این کشور طی سال‌های آتی به 20 تا 25 درصد کاهش خواهد یافت.
قیمت گاز طبیعی
در هفته گذشته قیمت‌های گاز طبیعی به روند افزایشی خود ادامه داد. قیمت اسپات هنری‌هاب (Henry Hub) به‌عنوان شاخصی برای قیمت فروش لحظه‌ای گاز طبیعی در آمریکا از یک‌دلارو 76سنت در ابتدای هفته به دودلارو 11سنت به ازای هر ‌میلیون بی‌‌تی‌‌یو یا واحد گرمایی انگلیسی (MMBtu) در پایان هفته افزایش یافت. البته باید توجه داشت این رقم هنوز نسبت به ابتدای سال 2015، حدود یک دلار پایین‌تر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.