|

شورای امنیت قطع‌نامه روند صلح سوریه را تصویب کرد

شبح اختلاف بر سر توافقی نادر

حدود پنج سال از جنگ داخلی سوریه می‌گذرد و در طول این سال‌ها که به قیمت جان بیش از 250 هزار نفر و آواره‌شدن حدود چهار میلیون سوری تمام شده، هیچ توافق عملی و کاربردی میان قدرت‌های جهانی درباره این بحران حاصل نشده بود. فرستاده‌های صلح سازمان ملل هر بار بی‌هیچ دستاوردی میدان را خالی می‌کردند و انواع و اقسام ائتلاف‌های بین‌المللی هم ذره‌ای از قدرت گروه نوظهور داعش کم نکرده است. درحالی‌که پیشروی‌های داعش و یارگیری این گروه همچنان ادامه دارد، اعضای شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق آرا قطع‌نامه فرایند صلح سوریه را تصویب کردند، امری که نشان‌دهنده وحدت نادر قدرت‌های بزرگ برای حل بحرانی است که حالا از مرزهای سوریه رد شده و به قلب اروپا هم رسیده است. جمعه‌شب و هم‌زمان با سومین دور مذاکرات درباره بحران سوریه در نیویورک، وزرای خارجه 17 کشور بیش از پنج ساعت در مقر شورای امنیت درباره راه‌های حل بحران سوریه به بحث نشستند و درنهایت قطع‌نامه شماره 2254 را به تصویب رساندند. در این قطع‌نامه که از «بان‌کی‌مون» دبیر کل سازمان ملل می‌خواهد نمایندگان دولت سوریه و مخالفان را در مذاکراتی رسمی گرد هم آورد، هیچ اشاره‌ای به نقش آتی «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه در مذاکرات نکرده است. در این قطع‌نامه مشخص نشده که آیا بشار اسد می‌تواند در انتخابات ریاست‌جمهوری آتی سوریه شرکت کند یا نه. بااین‌همه به باور ناظران قطع‌نامه روز جمعه سازمان ملل، ماحصل تلاش‌های آمریکا و روسیه برای رسیدن به نقطه مشترکی درباره سوریه بوده است، هرچند دو طرف هنوز نتوانسته‌‌اند درباره آینده سوریه به توافق مشخصی برسند. اختلافات و فاصله‌های باقی‌مانده بین روسیه و آمریکا در پایان کنفرانس مطبوعاتی روز جمعه بار دیگر روشن شد؛ آنجا که «جان کری» وزیر خارجه ایالات متحده در حضور «سرگئی لاوروف» همتای روس خود اشاره کرد که 80 درصد حملات هوایی روسیه مواضع گروه‌های مخالف بشار اسد را مورد حمله قرار داده نه مواضع گروه تروریستی داعش را. لاوروف هم در جواب گفت روسیه به مدت دو ماه و نیم از ایالات متحده تقاضا کرده عملیات‌های نظامی را هماهنگی کند. پیچیدگی‌ها زیاد است و احتمال موفقیت عملی این قطع‌نامه مبهم؛ گواه این مدعا صحبت‌های لاوروف پس از تصویب این قطع‌نامه بود. او پس از رأی‌گیری در سازمان ملل گفت نباید حرکتی در راستای تغییر رژیم انجام شود. او از سرنگونی «صدام حسین» در عراق و «معمر قذافی» در لیبی به‌عنوان دو نمونه مداخله منجر به آشوب آمریکا در منطقه یاد کرد. بشار اسد که خود یکی از طرف‌های اصلی این بحران است هم با طعنه به چشم‌انداز قطع‌نامه شورای امنیت واکنش نشان داد. او در گفت‌وگو با یک شبکه تلویزیونی هلندی و یک روز پیش از تصویب قطع‌نامه شورای امنیت گفت: «چمدانم را بسته بودم مجبور بودم کشور را ترک کنم اما حالا می‌توانم بمانم».یکی از موانع احتمالی پیش‌ِروی این توافق، تعیین گروه‌های شورشی متفاوت برای حضور در مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده است. حتی درصورت توافق کشورهای مختلف بر سر فهرست گروه‌های مخالف، مشخص نیست که آنها بدون تضمین خروج بشار اسد حاضر به آمدن پای میز مذاکره باشند.
واکنش ظریف به سخنان وزیر خارجه اردن
موضوع بخش نخست نشست نیویورک نیز توافق بر سر فهرست گروه‌های معارض و تروریست در معرکه پنج‌ساله سوریه بود که پیش از این، اردن برای تهیه آن تعیین شده بود. در فهرستی که وزیر خارجه اردن به این نشست ارائه کرد، نام 157 گروه فعال در عرصه سوریه آورده شده بود. «محمدجواد ظریف»، وزیر خارجه ایران، به محض اطلاع از این اقدام اردن در واکنشی شدید به همتای اردنی خود، از این اقدام آنها ابراز شگفتی و تعجب کرد. وزیر خارجه اردن نیز که به گفته دیپلمات‌ها، با فشار برخی کشورها مانند عربستان، اقدام به این کار کرده بود، در واکنشی انفعالی به اعتراض ظریف گفت: ما از همه طرف‌های دخیل در موضوع سوریه خواسته‌ایم اسامی گروه‌هایی که گمان می‌کنند در عرصه سوریه دست به اقدام تروریستی می‌زنند، اعلام کنند. قطع‌نامه تصویب شده در شورای امنیت مسائل بسیاری را هم بی‌جواب گذاشته است. برای مثال به گفته ناظران اگر یکی از گروه‌های مخالف در فهرست گروه‌های تروریستی قرار بگیرد، می‌توانند آتش‌بس توافق‌شده در این قطع‌نامه را نقض کنند. با همه اینها، توافق اخیر نشان‌دهنده این نکته است که آمریکا و کشورهایی که پیش‌تر مُصرانه خواهان کناره‌گیری اسد از قدرت بودند، حالا و با ظهور داعش تمایل کمتری برای ایجاد خلأ در دمشق و پرشدن آن با گروه‌هایی نظیر داعش و جبهه النصره دارند.

حدود پنج سال از جنگ داخلی سوریه می‌گذرد و در طول این سال‌ها که به قیمت جان بیش از 250 هزار نفر و آواره‌شدن حدود چهار میلیون سوری تمام شده، هیچ توافق عملی و کاربردی میان قدرت‌های جهانی درباره این بحران حاصل نشده بود. فرستاده‌های صلح سازمان ملل هر بار بی‌هیچ دستاوردی میدان را خالی می‌کردند و انواع و اقسام ائتلاف‌های بین‌المللی هم ذره‌ای از قدرت گروه نوظهور داعش کم نکرده است. درحالی‌که پیشروی‌های داعش و یارگیری این گروه همچنان ادامه دارد، اعضای شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق آرا قطع‌نامه فرایند صلح سوریه را تصویب کردند، امری که نشان‌دهنده وحدت نادر قدرت‌های بزرگ برای حل بحرانی است که حالا از مرزهای سوریه رد شده و به قلب اروپا هم رسیده است. جمعه‌شب و هم‌زمان با سومین دور مذاکرات درباره بحران سوریه در نیویورک، وزرای خارجه 17 کشور بیش از پنج ساعت در مقر شورای امنیت درباره راه‌های حل بحران سوریه به بحث نشستند و درنهایت قطع‌نامه شماره 2254 را به تصویب رساندند. در این قطع‌نامه که از «بان‌کی‌مون» دبیر کل سازمان ملل می‌خواهد نمایندگان دولت سوریه و مخالفان را در مذاکراتی رسمی گرد هم آورد، هیچ اشاره‌ای به نقش آتی «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه در مذاکرات نکرده است. در این قطع‌نامه مشخص نشده که آیا بشار اسد می‌تواند در انتخابات ریاست‌جمهوری آتی سوریه شرکت کند یا نه. بااین‌همه به باور ناظران قطع‌نامه روز جمعه سازمان ملل، ماحصل تلاش‌های آمریکا و روسیه برای رسیدن به نقطه مشترکی درباره سوریه بوده است، هرچند دو طرف هنوز نتوانسته‌‌اند درباره آینده سوریه به توافق مشخصی برسند. اختلافات و فاصله‌های باقی‌مانده بین روسیه و آمریکا در پایان کنفرانس مطبوعاتی روز جمعه بار دیگر روشن شد؛ آنجا که «جان کری» وزیر خارجه ایالات متحده در حضور «سرگئی لاوروف» همتای روس خود اشاره کرد که 80 درصد حملات هوایی روسیه مواضع گروه‌های مخالف بشار اسد را مورد حمله قرار داده نه مواضع گروه تروریستی داعش را. لاوروف هم در جواب گفت روسیه به مدت دو ماه و نیم از ایالات متحده تقاضا کرده عملیات‌های نظامی را هماهنگی کند. پیچیدگی‌ها زیاد است و احتمال موفقیت عملی این قطع‌نامه مبهم؛ گواه این مدعا صحبت‌های لاوروف پس از تصویب این قطع‌نامه بود. او پس از رأی‌گیری در سازمان ملل گفت نباید حرکتی در راستای تغییر رژیم انجام شود. او از سرنگونی «صدام حسین» در عراق و «معمر قذافی» در لیبی به‌عنوان دو نمونه مداخله منجر به آشوب آمریکا در منطقه یاد کرد. بشار اسد که خود یکی از طرف‌های اصلی این بحران است هم با طعنه به چشم‌انداز قطع‌نامه شورای امنیت واکنش نشان داد. او در گفت‌وگو با یک شبکه تلویزیونی هلندی و یک روز پیش از تصویب قطع‌نامه شورای امنیت گفت: «چمدانم را بسته بودم مجبور بودم کشور را ترک کنم اما حالا می‌توانم بمانم».یکی از موانع احتمالی پیش‌ِروی این توافق، تعیین گروه‌های شورشی متفاوت برای حضور در مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده است. حتی درصورت توافق کشورهای مختلف بر سر فهرست گروه‌های مخالف، مشخص نیست که آنها بدون تضمین خروج بشار اسد حاضر به آمدن پای میز مذاکره باشند.
واکنش ظریف به سخنان وزیر خارجه اردن
موضوع بخش نخست نشست نیویورک نیز توافق بر سر فهرست گروه‌های معارض و تروریست در معرکه پنج‌ساله سوریه بود که پیش از این، اردن برای تهیه آن تعیین شده بود. در فهرستی که وزیر خارجه اردن به این نشست ارائه کرد، نام 157 گروه فعال در عرصه سوریه آورده شده بود. «محمدجواد ظریف»، وزیر خارجه ایران، به محض اطلاع از این اقدام اردن در واکنشی شدید به همتای اردنی خود، از این اقدام آنها ابراز شگفتی و تعجب کرد. وزیر خارجه اردن نیز که به گفته دیپلمات‌ها، با فشار برخی کشورها مانند عربستان، اقدام به این کار کرده بود، در واکنشی انفعالی به اعتراض ظریف گفت: ما از همه طرف‌های دخیل در موضوع سوریه خواسته‌ایم اسامی گروه‌هایی که گمان می‌کنند در عرصه سوریه دست به اقدام تروریستی می‌زنند، اعلام کنند. قطع‌نامه تصویب شده در شورای امنیت مسائل بسیاری را هم بی‌جواب گذاشته است. برای مثال به گفته ناظران اگر یکی از گروه‌های مخالف در فهرست گروه‌های تروریستی قرار بگیرد، می‌توانند آتش‌بس توافق‌شده در این قطع‌نامه را نقض کنند. با همه اینها، توافق اخیر نشان‌دهنده این نکته است که آمریکا و کشورهایی که پیش‌تر مُصرانه خواهان کناره‌گیری اسد از قدرت بودند، حالا و با ظهور داعش تمایل کمتری برای ایجاد خلأ در دمشق و پرشدن آن با گروه‌هایی نظیر داعش و جبهه النصره دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.